Voorronde NK Salsa 2019 Ludo en Sederick Bewerkt

De Salsa Dans Film van Ludo!

Nou, ik heb hier lang over nagedacht. Zal ik het doen, of zal ik het niet doen? Zal ik dit doen zoals mijn negatieve oude zelf? Of zal ik het nieuwe (positieve) pad volledig omarmen?

Lees en oordeel zelf!

Zaterdag 2 februari. De Bruijn-Bonel in Alkmaar. Het is druk en er staan veel mensen te dansen op de dansvloer. Ik sta aan de kant te filmen. Ludo – de salsa criticus – bewoog dansend voor de lens van mijn camera samen met zijn danspartner. Mijn camera volgde al hun bewegingen. Want 1 van mijn doelen van die avond was om Lodewijk Zijlma te filmen terwijl hij danste. Tijdens onze heen en weer online had ik hem namelijk gevraagd om samen een debat te houden tijdens de voorronde van het NK Salsa. Daar paste hij voor. Dus dacht ik: Ik ga hem filmen zodat wij (jij – de lezer – en ik) zijn danskunsten uitvoerig samen kunnen analyseren.

‘Geen video!’ had hij nog tegen mij gezegd toen hij mij aan het begin van de avond aansprak. ‘Ik zei geen video!’ zei hij nadat hij klaar was met zijn dansje. Ik had ook op Facebook gevraagd of ik problemen zou krijgen als ik die video zonder zijn toestemming online zou posten. Ludo antwoordde vervolgens met een lang verhaal met als strekking dat ik hem probeerde uit te schakelen.

Gelukkig heeft iemand anders die posts gelezen. Hij meende Ludo een paar jaar geleden te hebben gezien in een dansprogramma op TV. Op mijn verzoek is hij gaan zoeken…

… en hij heeft het gevonden!

Dames en heren: Zie hier de deelname van Lodewijk Zijlma (Ludo) samen met Francisca van Gorp in het dansprogramma ‘Everybody Dance Now’ uit 2013!

https://www.rtl.nl/video/17f1ea12-a544-4fcc-adea-16b6dc510d0b/

Deze mag ik dus helemaal legaal gebruiken. Maar ik wil hiermee toch een andere weg inslaan dan men van mij nu zou verwachten…

Na het zien van de reactie van de jury van ‘Everybody Dance Now’ begrijp ik waarom Ludo al meer dan 2 jaar tekeergaat tegen de deelnemers van het NK Salsa. En nu begrijp ik ook waarom hij ontzettend veel kritiek heeft op de – in zijn eigen ogen – lage dans niveau van de deelnemers. Zelf is hij behoorlijk belachelijk gemaakt door een ‘professionele’ jury op nationaal TV. En hij wil anderen behoeden voor datzelfde lot. Begrijpelijk. Hij beseft ook dat je veel (meer) moet trainen voordat je met zo’n danswedstrijd meedoet. En daar geef ik hem ook gelijk in. Je moet veel trainen als je meedoet met een danswedstrijd op TELEVISIE! Maar wat Ludo niet beseft is dat er een aantal grote verschillen bestaan tussen danswedstrijden op TV en het NK Salsa…

De wedstrijden op TV – met daarbij een jury dat alles openlijk bespreekt – noem ik de ‘vleesmolens’. Deelnemers aan dit soort programma’s kun je vergelijken met de slaven die voor de leeuwen werden geworpen in de Romeinse arena’s. Het is een win/win situatie. Voor de organisatoren dan. Want als de slaven/gladiatoren zo’n leeuw weten te doden, dan heeft het publiek een mooi spektakel aanschouwd. Maar dat geldt ook als de leeuwen deze gladiatoren aan flarden openscheuren en opeten. Echter, bij het NK Salsa gaat het niet om bakken met geld te verdienen over de ruggen heen en ten koste van de deelnemers. Nee. Het doel van het NK Salsa is om eenheid te kweken binnen de Nederlandse salsa dansgemeenschap.

Ik herhaal: De danswedstrijden van het NK Salsa zijn een middel om EENHEID te kweken binnen de nationale salsa dans community!

Nog een aantal verschillen:

  • De productiemaatschappijen van die TV programma’s sturen uitnodigingen via e-mail uit naar zoveel mogelijk dansers. Vervolgens maken ze voor de daadwerkelijke TV uitzendingen een duidelijke voorselectie zonder publiek van de deelnemers. Vervolgens laten ze degenen ‘door’ naar de live programma’s van wie ze denken dat zij de kijkcijfers omhoog zullen krikken. Dus niet alleen de ‘goede’ acts, maar vooral de ‘lachwekkende’ acts en de ‘tranentrekkers komen aan bod. Bij het NK Salsa mag EEN IEDER meedoen met de voorrondes. Geen voorselectie zonder, maar met publiek! Dan worden ALLE deelnemers netjes in hun eigen categorieën ingedeeld voor de finales.
  • De jurering – en met name het bespreken van de prestaties van de deelnemers – gebeurt bij het NK Salsa buiten de toeschouwers om. En de jury gaat respectvol om met alle deelnemers.
  • De juryleden van het NK Salsa geven desgevraagd tips en verbeterpunten aan de deelnemers die verder willen komen. Dit doen ze buiten alle toeschouwers om.
  • De juryleden van die TV programma’s zijn meestal geen ‘salsa kenners’. De meesten hebben nooit van hun leven 1 salsa dans stap gemaakt. De juryleden van het NK Salsa zijn allemaal salsa dansers in hart en nieren. Dus, ze zijn ‘van het Salsa Volk, voor het Salsa Volk!’ 🙂

Mordechay Krispijn zei het ooit treffend in zijn Business Seminars: ‘Als ik voor een optreden op TV wordt gevraagd, dan ga ik niet zelf naartoe. Dan stuur ik mijn beste docenten heen. En dat zijn Brian & Mechteld.’ Maar de NK Salsa is geen TV programma. Het is echt een ‘onderonsje’.

De belangrijkste onderlinge verschillen tussen de deelnemers aan het NK Salsa ontstaan door een verschil in ervaring. En dat verschil kan worden verkleind door TRAININGEN!

Wat Ludo en Francisca (hadden) kunnen doen is zich laten trainen door salsa dansprofessionals. Hier volgen een aantal mensen die ik als trainers aanraad voor degenen die snel beter willen worden en/of een grotere kans willen maken op de titel.

