Is Merengue Dansen Saai?

Op zaterdag 5 januari 2019 hebben Marlies (assistente bij salsa dansschool Sizzling Salsa) en ik een merengue dans workshop samen gegeven. Want Marianne – de eigenaar en opdrachtgever van salsa dansschool Sizzling Salsa – is namelijk gek op merengue! De dansschoolhouder wil dat iedereen meemaakt hoe leuk het dansen kan zijn op de heerlijke merengue klanken uit de Dominicaanse Republiek. Haar verzoek kwam voor mij als een geschenk uit de hemel gevallen. Want zelf loop ik al een tijdje rond met het idee om de slechte reputatie die merengue in de loop der jaren in de afro latin dans scene heeft opgelopen helemaal schoon te poetsen. Want het doet mij nog steeds pijn aan m’n hart om telkens weer te moeten aanhoren dat afro latin dansers geen merengue (meer) willen dansen ‘omdat het super saai is’.

Maar HOE dan?

Merengue en Aquaman

Franco Sparfeld – de organisator van het Berlijn Salsa Congress – heeft vorig jaar samen met een vriend slechte grappen gemaakt op Facebook over merengue dansen. Dat was voor mij de druppel. En aangezien ik Franco als een vriend beschouw vond ik het een goed idee om hem een korte geschiedenisles te geven over de merengue showdans. De dans waarmee ik in 1984 mijn danscarrière mee ben begonnen. Lees hieronder het resultaat:

Onlangs ben ik naar de DC film Aquaman geweest. En ja, ik hou ook van Marvel. En ja, ik vind ook dat DC veel ‘prut’ heeft maakt. Goed. Maar persoonlijk vind ik wel dat Aquaman 1 van de betere (recente) films is dat het DCEU heeft geproduceerd. Niet zozeer om de kwaliteit van het verhaal zelf, maar vooral door het werk van de regisseur van deze blockbuster hit genaamd James Wan. En natuurlijk Geoff Johns, die in zijn ‘DC New 52 reboot’ stripverhalen de ‘campy’ Aquaman helemaal heeft ‘gerestyled’. Het slechte imago dat de superheld sinds het eind van de jaren ‘60 heeft opgelopen is nu helemaal weg. De film gaat richting de 1 miljard (!) dollar winst wereldwijd!

Dus dat.

Nou dacht ik: Kunnen we niet hetzelfde doen met merengue? Hoe leuk zou het zijn om merengue dansen weer in ere te herstellen? Misschien heeft de dans ook een ‘restyling’ nodig. Zoekend op YouTube naar hoe merengue nu gedanst wordt ben ik de volgende film tegengekomen:

Toen dacht ik: JA! Het kan! Ik mix gewoon van alles in de dans. Ben eergisteren meteen begonnen met het schrijven van een heuse merengue dans syllabus (docentenhandleiding) met elementen en technieken uit verschillende dansstijlen zoals de merengue show en reggaeton (shines), salsa, bachata, kizomba, guajira en de mexicaanse quebradita. Dit alles verwerkt in verschillende dansniveaus en oplopend in moeilijkheidsgraad. Een echte merengue danscursus dus! Ik ben er ZO enthousiast over dat ik onderweg naar het feest nog steeds bezig was met de nieuwe dansstijl te ontwikkelen op m’n laptop.

Een Merengue Dans zaad is geplant..

Marlies en ik hadden een korte voorbereiding van ongeveer 20 minuten. We hebben de merengue workshop samen gegeven en als bonus een vrijdans demo aan het eind samen gedaan. Ik had net daarvoor die twee Dips & Tricks kort met haar doorgenomen. Het is een begin 🙂

Daarna heb ik mijn idee voor de nieuwe merengue dans even kort in Marianne haar camera uitgelegd:

Mijn grote dank gaat ook uit naar Marlies voor haar prima assist en naar Marianne voor de gelegenheid 🙂

Wat vind je hiervan? Ben je zelf iemand die merengue (zowel de muziek als de dans) een warm hart toedraagt? En heb jij enig idee hoe we samen merengue dansen leuker kunnen maken? Laat ons het dan weten! En wie weet wat we allemaal samen kunnen bereiken 🙂

Let’s Make Merengue Great Again!

Ow ja! Dan heb ik nu misschien een nieuwe naam voor deze nieuwe dans bedacht: De MEGA dans! De naam is dus een afkorting van ‘MErengue Great Again’. Want misschien is het een goed idee om de dans een andere naam te geven. Want we willen geen problemen met de Dominicanen, nietwaar?

Waarom Geen Son tijdens Salsa Dans Feesten?

