In part 1 I talked about the possibility of the Dominican government banning the Bachata Sensual by means of a lawsuit. You can read that here.

And now: What interest do the Dominicans have in protecting the popular Dominican way of dancing Bachata? Is there more to this?


I recently interviewed Francisco Vazquez, the inventor of LA Style Salsa on1. I did this as part of his promotion for the Holland Salsa Bachata Fest 2020. Francisco was totally lyrical about the ‘Curaçao Style Salsa’ that he discovered here in the Netherlands in the early ’00s. He explains that this way of salsa dancing is actually our ‘roots’. And that I shouldn’t forget that. See for yourself from 14.32 minutes:

Intervieuw with Francisco Vazquez promoting the Holland Salsa Bachata Fest 2020

But ‘Curaçao Stijl Salsa’ – what we here in the Netherlands also refer to as ‘Salsa Rechts Voor’ – is virtually extinct in 2019. Anyway, it is no longer the dominant salsa style here in the Netherlands. Not even on Curacao where it originated! After the introduction of the LA Style Salsa on1 and the New York Mambo on2 in the Netherlands (by Annetje Riel and Marlon Castillo from 1998) it went quickly downhill with the Curaçao Style Salsa.

Besides that you also had what I affectionately call ‘Zouk Salsa’. This dance style conceived by Claudio Gomes is actually an amalgamation of Cuban/Antillian Style Salsa with dance movements from the Brazilian Lambada and Zouk! See here the 1st Dutch salsa dance instruction video from Zouk Salsa!

Claudio Gomes and the Netherlands’ first Salsa Dance Instructional Video ‘Zouk Salsa’

The following video clip is a short summary of the 1st Open Salsa Dance Competition, held in Zandvoort (1995). In it you can see the various dominant salsa dance styles in the Netherlands: Curaçao Style Salsa and ‘Zouk Salsa’ by Claudio Gomes:

1st Dutch Open Salsa Dance Championships 1995

Besides that you also see a bit of Merengue Showdancing during that contest. Merengue show also slowly died out in the Netherlands in the 90’s. Euro Latinos D.C. – the first semi professional Afro Latin show team of the Netherlands – was one of the last groups to dance Merengue. See here a video with a long show with Salsa Rechts Voor and Merengue Showdansen by Euro Latinos D.C.:

Why are these dance styles (almost) extinct?

Because most of us (me too!) were completely captured by the newly introduced (Western orientated) dance styles,
because we didn’t pass on the dance to the next generations, and
because these original dance styles were only a small part of the rainbow of dance styles that already existed such as folkloric dances and other Caribbean and Latin American dance forms.

But the Dominican Bachata has been immensely popular in the Dominican Republic and beyond for years. Her popularity continues to grow. So why should the world protect the Dominican Bachata?


In 1997, the 1st World Salsa Congress was held in San Juan Puerto Rico.

That’s when many salsa dancers from all over the world came together for the first time to learn and enjoy each other. One of the most important things the organization has done is to canonize the Puerto Rican style of Salsa dancing – and especially the variant that Eddie Torres recorded (New York Style Mambo on2). This is clearly said in the following video from 0.52 minutes.

1st World Salsa Congress Puerto Rico 1997

This standard was then blindly adopted by all those present. This new style ‘salsa dancing in lines’ was then spread in the countries of origin by these salsa pioneers. Others like the great promoter Albert Torres copied this successful formula of days long dance congresses and festivals with 1 or 2 salsa styles as a theme and applied it to most continents, countries and cities. This has been the beginning of the international Afro Latin dance industry. In the process of globalization of Afro Latin dance, some of the original dance styles were lost.

Have you ever heard of Israeli Style Salsa? Edie The Salsa Freak once told me of its existence during one of her dance workshops in the early ’00s. But I’ve never seen it myself. She explained that they danced on1, but that the followers never stepped backwards on the 1. Always forwards, so to their partners. I can’t find the dance anywhere online…

Since the other Bachata dance styles worldwide are growing faster than the original Dominican Bachata, it is not surprising that the Dominicans think that their dance style is increasingly being supplanted by what they see as an ‘abomination’. And on the other hand, the Dominican Republic also has much to fear from the undiminished popularity of Reggaeton among young people. Especially the woman-unfriendly lyrics and the very explicit way of dancing are attracting more and more young people. As a result, they lose more and more interest in the traditional bachata. The same development can be seen, for example, in Cuba, where the Son is increasingly becoming a dance for the elderly and for the tourist industry on the island. International artists and DJs continue to experiment with Bachata. The bachata remixes of Pop and R&B music are gaining market share. There are now even Bachata Remix parties! See here a list of DJ Tronky’s best bachata remix music:

Conclusion: Enough reasons to protect the Dominican way of bachata dancing!

In preparation of this article, some of my friends on Facebook and I had a nice discussion. I would like to thank them for their invaluable contributions: Nadia, Yaya, Remy, Mariska, Mechteld, Roy, Romy, Nucita, Valentino, Pascal, Patrick, Froukje, Robert, Robin, Angelique, Gerald and Gilbert:

In my last article of this series I will propose a nice solution which the lovers of the Dominican bachata will hopefully pick up and put into practice 🙂

Thank you in advance for your reactions to this article. Please feel free to join the discussion under the last link.

Y que viva la bachata!!!