  • Alle (voormalige) juryleden van het NK Salsa!
  • De docenten die nu werkzaam zijn bij de dansscholen die de voorrondes en de finale van het NK Salsa 2019 organiseren.
  • Top salsa dansdocenten & showdansers met enorme ervaring en techniek zoals Mitchell Provence, Brian Libier (Salsaddiction), Paul Baarn & Eveline, Marlon Burkulo, Gabriel Mambi, Marlon Pieters, Gerald Fraay & Angelique Pijnenburg (Salsipuedes), Irena Prodanova (Guateque Dance Company) & Rodolfo Navarrete, Geno & Steffie (Bachata Passion: jawel!), Amanda Torres, Randolph Brion en Zunaira Anaisa om maar een paar te noemen!  
  • Alle (ex) danskampioenen en finalisten van het NK Salsa en van de Dutch Open Salsa Championships die in de tweede helft van de jaren 2000 werden georganiseerd door Mordechay Krispijn.

Het is goed voor te stellen dat de meeste dansers die niet aan het NK Salsa willen meedoen zichzelf spiegelen aan het beeld wat ‘Everybody Dance Now’ en andere soortgelijke TV programma’s creëert. Het publiekelijk ‘afslachten’ van deelnemers maakt dat steeds meer mensen bang worden en zichzelf niet meer vrij durven te uiten in het openbaar. Bang voor andermans oordeel. Je ziet dit probleem ook met de toenemende invloed van social media. Vroeger toen ik dansworkshops op verjaardagsfeesten van tieners gaf stonden de meisjes meteen op de dansvloer en wilden de jongens niet dansen. Nu is het vaak andersom: de meisjes zijn bang om een flater te slaan, en ze willen niet slecht overkomen op Instagram en op Snapchat. Daardoor doen ze steeds meer aan billen en borst operaties die ook steeds meer mislukken 🙁

Slechte ervaringen met danswedstrijden die gehouden worden binnen de Ballroom/Latin dans circuit worden soms ook als reden gegeven om niet mee te doen aan het NK Salsa 2019. Maar ik hoop dat de salsa dansers die nog twijfelen nu SNEL overstag gaan na het lezen van dit artikel.

Zo.

En Ludo?

Nu begrijp ik dus waarom jij jonge tienermeisjes belachelijk maakt met hun ‘bananen jurkjes’. En ik begrijp nu ook waarom je je smakeloos irriteert aan iedereen waarvan je vindt dat ze een ‘mindere dans niveau’ hebben. En ik begrijp ook dat jij ons – salsa dansdocenten – daar verantwoordelijk voor houdt. Wat ik wil dat je uit dit hele verhaal begrijpt is dat je je eigen oordelen en angsten op anderen projecteert. Je neemt onbedoeld een hele hoop mensen mee in de kielzog van je neerwaartse spiraal. Het wordt nu tijd om je ziel te helen. De volgende keer dat ik je zie zal ik je een hele lange knuffel geven Ludo! Ik stel voor dat iedereen dat met Ludo doet. Een hele dikke knuffel geven. Misschien smelt dan de ijspegel in zijn hart waardoor hij empathischer wordt..

..en echt MET het meisje samen danst i.p.v. het meisje als object te gebruiken om zijn eigen ego mee te strelen. En dit geldt trouwens ook voor mij! 🙂

Laat me in de comments weten wat je hiervan vind 🙂  

Sederick Butterfly Beach Party

Salsa Dansen op Housemuziek!

Het gebeurde rond middernacht. Miranda en ik liepen richting backstage van het grote podium. Ze keek me verbaasd aan toen de beveiliger het hek ‘zomaar’ voor ons opendeed. We hadden geen woord tegen hem gezegd. Daar gingen we het doen: in een nauwe ruimte schuin voor de DJ, tussen zijn booth en de speakers in. En ik op mijn Bonaire klompen. Voor ons stond een menigte van honderden mensen allemaal uit hun dak te gaan.

Het ging eindelijk gebeuren. En mijn droom kwam vervolgens uit tijdens het Butterfly Beach Party 2018 in Heerenveen

Rewind

Volgens mij is het nu alweer 2 weken geleden dat een filmpje op Facebook langsging met in de hoofdrol een jongeman die een beetje gek stond te dansen op de housemuziek dat gedraaid werd tijdens een openlucht dance feest. Hij had een T-shirt aan met daarop ‘Geen Drugs’ (o.i.d.) geprint. Mijn vriend die dit filmpje gedeeld had is van mening dat de muziek ‘duivels’ was en dat je alleen met drugs in je lijf op housemuziek kunt dansen. Een aantal van ons hebben goede argumenten tegen dat vooroordeel gebruikt, maar het heeft allemaal helaas niet geholpen 🙁

Zie hier de desbetreffende video en oordeel zelf…

Een Dans Droom

Als een eclectische muziek en dansliefhebber heb ik al jarenlang de droom gehad om de gevestigde notie te doorbreken dat je alleen maar op 1 (zeer) specifieke manier dient te dansen op de (bijhorende) muziek. Dus alleen salsa dansen op salsa muziek, Dominicaanse bachata dansen op Dominicaanse bachata muziek, traditionele kizomba op kizomba muziek, etc. Ik vind zo’n manier van denken niet alleen kortzichtig, maar het weerhoudt ontzettend veel (jonge) mensen ervan om te genieten van het samen dansen.

Over dat laatste kom ik later op terug.

Maar gelukkig voor mij – en voor andere dans eclectici – zijn er meerdere afro latin dans professionals die min of meer dezelfde ideeën hebben.. en ook daarnaar handelen!

Enkele Nederlandse Voorbeelden

De Braziliaanse zouk dansdocenten Gert Faber en Eva Stolk hebben in december 2017 aan het eind van hun workshop in Snowworld een dansdemonstratie gegeven van Zouk dansen op verschillende muziekstijlen.

Paul Baarn en Eveline Cuore Montagne hebben een film gemaakt waarbij ze niet hoeven te kiezen tussen salsa en kizomba dansen

Vorig jaar – tijdens het Bonaire International Dance Festival 2017 – hebben wij een leuke kizomba workshop gekregen van Taiti en Cristel (TC Dance) samen met hun dochtertje Isa… op reggae muziek. Zij noemen het ‘reggaezomba’! 🙂

Tijdens datzelfde festival hadden Randolph Brion en Cinnamon van den Aakster (NK Salsa Danskampioen 2016) een demo van hun salsa workshop op R&B muziek gegeven. Trouwens, van harte gefeliciteerd aan Randolph en Sabine voor hun aanstaande ouderschap 🙂

Eric Lalta en Liduina Aruma Handi Lovert van het Holland Salsa Bachata Beach Festival van afgelopen mei hebben ons onder anderen verrast met het optreden van het kernlid van Bachata Passion – Meike Portegies – samen met de ex wereld salsa danskampioen Orville Small. Hij heeft krump gedanst op klassiek muziek die zij live speelde op de piano!