Salsa dansdocent Roy Tweeboom vraagt zich af hoe het komt dat er geen balans te vinden is in de verschillende genres die tegenwoordig gedraaid worden op (salsa) feesten. Hij zegt verder dat hij als dansdocent voor een groot deel verantwoordelijkheid draagt voor het ontstane situatie. Roy vind het niet leuk om te moeten toegeven dat hij de afgelopen jaren geen moeite heeft genomen om zijn cursisten te verplichten om naar verschillende soorten muziek te luisteren tijdens zijn danslessen.

Roy gebruikte de romantische son nummer ‘Toda Una Vida’ ( = ‘Een Leven Lang’) als voorbeeld van een mooi nummer dat hij op geen enkele salsafeest gehoord heeft:

Commercieel Conservatief

Wat voor muziek werd er in salsa clubs gedraaid in de jaren ‘80 en begin jaren ‘90? Om te beginnen: er waren geen salsa feesten, maar ‘caribische’  en ‘latino’ feesten. Lees nu een korte, maar zeer gevarieerde playlist die ik heb gemaakt van de muziek waarop ik 3 keer per week op danste. Dit was eind jaren ‘80 t/m begin jaren ‘90 in Club Chique op de Rozengracht in Amsterdam: merengue, soca, kompas, kaseko, paramaribop, (Haïtiaanse) zouk, Cubaanse en Antilliaanse son montuno, slowjams, rock ballads, r&b muziek, bachata, bolero, latin pop en salsa.

Maar elke keer als er salsa werd gedraaid, dan stonden er ineens alle – en ik bedoel echt álle – blanke meisjes aan de rand van de dansvloer vol bewondering te kijken naar éen (of een kleine aantal) danskoppel(s) die met veel cubaanse draaitechnieken stonden te dansen…

Als gevolg van de groeiende aantal salsa cursisten die meer salsa wilden dansen kwamen aparte salsa feesten die voornamelijk door conservatieve salsa dansdocenten werden georganiseerd. De salsa dans scene heeft al vanaf het begin van haar globalisering salsa muziek uit de glorietijden van Fania Records omarmd. Eddie Torres werd door Tito Puente geïnstrueerd over hoe je op zijn muziek diende te dansen. En Eddie was gek op de muziek van Tito en de zijnen. Cuban Pete? Hetzelfde verhaal. Dit is muziek uit de jaren ‘60 en ‘70. En zo wordt de salsa muziek die vanaf de jaren ‘80 tot en met anno 2018 wordt geproduceerd in het algemeen niet op reguliere salsa dansfeesten gedraaid, uitzonderingen daar gelaten. De uitvinding van Salsa Romantica was handig alleen als middel voor salsa dansdocenten om danslessen te geven aan hun beginnende cursisten. Lees dit artikel over het ontstaan van Salsa Romantica en deze over Engelstalige Salsa https://www.supersalsa.nl/2018/03/03/ahh-booty-booty/ voor meer details.   

Pragmatische Muzikanten

Veel salsa dansdocenten blijven nog steeds lekker ouderwets. Ze willen vooral de traditie met hun dans uiten. Persoonlijk vind ik dat een heel nobel streven. Maar ik vind ook dat we andere maatregelen moeten nemen als we willen dat de traditie de modernisering overleeft. Want wat mij opvalt is dat de meeste conservatieve salsa leraren geen andere (moderne) dansstijlen hebben geleerd. Misschien komt het door desinteresse en/of door een beperkte smakenpallet in muziek en dans? En aangezien de meeste salsa dansdocenten dit vrije beroep niet als hoofdinkomen hebben, kunnen ze zich hun dans filosofie ongehinderd voortzetten. Totdat ze ineens merken dat het een beetje een eenheidsworst begint te worden op de sociale salsa dansvloeren.

Dit gegeven is echter in schril contrast met wat de muzikanten doen. Zij hebben in het algemeen niets of weinig met traditie – of met het behoud van de integriteit van de muziek – wanneer ze hun creativiteit de vrije loop laten, of wanneer hun dagelijks brood willen blijven verdienen. De Nederlands Caribische ‘Ritmo Kombiná’ muziek betekent letterlijk ‘Gecombineerde Ritme’. Alle – en ik herhaal het nog een keer – ALLE muziek is een mix van 2 of meerdere (oude) muziekstijlen. Zo niet, dan is er of iets verandert in de samenstelling van de muziekinstrumenten die worden gebruikt, of in de verhoudingen waarin ze worden gebruikt. Bijvoorbeeld: Een tijd geleden had de clave een centrale rol bij salsa muziek die ook visueel was. Nu niet meer. Bij bachata hebben ze eerst de maracas door de guïra vervangen. Vervolgens hebben ze de boel versneld tot bachata dezelfde tempo had bereikt als de toen populaire merengue.. Daarna hebben ze de elektrische gitaar geïntroduceerd. Later hebben de Dominicanen die in de V.S. woonden bachata met R&B muziek gemixt. Reggaeton is populair bij de jeugd? Dus heb je nu salsaton, cubaton, merengueton, cumbiaton, etc. Is dat slecht? Misschien. Maar de grootste artiesten uit de afro latin muziekindustrie hebben geen moeite om te experimenteren met ‘crossovers’.