Zelf geef ik al jaren salsa danslessen niet meer alleen op salsa muziek. Mijn cursisten verbaast het niet meer als ze voetenwerk staan te dansen op ‘That’s the way it is’ van Celine Dion, of hun salsa samendans patronen op de reggaeton zomerhit ‘Dura’ oefenen. Ik wil je de volgende grappige versie van reggaeton dansen op Dura niet onthouden 🙂

De meerderheid van mijn salsa cursisten vindt het allemaal prima zolang ik maar geen Nederlandstalig salsa muziek opzet😭

Cultuurbarbaar?

En nu kom ik even terug op mijn punt van ‘de jongere generatie de kans ontnemen om te genieten van het samen dansen’. Want wat is ‘dansen’ eigenlijk? Mijn eigen definitie van dansen is:

Het uiten van de gevoelens die je krijgt (tijdens het luisteren van muziek) door (rhythmisch) met je lichaam te bewegen. Om te kunnen samen dansen is het handig als beide dansers dezelfde samen danstechnieken en basisritme aanhouden. Dat laatste wordt meestal (maar niet altijd) door de muziek aangegeven.’

That’s it! Er staat NIETS in mijn definitie over dat je op een specifieke manier MOET dansen op een bepaalde muziekstijl!

Als we deze definitie aanhouden, dan komt het (samen)dansen op 1 ding neer: of een bepaalde dansstijl lekker ‘voelt’ op een specifiek nummer, of niet. Hierdoor kun je in principe diverse afro latin samen dansstijlen aan jongeren leren op elk muziek die zij lekker vinden. Want de meeste muziek die hen bekoren wordt op 4/4 maat gespeeld. En de meeste afro latin dansstijlen zijn ontwikkeld om op 4/4 maat muziek te worden gedanst. Dit ‘nieuw’ concept zal hun animo voor het samen dansen alleen maar vergroten. En meer jongeren die samen dansen betekent ook automatisch minder jongeren die last hebben van obesitas, smartphone verslaving en/of depressie. Een ‘win-win’ situatie dus! 🙂  

Maar hoe staat het dan met de sociaal culturele/anthropologische achtergronden en oorsprong van de verschillende dansstijlen? Laten we die gewoon achterwege? Geen salsa dansen meer op salsa muziek? Nee. Daar pleit ik absoluut niet voor. Het is juist andersom. Gedurende de tijd dat de (jonge) dans cursisten de verschillende afro latin dansstijlen op hun favoriete muziek leren, kun je als dansdocent hen ook de ‘echte’ achtergronden van de diverse dansstijlen introduceren en daar ook (aparte) danslessen in geven. Want dat hoort ook bij hun muzikale opvoeding en muzikaliteit. Kijk als voorbeeld naar Bachata Passion die zowel Sensual Bachata als Dominican Bachata aan hun cursisten leren 🙂

You CAN have your cake and eat it too!

Dus tegen mijn goede vriend die zich ergerde aan het feit dat een kizomba danspaar kizomba stond te dansen op een ritmo kombina liedje tijdens de afterparty van Salsero Mboka in het Abe Lenstra stadium wil ik dit zeggen: ze kennen hoogstwaarschijnlijk geen ritmo kombina, laat staan hoe ze daarop ‘horen’ te dansen. En als antwoord op je frustratie zeg ik het volgende: het is niet alleen onze taak als afro latin dansdocenten om de ritmo kombina dans aan onze cursisten te leren (als we die kennen), maar ook om te accepteren dat men op een andere manier op ritmo kombina kan en mag (!) dansen. In plaats van ons te ergeren aan hun ‘onkunde’ kunnen we beter onze visitekaartjes aan de desbetreffende danskoppel geven en hen uitnodigen om deel te nemen aan onze volgende ritmo kombina dansworkshop 😉     

Hoe mijn droom uitkwam

Toen ik met de discussie over drugs gebruiken om op house muziek te dansen meedeed moest ik denken aan mijn jarenlange droom  om met een groep rueda dansers tijdens een Sensation White party onze witte kleren uit te trekken en als een soort van ‘guerilla flashmob’ allemaal in het rood gekleed cubaanse rueda de casino op housemuziek samen te dansen. Dat blijft op mijn bucketlist staan. Maar toen kreeg ik een ander idee: wat als ik tijdens de Butterfly Beach Party minimaal 1 salsa danseres zo gek kon krijgen om samen met mij salsa op house muziek te dansen op het grote podium? Bij aankomst had ik mijn idee met Eric – die zich namens het festival over de artiesten ontfermde – gedeeld. Hij was meteen enthousiast en zou het regelen. Ik had de crew van Shelina Salsa gevraagd of ze interesse hadden. Ze wilden wel, maar konden helaas niet. Want op het moment dat het ging gebeuren zouden Shelina en haar team al bijna terug zijn in Eindhoven.

Maar er was 1 persoon die wel kon EN die ook wilde..

Miranda Swierstra!

Haar fantastische dansoptreden eerder op die zaterdag was een Hip Hop Streetdance tribute die ze deed aan de hand van de ervaringen die ze heeft opgedaan tijdens haar reis van 7 maanden door Australië en Nieuw Zeeland. Deze jonge globetrotter en salsa dans cursist van Salsero Mboka heeft ook de laatste salsa demo samen met Mboka en Anne-Will gedanst. Daar heb ik ook ontzettend van genoten! Tussen de bedrijven door heb ik 1 salsa nummer samen met haar gedanst. En dat was voor mij meer dan genoeg: zij was degeen die – als ze wilde – mijn droom kon waarmaken. Na een korte uitleg zei ze doodleuk: ‘Ja, dat wil ik wel!’. Op het moment dat we de trap richting podium beklommen was het iets over middernacht. Zelf stond ik al vanaf 14.15 uur te dansen en te springen op mijn Bonaire klompen. Ondanks dat hebben we toch op dat podium gestaan en we hebben samen echt geknald. Eerst gewoon streetdance gedanst. Maar toen kwam er een house versie van een soca nummer. Ik ben met soca muziek opgegroeid. Dus was het ideaal om juist daarop salsa te gaan salsadansen.

Dat was echt chill! Kijk zelf maar!

Dit had Miranda hierover te zeggen: “Thanks for the opportunity. Ik vond salsa dansen op de main stage het beste idee van de hele avond! En het heeft mij weer geïnspireerd om mijzelf verder te gaan ontwikkelen mrt dansen, any dance style on any music style. Want ik weet wel zeker dat een dansstijl niet gekoppeld is aan een bepaalde muziekstijl. En hoe jij danst, met zoveel passie, voor mij een grote inspiratiebron. So thanks for the night en wie weet tot ziens! 🙂 Liefs Miranda”

Aldus de jonge Miranda 🙂

Hierbij wil ik Miranda ook bedanken dat ze mij heeft geholpen om mijn droom waar te maken. #bucketlist style. En ook Hanneke de Boer, Salsero Mboka en de organisatie van de Butterfly Beach Party 2018 hebben mijn eeuwige dank!

En? Wat vind jij hiervan? Ben je het hiermee eens? Waarom wel/niet? Laat je horen in de comment sectie. Misschien kunnen we dan samen een nieuwe beweging beginnen a la ‘Limitless Movement’ van de Nederlandse afro latin danslegende Mitchell Provence 🙂

Super Salsa Spinning Techniques

Je bent GEEN Salsa Showdanser!

Dit is het vervolgartikel op ‘Ik ben Geen Salsa Dansdocent!’. In dat artikel heb ik een gedeelte van hetgeen de internationale salsa superster Fernando Sosa in dit filmpje uitlegt voor jou vertaald, en de gevolgen daarvan voor ons – salsa dansdocenten – uitgelegd. Maar dat was niet alles wat deze heren te melden hadden…

Fernando Sosa: “Voor de (show) dansers geldt hetzelfde. Ze gaan het podium op – en we zitten in het laatste decennium – waarin men het podium opgaat na 3 dagen (oefenen – Sederick – )! Het is de schuld van ‘Het Systeem’. We gaan niet zeggen ‘de promotors’, maar ‘Het Systeem’. Maat dat ‘Systeem’ kan je niet laten denken dat je een professionele danser bent!”

Fernando wordt aangevuld door zijn gesprekspartner die ik in Deel 1 nog als een ‘onbekende’ heb omschreven. Deze man is niemand minder dan één van de meest invloedrijke salsa dansdocenten en showdansers ter wereld: Adolfo Indacochea!

Leuk he? Adolfo Indacochea heeft onder andere de nieuwe techniek bedacht voor de Double Right (Spot) Turn voor volgers tijdens salsa partnering. Randolph Brion heeft deze techniek – die de dubbele draai op de plaats makkelijker maakt voor de volgers – van Adolfo geleerd. Randolph heeft die nieuwe techniek vervolgens aan ons geleerd tijdens de docententrainingen van Latin Club FiestaWij leren de Double Right Turn ‘nieuwe stijl’ al meer dan 2 jaar aan onze cursisten vanaf Improvers dans niveau.

Zo gaat dat, dus. Maar we hebben het nu over showdansers…

Adolfo: “Je danst net vóór Tropical Gem en net ná Adolfo, en je denkt nu dat je op professioneel dans niveau danst!”

Fernando neemt de virtuele stok weer over. “En ik denk dat ik professioneel ben. Hoe dan? Waar? Professioneel op welk gebied? Er moet s’morgens vroeg worden opgestaan en (de) dans ademen. Er moet elke dag worden gezweten en men moet elke dag oefenen. Men dient te slapen en dans te ademen. En DAN pas kun je jezelf een ‘professional’ noemen.”

Adolfo krijgt steeds meer zin in: “Het is belangrijk om te weten dat het woord ‘professioneel’ betekent dat je kunt leven van je vak.”

Fernando: “En belangrijkste: Dat je ALLEEN je beroep beoefent!”

Adolfo: “Precies! Want anders is het een hobby!”

Fernando: “Ja! Anders is het een hobby! Maar vooral: laat het niet naar je hoofd stijgen terwijl je het niveau niet hebt. En dat alleen maar omdat je op een podium stond te dansen tussen professionals die meer dan 20 jaar het beroep uitoefenen!”

Nou, dat zijn gedurfde uitspraken, vind je niet? Maar laten we bij het begin beginnen. Mensen die door Het Systeem onterecht tussen ‘echte’ professionals staan te dansen.

Wat is Het Systeem? En hoe werkt het dan?

Festivalorganisator: ‘Dus jullie hebben een leuke show! Geven jullie ook dansles?’

Showdanser: ‘Uhmmm…’

Festivalorganisator: ‘Want ik kan jullie niet alleen maar voor 1 show boeken. Jullie moeten ook workshops geven! Dus, geven jullie workshops? Ja, of nee?’

Showdanser: ‘Ja hoor! Wij geven ZEKER ook dansworkshops!’ De danspartner van de showdanser kijkt verschrikt naar hem. Hij sluit de deal en stopt zijn smartphone in zijn broekzak.

Danspartner (kijkt nog steeds verschrikt naar hem): ‘Maar HOE gaan wij dat doen dan? We hebben nooit danslessen gegeven!’

Showdanser: ‘Geen probleem hoor! We leren die mensen gewoon een deel van onze choreo. Moeilijk zat voor hun. Het komt goed!” Ze pakken elkaar bij de handen vast, springen blij in het rond en schreeuwen tegelijk: “We gaan naar [vul hier de naam in van je favoriete buitenlandse salsa festival]!!!’

DAT systeem, dus…   

Professional?   

En dat brengt me bij het tweede punt. Dat je een professional MOET zijn om op internationale podia te performen. WIE zegt dat? Zij? Ze gedragen zich net als ik die vroeger zei dat ik professioneel afro latin dansdocent ben en dat alle mensen die salsa dansdocent als bijverdienste hebben eigenlijk daarmee zouden moeten stoppen…

Maar nu denk ik daar gelukkig anders over…

Even terug naar de meningen van deze twee salsa giganten. Ik dacht dat salsa juist voor IEDEREEN was?! Het nieuwe ‘Dans des Volks’. Voor mij mag een IEDER op dat podium staan! Juist de diversiteit in dansniveaus, dansstijlen en ambities maakt dat de afro latin dansgemeenschap zo uniek en ook zo sociaal blijft. Bijvoorbeeld: Toen ik laatst bij Roy Tweeboom zijn feest van het 10-jarig bestaan van Plaza Danza naar de shows zat te kijken heb ik een breed spectrum van dansen mogen bewonderen. Van ‘eenvoudig met klasse’, ‘super sexy’, en ‘authentiek met humor’ tot ‘spetterend internationaal showdansen’. En ik heb echt van ze ALLEMAAL genoten!