Check hier de mooie hit van Sergio George en zijn ‘Salsa Giants’ die ook bijna niet op salsafeesten wordt gedraaid. Goede salsa, de grootste artiesten die samenwerken en een mooie boodschap: ‘La cosa esta mala mala, te aseguro el que busca, encuentra!”. Vrij vertaald: “Het zijn slechte tijden, maar ik verzeker je dat wie zoekt zal vinden!

De Son aantrekkelijker maken voor jong publiek? Kan dat?

Volgens mij wel! Hier volgen een aantal ideeën:

  1. We kunnen beginnen met salsa muziek te draaien tijdens de salsa danslessen en op salsafeesten die NU worden uitgebracht en die NU gedraaid worden op de latin radiozenders. Bijvoorbeeld FunX Latin of Latin FM. Dat is ook een reden waarom de bachata en de kizomba dance scene wereldwijd zo snel populair zijn geworden.    
  2. Ik vind dat de dansdocenten van nu zich moeten spiegelen in wat de (jongere) potentiële klanten bezighoudt. Dansen ze veel reggaeton en streetdance? Luisteren ze veel naar Top 40 muziek? Draai dan salsaton, salsa r&b en (salsa) remixen van liedjes die nu populair zijn op de reguliere radiozenders en op YouTube. Zie als voorbeeld deze demo op R&B muziek van een workshop die Randolph samen met Cinnamon hebben gegeven tijdens de Bonaire International Dance Festival van vorig jaar:  https://www.youtube.com/watch?v=SQ74_wKbEgs   
  3. Begin met de normale salsa dans curriculum, en introduceer de ‘roots’ beetje bij beetje tijdens de cursus. Bijvoorbeeld: Tijdens de laatste les van de danscursus LA Style salsa on1 bij Latin Club Fiesta, Sizzling Salsa en Happy Salsa geven we een ‘toetje’: na de pauze krijgen de cursisten een korte introductie workshop in de basis danstechnieken van een andere dansstijl. Bijvoorbeeld: mambo on2, cha-cha-cha, bachata moderna, kizomba, cubaanse casino, rueda de casino of reggaeton. We kunnen hetzelfde doen v.w.b. de cubaanse son montuno, de danzon, de bomba, de plena, de afro cubaanse orishas, en nog veel meer (antilliaans) caribisch & Zuid Amerikaanse dansstijlen.
  4. Salsa dansdocenten zouden al deze dansstijlen eerst zelf moeten beheersen. Of ze huren dansdocenten uit de andere disciplines in om workshops te geven.
  5. Vervolgens moeten ze ook niet bang zijn om dansstijlen met elkaar te mengen, aangezien – zoals eerder gezegd – de muzikanten daar geen enkele moeite mee hebben.

Dus: Begin de cursisten salsa te leren op salsaton en op latin remixes van populaire liedjes. Combineer de dansstijlen zoals de muziek aangeeft. Dus salsa gecombineerd met reggaeton of streetdance dansmoves  Neem ze vervolgens dansend bij de hand mee door de rijke geschiedenis van de afro (cubaanse) dansstijlen. Geef een moderne draai eraan. Gisteren zijn mijn vrouw en ik naar het museum ‘ ‘Ons’ Lieve Heer op Solder’ geweest in Amsterdam. Daar heb ik veel geleerd over de geschiedenis van het beleven en het belijden van de verschillende religieuze stromingen in Amsterdam en in Nederland vanaf de 16de eeuw. Maar daarnaast heeft de 130 jaar oude museum ook een heel modern onderdeel over tolerantie in onze moderne maatschappij. Daar kan de jeugd met verschillende religieuze overtuigingen direct in discussie met elkaar gaan. Hoofdthema: tolerantie (of het gebrek daaraan) van verschillende culturen en religies in Nederland anno 2018. Dat is een voorbeeld van het omgekeerde van wat ik zou willen zien bij salsa dansen.

Een van mijn grote voorbeelden is Mo Sahib: van Madeliefje naar Salsa Lounge tot Latin Village. Daarbij is er een  evolutie geweest van alleen salsa tot een combinatie van salsa, latin, rumba, latin house en eclectische dans. Latin Village is nu de grootste latin dance festival van Europa!

https://www.latinworld.nl/organisaties/latin-village-en-salsa-lounge-a-venue-events-amsterdam-1016.php

Hier is een leuk artikel over Mo zijn carrière en de keuzes die hij gemaakt heeft om te komen waar hij nu is 🙂

https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/-ik-weet-dat-het-moeilijk-kan-zijn-om-ergens-binnen-te-komen-maar-ja-dan-moet-je-zelf-een-tent-beginnen-~bb911fdc/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=facebook

Mijn droom is dat wij – salsa dansers – lekker kunnen dansen op alle muziekstijlen die tijdens Latin Village worden gedraaid! You CAN have your salsa cake, and eat it too.