Dance Challenges

Topdansers zoals Fernando Sosa en Adolfo Indacochea zijn voorbeelden van mensen die dansdocenten en choreografen zoals ik continu afkraken. Waarom? Omdat wij afro latin dans cursisten trainen om in een (relatief) korte tijd een danschoreografie te leren en ze daarmee voor een (groot) publiek te laten optreden. Zelf heb ik vanaf 1998 inmiddels tientallen – zo niet honderden – cursisten mogen trainen in de zogenoemde ‘Choreografie danslessen’. Een voorbeeld daarvan zie je in deze video die gemaakt werd in 2011. Bachata Fusion choreo gemaakt door Nucita, Gilbert en ik, en ik heb ze getraind. Pontificaal in beeld zie je Dianne van Veen die docent is geworden bij de voormalige bachata danskampioenen Bachata Passion, en Jose Gerardo Fajaro Carrero die nu dansdocent is bij Swing Latino  en daarnaast ook nog eens shows danst bij Guateque Dance Company.

En over Guateque gesproken…

Aaron Westerveld  danst ook bij Guateque. En hij heeft ook zijn eerste salsalessen en demoteam ervaring mij  gehad. Zo ook Amanda Torres. Amanda en ik dansten streetdance samen in showteams op Curacao in de jaren ’80. Nu is zij mede eigenaar van Happy Salsa. Dit is de ‘MJ Salsa Demo uit 2006, die we hier in 2015 samen met Uzzie  voor Serious Request hebben gedanst. Amanda heeft ook kinderen salsa getraind en laten optreden. En Salsipuedes had jaren geleden ook een ZEER goede (!) salsa kids showteam! En de cursisten van Sizzling Salsa hebben ook genoten van hun optredens met de ‘Neder Salsa’ choreo die ik voor hen bedacht had 🙂

 En zo zijn er veel salsa dansstudenten die vroeger choreo trainingen bij ons hebben gevolgd en die nu zelf succesvolle dansdocenten en showdansers zijn geworden . 

Tegenwoordig heten die choreo trainingen ‘Dance Challenges.’ Salsaventura  organiseert (of organiseerde) challenges met o.a. eStilo Dance  (die goed in de prijzen is gevallen tijdens de NK Salsa van 2017), VIP van Vanessa Mambi en Bachata Passion die op 18 mei meedoet aan de Dutch Bachata Championship. En Zunaira had onlangs een salsa ladies challenge, waarbij de dames (inclusief Chanty Jacobs die bij de salsa danslessen van Latin Club Fiesta assisteert) ook voor het  groot publiek bij de Fiesta Deluxe feest hebben gedanst. En HOE! Dit  zijn maar een aantal top afro latin dans organisaties die challenges aanbieden, of die challenges in het verleden hebben aangeboden. Check them out! 

Wat is het ultieme doel van deze gespecialiseerde danslessen? Niet om op te treden! Dat is een bijzaak. Sommige challenges hebben geen optredens als doel. Anderen worden gebruikt als visitekaartje van een dansschool. Maar de primaire reden om challenges te organiseren is om cursisten de gelegenheid te bieden om de danstechnieken die ze meekrijgen helemaal zuiver te leren dansen, en deze vervolgens urenlang door te blijven oefenen. Dans kilometers maken dus. Lees mijn artikel met daarin nog meer dans tips!

Voor de organisaties die semi professionele showteams trainen is het ook een goede manier om de allerbeste talenten uit hun dance challenge groepen te halen en hen in hun showteams te plaatsen. Zo wordt het algehele dans niveau van hun showteams steeds hoger. Het houdt de dansers in de ‘A teams’ ook scherp, want ze zijn vervangbaar. Daardoor kan er met meer discipline getraind worden.

Nee. Ik ben het dus duidelijk niet eens met deze heren. Dat zij zelf voor kiezen om lang en keihard te werken om hun doelen te bereiken is nobel. Ik ben al jarenlang een grote fan van ze. Maar dat geeft hen volgens mij niet het recht om andere mensen die niet dezelfde keuzes als zij maken van het gezamenlijke SOCIALE danspodium te weren.

Dit doet me denken aan het liedje van Armand ‘Ben Ik Te Min!’

Kwaliteit

Maar waar ik het WEL met deze heren mee eens ben is het afgeleide hiervan. Namelijk dat je als semi professionele (of amateur) danser niet kan EISEN dat jij hetzelfde betaald krijgt als een professional. Want kwaliteit heeft WEL een prijs! En mensen die het hardst werken mogen naar mijns inzien meer beloond worden dan degenen die ervoor kiezen om met relatief weinig werk op het podium te staan, puur om hun eigen ego’s te strelen.

Voor de rest ben ik het ook met Gabriël Mambi eens wat betreft zijn uitspraak in dit artikel : Als je wat ouder bent moet je misschien plaats maken voor de volgende generatie. En die jonge generatie kan geen kans krijgen als ‘de oudjes’ van hen blijven eisen dat ze pas na jarenlang bloed, zweet en tranen het danspodium met ze mogen delen.

In het laatste deel van deze serie zal ik ingaan op de kern van hun hele betoog.

Stay tuned! 

Vraag: Heb jij ZELF choreografie dabslessen gevolgd of gegeven? Heb je daarmee opgetreden? En wat zijn je beste ervaringen daarmee? Laat het ons weten!    

Sederick en Tropical Gem Zurich 2004

Ik ben GEEN Salsa Dansdocent!

Fernando Sosa van Tropical Gem geeft ons er FLINK van langs in dit filmpje. Hij en zijn gesprekspartner hebben het over de ‘Geïmproviseerde Dansers’ en de ‘Geïmproviseerde Dansdocenten’. Het komt erop neer dat de meesten die zichzelf professionele dansers of dansdocenten noemen zich deze titels niet zomaar mogen toeëigenen. Sterker nog, als we de adviezen van deze heren op de letter navolgen, dan zouden er volgens mij meer dan 95% van de huidige Nederlandse salsa, bachata, kizomba en zouk dansdocenten zich geen dansleraar meer mogen noemen…

… en dat geldt dus ook voor mij!  

Maar voordat je verder leest stel ik voor dat je even kijkt naar dit filmpje van Fernando Sosa met zijn Tropical Gem, de wereldkampioenen van 2017!

Zo. Dat was leuk, toch? En ze waren al in 2001 zo gruwelijk goed!

En nu een aantal punten die deze 2 heren aanhalen:

Niemand Bepaalt!

In dit vak (van professionele afro latin danser of dansdocent) bestaat er geen officieel orgaan die de regels bepaalt. Dat vinden deze heren jammer. Maar dat let hen niet om vanuit hun eigen ervaring en principes ons te vertellen hoe het allemaal volgens hen wél zou ‘moeten’.

Met 200 Euro kun je zomaar een gediplomeerd dansdocent worden!

Beide heren vinden dat door het gebrek aan officiële accrediterende instanties iedereen zomaar met een salsa docenten dansopleiding kan beginnen.

Fernando Sosa zegt in dat filmpje: “Ook als je niet kunt dansen, je hebt 2 dingen uit een boek geleerd. En je ervaring telt niet. OK. En bovenal – wij wonen in Italië waar dit een grote werkelijkheid is – , maar deze werkelijkheid is wereldwijd. Bijvoorbeeld in Zuid Amerika, in de Verenigde Staten, in heel Europa en in Azië. En de werkelijkheid is dat ik 2 dagen studeer, ik ben intelligent genoeg om een dansschool te beginnen, en dan ben ik dansdocent en dansschool eigenaar en dan geef ik les. Maar WAT geef ik? Dat is mijn eerste vraag.”

Fernando is nu echt ‘op stoom’. “Vervolgens geeft ik les, en dat blijf ik jaren doen, want ik heb een vlotte babbel, ben sympathiek en ik heb veel volgers, maar wat ben ik ze aan het leren? En zelf studeer ik niet meer, ik groei niet, ik leer niet meer, Maar ik geef les. En ik noem mezelf dansleraar. Dus dat is heel erg slecht! Vervolgens ‘sluit’ ik mijn cursisten in en laat ze nergens naartoe gaan (Ik denk dat Fernando hiermee bedoelt dat er salsa docenten zijn die hun cursisten verbieden om bij andere dansdocenten te gaan lessen, – Sederick – ). En als ik een artiest uitnodig om een dansles te geven, dan alleen aan mijn eigen cursisten. Hoe dan?”

De bevlogen salsa superster gaat verder met zijn betoog. “Wat is een leraar? Een leraar is iemand die zelf studeert.  Een leraar is iemand die jarenlang geld uitgeeft, offers maakt en heel veel zweet gutst om het beroep te leren en begint DAARNA pas met het beroep te beoefenen! NIET ‘2 dagen en ik ben leraar’! Waar gaat dit heen, jongens?”

De rest van zijn betoog behandel ik in een ander artikel.

Om te beginnen: IEDEREEN kan een afro latin dansdocent worden. Het beroep van salsa dansdocent valt dus onder het noemer ‘Vrije Beroepen’.   

Zelf heb ik de eerste Nederlandse docentenhandleiding voor modern salsa dansen in 2003 geschreven. Salsa dansscholen La Pachanga, Club Fiera en Happy Salsa hebben daar (legaal) gebruik van gemaakt 🙂 Maar geen enkel officieel dans orgaan heeft mijn salsa dansopleiding ooit geaccrediteerd. Ik weet niet hoe het zit met de accreditatie van de docentenopleiding van Morry Krispijn.

Onlangs heb ik Annetje Riel van Salsa Belang gevraagd naar de accreditatie van de docentenopleiding en van de syllabus die door Salsa Onderwijs Nederland (SON) wordt geboden. En ik vroeg haar ook naar de accreditatie van de dansdocenten die deze docentenhandleiding in elkaar hadden gezet. Geen enkele dansdocent heeft een officiële accreditatie, maar wel veel dans- en leservaring. De syllabus (hun product) wordt daarentegen wél geaccrediteerd door de ‘Nederlandse Vereniging voor Dansdocenten’ (NVD). De NVD valt direct onder de ‘International Dance Teachers Association’ – IDTA – met hun uitvalbasis in Londen. De IDTA is 1 van de belangrijkste organisaties voor dansdocenten wereldwijd. Maar de IDTA heeft haar eigen salsa dansopleiding. Dus de IDTA heeft de NVD expliciete toestemming moeten geven voor haar huidige (innige) samenwerking met de SON.

Mijn vraag is: Waarom zou de IDTA toestemming aan de NVD hebben gegeven om een andere salsa dansopleiding te gebruiken dan hetgeen ze ZELF hebben verzonnen? Misschien geeft de IDTA indirect toe dat de opleiding die de SON biedt van een betere kwaliteit is? Want om een Nederlandse salsa dansdocent te worden zou je in principe – als lid van de NVD – de examen voor salsa dansdocent DIRECT moeten afnemen bij de IDTA. Niet bij de SON! Dus ik ga naar de website www.salsabelang.nl, maar word nu meteen doorverbonden naar www.salsakampioenschap.nl! Mag ik hieruit concluderen dat de dansopleiding niet meer onder de vlag van Salsa Belang valt? 

Maar stel je dan nu eens voor dat je als aspirant salsa dansdocent jezelf TOCH direct door de IDTA wil laten examineren, wat leer je dan? Wie heeft de salsa syllabus van de IDTA geschreven? Het goede antwoord is: Paul Harris. Deze ex kampioen Stijl en Latin dansen heeft de danstechnieken geschreven in het boek “Step by Step Guide to Salsa, Mambo and Merengue”, en deze is onderdeel van de “Professional and Amateur Dance Syllabus” van het IDTA. Zie hier een YouTube clip van de beste man in actie. Nee, ik zeg het verkeerd. Zie in het volgende filmpje hoe Sam Harris de tweevoudige ex-wereldkampioenen salsa dansen begeleidt in een Intermediate salsa dansfiguur. En let vooral op hoe hij telt…

 

Maar goed. Ik kon nergens vinden van wie (of waar) meneer Harris salsa, mambo en merengue heeft leren dansen. En Fernando Sosa en zijn gesprekspartner erkennen de IDTA blijkbaar niet.

Conclusie: Volgens de criteria van Fernando Sosa en partner zijn de meeste salsa dansdocenten in Nederland GEEN salsa dansdocenten…

…en ik dus OOK niet!