En nu dat je mijn hele artikel hebt gelezen: kijk weer naar die eerste film, maar denk nu dat het echt gebeurt. Als je dat een leuk idee vindt, stuur me een PB of mail me op info@supersalsa.nl. Misschien kunnen we een groep vormen die de dromen van eclectische afro latin dansers werkelijkheid gaat maken!

Wat vind je hiervan? Kan het allemaal wel? Waarom wel of niet?

Bruce Lee and Merengue Dance

What does Bruce Lee have to do with the boring merengue dance? Why has merengue caused a salsa recession in the 80’s? What kind of influence did merengue have on the evolution of bachata and salsa? And  what is this ‘merengue show dance’?

Let’s delve into the virtual rabbit hole and follow the merengue breadcrumbs, shall we?

Kung Fu Merengue Dancing

At the beginning of the 80’s, a merengue band called Los Kenton did something very unique at the time. The Kenton brothers mixed merengue dancing with Shaolin Kung Fu (martial arts) to create a new way to dance merengue on stage. Singing whilst dancing short merengue dance choreographies became a new dance rage called the ‘Kentomania’. As the Kentomania spread along the whole of Latin America, many bands felt compelled to follow their act.

There was another element which precipitated this success: the popularisation of the video recorder. Because of that, people could practice the dance steps they saw the bands display on television and practice them at home. This way they could dance together with their favourite artists when performing live. These small choreographs were consequently copied, put on sequences and then performed by teenagers in merengue show teams. And that’s how I started my Afro Latin dance career dancing in 1983/1984: With merengue show dancing on the beautiful island of Curacao!

Merengue caused the Salsa Recession!

Bands such as the pioneering Johnny Ventura, Fernandito Villalona, Wilfrido Vargaz, the New York Band and Juan Luis Guerra y su 440 were dominating the international Latin music charts. From Santo Domingo to New York city: merengue set the pace. This ‘merengue overflow’ had a bad side effect for Fania Records and other smaller salsa music labels: their sales dropped dramatically! Bachata musicians started to speed up their ‘musica del amargue’ and put merengue on their bachata albums in order for them to sell more records. At the end of the 80’s and at the beginning of the 90’s, salsa music got a new boost because from artists such as Marc Anthony, Issac Delgado and Eddie Santiago who took the main theme of the popular ‘telenovelas’ ( = televised soap opera’s) & popular ballads and remixed them into salsa versions. Thus, Salsa Romantica was born.

Example: Ilan Chester’s original version of ‘Palabras del Alma’ ( = Words from the Soul).

And now Marc Anthony’s salsa version:

So, what happened to Merengue Show dancing?

The music was first converted to Merengue Hip Hop by bands such as Proyecto Uno and Sandy y Papo. The popular reggaeton swallowed up merengue, and merengue continues to be a trans-formative force in (Dominican) bachata music. Elvis Crespo made house versions of popular merengue songs. Merengue has also been integrated in other mainstream Latin house music.

As for the dance: The merengue show dance died because of the following facts:

  1. The dance was never intended to be danced in show teams. This has mainly to do with the repetitive nature of the small choreographies.
  2. The merengue partnering has never been fully developed in the way salsa partnering has.
  3. The original salsa dance teachers were folkloric dancers. Modern merengue dancing was not a part of their folklore.
  4. Many of us – merengue show dancers – only use(d) merengue as a means to teach the budding salsero students basic partnering dance techniques and body movements.
  5. Merengue dancing has never been a part of the international (salsa) dance congresses or festivals. It’s only used sometimes as a warming up by international bachata dance artists such as Jorjet Alcocer.

Today, many merengue dance steps (or variations thereof) can be seen in Dominican bachata, in Zumba and in animation dance routines.

El Nergito Del Batey

I’m very glad I had the honour to start my dance career with merengue dancing. I also danced merengue in the first Dutch semi professional Afro Latin dance team Euro Latinos. 20 years ago (on October 30, 1997) I started teaching salsa. All of that was only possible because of merengue 🙂

On June 1st 2018, the ‘King of Merengue’ José Tamárez Mateo – better known as Joseito Mateo – passed away. I wrote this article to honour him and the music with which he gave a lot of joy to millions of ‘merengue afficionados’ just like yours truly.

Fun fact: Bruce Lee was also the 1958 Cha Cha Cha Dance Champion of Hong Kong. Maybe the Kenton brothers got their inspiration from this fact about their hero?

Que Viva El Merengue!