In mijn volgende artikel over dit onderwerp zal ik ingaan op de andere redenen die Fernando noemt waardoor ik mij – volgens hem – geen salsa dansdocent mag noemen. Niet na al die dozijnen workshops die ik vanaf 1999 bij zoveel internationale en lokale dansdocenten gevolgd heb. Ook niet na de diverse docententrainingen die ik heb gehad. En zelfs niet na het volgen van de 1ste Salsa Teachers Seminar in Los Angeles in 2004!

Stay tuned for part 2!

Ben je het trouwens met deze twee heren eens? Waarom wel/niet?



Super Salsa Spinning Techniques

8 Tips om SUPERSNEL Dans Koning(in) te worden!

Is het voor jou – beginnende salsa danser – ook frustrerend om steeds weer aan de rand van de dansvloer te moeten toekijken hoe de gevorderde mannen alle danseressen op de dansvloer de sterren van de hemel laten dansen? En ben jij – bachata of kizomba danseres – een beetje jaloers op al die populaire danseressen die de hele avond door lekker aan het dansen zijn terwijl jij aan de kant staat te kijken? Leren je mede zouk dans cursisten de dans sneller dan jij?

Dan heeft Super Salsa 8 supertips die je ZEKER zullen helpen om SUPERSNEL gevorderd te worden!

1. Een Hobby, of ‘a Way of Life’?

Het eerste waar je mee begint is een concrete DOEL te stellen voor jezelf samen met een aantal randvoorwaarden. Schrijf vervolgens je plan op met daarbij een tijdschema. Voorbeelden van doelen zijn: ‘Ik wil even goed worden als de danser(es) die ik zo bewonder,’ of ‘Ik wil dat de gevorderde mannen mij ook ten dans vragen.’ Mijn eigen doel is: ‘Ik wil met lol hebben met zoveel mogelijk danspartners over de hele wereld.’ Dan moet je wel een realistische tijd bedenken waarin je je doel wilt bereiken. Bijvoorbeeld: ‘Ik zal na 2 jaar vanaf nu een gevorderde salsa danser zijn.’ Nadat je dit hebt besloten moet je de BELANGRIJKSTE beslissing nemen: Wil je dit als HOBBY doen, of wil je dat afro latin dansen een manier van leven wordt voor jou? Want het verschil tussen een hobby en een levensstijl is de hoeveelheid tijd, energie, geld – en dus moeite – waarvoor je bereid bent om in je doel te stoppen. Het kernwoord hier is MOEITE. Want je zal je doel niet bereiken door alleen maar 1 keer per week je afro latin dansles te volgen, niet tegen (constructief) kritiek te kunnen, of door amper naar afro latin feesten toe te gaan. Bij een levensstijl ben je bereid om alle stappen te nemen die nodig zijn om zo snel mogelijk gevorderd te worden zonder dat voelt alsof je veel moeite voor moet doen!

Vervolgens ga je je plan uitvoeren. Dus: DOEN!

 

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat als je ergens een expert in wilt worden, dat je dan minimaal 10.000 uren daarin moet OEFENEN. Veel danskilometers maken dus!

  

2. Ken Jezelf en je Eigen Beperkingen

De meesten van ons denken dat wij beter zijn dan dat we daadwerkelijk zijn, en we nemen vaak mede daardoor teveel hooi op onze vorken. Als je tijdens de salsacursus ziet dat de meeste cursisten sneller in dans niveau stijgen dan jij, dan heeft het geen zin om alleen je dansdocenten daarvan de schuld te geven. In plaats van vingerwijzen en struisvogelpolitiek kun je beter eerst naar jezelf kijken. ‘Wat doe ik niet goed? En hoe kan ik dit probleem zelf oplossen?’ Het ‘probleem’ kan een fysieke component hebben: bijvoorbeeld ouderdom en gezondheidsklachten. Je mentale capaciteiten kunnen ook een rol daarbij spelen. Bijvoorbeeld: Heb je problemen om langer dan 5 minuten lang achter elkaar te blijven concentreren? Heb je moeite met het accepteren van (constructief) kritiek? Heb je problemen met het volgen van regels? Heb je een stressvolle baan en/of een leven vol met stress? Nogmaals: We zijn niet helemaal objectief aangaande onze eigen vaardigheden. Vraag daarom aan je afro latin dansdocenten, je medecursisten en aan je vrienden om hun ongezouten mening te geven over je eigen danskwaliteiten. En verzeker hen dat je absoluut niet boos zult worden om hun eerlijke mening. Laat jezelf filmen terwijl je danst en analyseer de video opnames samen met je favoriete dans experts.   

Het kan dus gebeuren dat je daardoor beslist om een andere afro latin dansstijl te gaan dansen, of dat je tevreden moet zijn met je huidige dans niveau. En dat je in dat laatste geval dus niet meer in dans niveau zult stijgen. Is dat erg? Nee. Zorg gewoon voor dat je ontzettend goed wordt op je eigen dansniveau!  

 

3. Je dans niveau stijgt sneller binnen een dans omgeving met een hoog niveau

Word goede vrienden met salsa en mambo dansers die een hoog dansniveau hebben. Dans op afro latin feesten waar het algemeen dans niveau redelijk hoog is. Bijvoorbeeld bij de Fiesta Deluxe feesten. De feesten die gehouden worden tijdens internationale dance festivals zoals die van de Holland Salsa Bachata Beach Festival en de Bonaire International Dance Festival zijn de beste, omdat de beste dansers wereldwijd naar dit soort evenementen gaan.

Word lid van gerenommeerde afro latin showteams zoals bijvoorbeeld die van TC Dance Company, Shelina Salsa, Matanza, Guateque Dance Company, eStilo Dance Company of Salsaddiction voor salsa dansen, Bachata Passion of Jesus Willems (El Orfanato) voor bachata en Mistura Movement of Daniëlle de Jong voor kizomba. Begin bij hun studenten showteams. Volg tegelijkertijd hun reguliere danslessen.

Assisteer bij zoveel mogelijk andere danslessen van jouw eigen niveau en lager.  

Doe mee aan zoveel mogelijk (amateur) danswedstrijden! Bijvoorbeeld: de NK Salsa Danskampioenschappen en de Dutch Bachata Championship

Doe zoveel mogelijk mee aan dansspelletjes die spontaan op de sociale  dansvloer ontstaan.

Voor de beginnende salsa danser: Volg zo snel mogelijk mambo on2 danslessen. De meeste gevorderde afro latin dansers zijn mambo dansers van origine.

 

4. Word een EXPERT in afro latin muziek & volg danslessen bij meerdere dansinstructeurs

Volgens mijn eigen theorie vormt muziekkennis ongeveer 50% van je danskunsten. Zorg ervoor dat je het structuur van de muziek ECHT goed leert kennen. Sterker nog: persoonlijk vind ik dat je de muziek zou moeten beheersen voordat je 1 dans stap leert! Volg dus VEEL musicality danslessen en workshops.

Salsa dans DVD’s, YouTube video’s en dans webinars werken alleen goed als je deze combineert met ‘live’ instructie van verschillende dansdocenten. Volg dus danslessen van verschillende dans docenten. Niet alleen in dezelfde dansstijl, maar ook in verschillende substijlen. Bijvoorbeeld: Leer niet alleen LA Stijl salsa on1 van verschillende dansdocenten, maar ook mambo on2, Cubaanse casino, Afro Cubaans dansen en rueda de casino.

BELANGRIJK: Schaam je niet en stel je vragen als de uitleg die je dansleraren geven niet duidelijk genoeg is voor jou!

5. Leer meer dan 1 Dansstijl, en probeer niet 1 specifieke danser te kopiëren!

Je afro latin dans skills zullen exponentieel toenemen als je andere dansstijlen leert zoals (jazz) ballet, modern, swing dance, street dance, tango, flamenco, etc. Met een bredere dansachtergrond heb je meer tools om je eigen stijl te ontwikkelen in plaats van 1 bepaalde danser te kopiëren. Want de kans is groot dat hij of zij ook verschillende dansstijlen heeft geleerd om tot die unieke dansstijl te komen. Bijvoorbeeld: Michael Jackson zijn dansstijl is een combinatie van James Brown, Electric Boogie, de mime van Marcel Marceau (zie foto) en Fred Astaire.

Dus: Combineer elementen uit andere dansstijlen om jezelf uniek – en als gevolg daarvan – populair te maken.

6. Word een Dans Kameleon

De beste dansers zijn degenen die zich overal ter wereld snel kunnen aanpassen aan alle danspartners. Dans met beginners. Probeer ze niet dansend naar je eigen dans niveau te ‘tillen’, maar wees creatief terwijl je binnen hun eigen dans niveau en dansstijl blijft dansen. Jouw taak als kameleon is om je danspartner zich beschermd en goed te laten voelen op de dansvloer. Dit geldt ook voor de volgers! Als je alleen maar 1 vorm van afro latin dansen beheerst, dan kun je moeilijk die ‘dans kameleon’ die in je schuilt naar buiten laten komen. 1 van de danseressen die ik als een ‘ultieme vrouwelijke dans kameleon’ beschouw is Janice Boekhoudt van La Pachanga Aruba. De ultieme mannelijke variant is zonder enige twijfel Kurt Alexander!

 

7. Ga af en toe naar een laagdrempelig afro latin dansfeest om je zelfvertrouwen een BOOST te geven!

Af en toe lijkt het alsof er een strijd gaande is op de sociale dansvloer. Dit kan een onervaren afro latin danser behoorlijk intimideren. Vaak zeggen beginners tegen mij: ‘Maar ik kan nog niet zoveel figuurtjes doen. En als ik al die gevorderde dansers bezig zie, dan durf ik niet eens de dansvloer op te gaan!’ Herken je dit? Geef dan niet op, want er worden genoeg laagdrempelige afro latin feesten – de zogenaamde ‘socials’ – in heel Nederland georganiseerd. Een goed voorbeeld hiervan zijn de gratis Salsa Socials van salsa dansschool Latin Club Fiesta die elke eerste vrijdagavond van de maand in Kokonoches Latincafe plaatsvinden. En de Rookie Parties van Salsipuedes zijn al jarenlang een heus begrip in salsaland. Het regelmatig bezoeken van dit soort laagdrempelige afro latin feestjes zal je genoeg zelfvertrouwen geven om te blijven oefenen.

Kokonoches Latincafe Promo

 

8. Geen Charitatieve Instelling

Neem geregeld prive afro latin danslessen van dansdocenten die een goede reputatie hebben door hun solide danstechnieken en die ook uitstekende didactische kwaliteiten bezitten. Paul & Eveline, Raul & Mechteld, Randolph & Cinnamon, Salsaroy, Cyldra Schierbeek, Vanessa Mambi. Michael van Rico Latino en Amanda van Doorn zijn goede voorbeelden van het wat ik hiervoor schreef. Trouwens: Niet alle goede dansers zijn ook goede leraren! Je wilt ervoor betalen. Afro latin dansen is geen charitatieve instelling. Je kunt wel af en toe (gratis) adviezen vragen aan dansers die het ‘goed’ doen op de dansvloer. Maar de sociale dansvloer is geen plek om (gratis) danslessen te krijgen of te geven! En als je dan TOCH dansles wilt geven, volg dan eerst een basis dans docentenopleiding van bijvoorbeeld Mordechay Krispijn.

Als je niet ten dans gevraagd wordt, of je wordt vaak geweigerd, dan kan het ook aan een gebrek aan hygiëne liggen. Zorg dus dat je er verzorgd uitziet (ja, ook jij man!), goed ruikt en je natte kleren geregeld wisselt. Want: Je kunt mensen niet veranderen, je kunt alleen JEZELF veranderen! Dus als de omgeving je niet accepteert, dan moet je jezelf veranderen zodat de omgeving je wel accepteert. En als je daar geen zin in hebt, dan dien je van omgeving te veranderen en ergens anders naartoe te gaan waar je een grotere kans hebt dat je geaccepteerd en gewaardeerd wordt precies zoals je nu bent 🙂

 

Als laatste: Wanneer je je doel hebt bereikt, vergeet NOOIT hoe je je reis bent begonnen om die super gevorderde afro latin danser te worden die je dan bent. Blijf bescheiden. Zoals Quincy & Zunaira of Pasty & Hilde. De meest populaire social dansers wereldwijd zijn zeer bescheiden.

Hoe vind je deze tips? Ik weet het: het waren er ietsje meer dan 8. En ik heb de factor ‘aanleg’ niet genoemd, omdat ik persoonlijk vind dat aanleg heel erg overgewaardeerd wordt 😉 Ben je het eens met mijn lijst? Waarom wel/niet? Heb je nog andere tips? Schroom dan niet, en deel ze met ons!