In deel 1 heb ik het gehad over de mogelijkheid van de Dominicaanse overheid om de Bachata Sensual te verbieden met behulp van een rechtszaak. Dat kun je hier lezen.

En nu: Welk belang hebben de Dominicanen in het beschermen van de populaire Dominicaanse manier van Bachata dansen? Zit er meer hier achter?  


Onlangs heb ik een interview gedaan met Francisco Vazquez, de uitvinder van LA Style Salsa on1. Dit deed ik als onderdeel van zijn promotie voor de Holland Salsa Bachata Fest 2020. Francisco was helemaal lyrisch over de ‘Curaçao Style Salsa’ dat hij begin van de jaren ‘00 hier in Nederland ontdekte. Hij legt uit dat deze manier van salsa dansen eigenlijk onze ‘roots’ zijn. En dat ik dat niet moest vergeten. Kijk zelf maar vanaf 14.32 minuten:

Interview Francisco Vazquez, inventor LA Style Salsa on1

Maar ‘Curaçao Stijl Salsa’ – wat wij hier in Nederland ook aanduiden als ‘Salsa Rechts Voor’ – is nagenoeg uitgestorven anno 2019. Het is sowieso niet meer de dominante salsa hier stijl in Nederland. Zelfs niet op Curaçao waar het is ontstaan! Na de introductie van de LA Style Salsa on1 en de New York Mambo on2 in Nederland (door Annetje Riel en Marlon Castillo vanaf 1998) ging het snel bergafwaarts met de Curaçao Style Salsa.

Daarnaast had je ook wat ik liefkozend ‘Zouk Salsa’ noem. Deze dansstijl die bedacht werd door Claudio Gomez is eigenlijk een samenvoeging van Cubaans/Antilliaanse Stijl Salsa met dansbewegingen uit de Braziliaanse Lambada en Zouk! Zie hier de 1ste Nederlandse salsa dans instructie Instructie video van Zouk Salsa!

Instructional Dance Video ‘Zouk Salsa’ by Claudio Gomez

De volgende videoclip is een korte samenvatting van de 1ste Open Salsa Danswedstrijd, gehouden in Zandvoort (1995). Daarin zie je de verschillende dominante salsa dansstijlen in Nederland: Curaçao Style Salsa en ‘Zouk Salsa’ van Claudio Gomez: 

Dutch Open Salsa Dance Championships 1995

Daarnaast zie je ook een beetje Merengue Showdansen tijdens die wedstrijd. Merengue show stierf ook langzaam uit in Nederland in de jaren ‘90. Euro Latinos D.C. – de eerste semi professionele Afro Latin showteam van Nederland – was 1 van de laatste groepen die Merengue danste. Zie hier een video met een lange show met daarin Salsa Rechts Voor en Merengue Showdansen van Euro Latinos D.C.:

Waarom zijn deze dansstijlen (nagenoeg) uitgestorven?

  1. Omdat de meesten van ons (ik ook!) helemaal werden bevangen door de nieuw geïntroduceerde (Westers georiënteerde) dansstijlen,
  2. omdat wij de dans niet hebben doorgegeven aan de volgende generaties, en
  3. omdat deze originele dansstijlen maar een klein onderdeel vormden van de regenboog aan dansstijlen die er al bestonden zoals folkloristische dansen en andere Caribisch en Latijns Amerikaanse dansvormen.

Maar de Dominicaanse Bachata is al jarenlang immens populair op de Dominicaanse Republiek en daarbuiten. Haar populariteit blijft alleen maar groeien. Dus waarom moet de wereld de Dominicaanse bachata beschermen?


In 1997 werd de 1ste Wereld Salsa Congress gehouden in San Juan, Puerto Rico.

Toen zijn er veel salsa dansers van over de hele wereld voor het eerst samengekomen om van elkaar te leren en van elkaar te genieten. 1 van de belangrijkste dingen die de organisatie heeft gedaan is de Puerto Ricaanse stijl van Salsa dansen – en met name de variant daarvan die Eddie Torres heeft vastgelegd (New York Style Mambo on2) – te canoniseren. Dit wordt duidelijk gezegd in de volgende video vanaf 0.52 minuten.  

1st Puerto Rico World Salsa Congress 1997

Deze nieuwe semi standaard werd toen klakkeloos overgenomen door alle aanwezigen. De nieuwe ‘salsa dansen in lijnen’ werd vervolgens in de landen van herkomst verspreid door deze salsa pioniers. Anderen zoals de grote promotor Albert Torres hebben deze succesvolle formule van dagenlange dans congressen en festivals met 1 a 2 salsa stijlen als thema gekopieerd en op de meeste continenten, landen en steden toegepast. Dit is het begin geweest van de internationale Afro Latin dans industrie. Daarbij sneuvelden een aantal van de originele dansstijlen tijdens het proces van globalisering van de Afro Latin dans.

Heb je ooit van Israeli Style Salsa gehoord? Edie The Salsa Freak heeft mij ooit van het bestaan daarvan verteld tijdens 1 van haar dansworkshops aan begin van de jaren ‘00. Maar ik heb het zelf nooit gezien. Ze legde uit dat ze on1 dansten, maar dat de volgers nooit naar achteren stapten op de 1. Altijd naar voren, dus naar hun partners toe. Ik kan de dans nergens online vinden…

Aangezien de andere Bachata dansstijlen wereldwijd sneller groeien dan de originele Dominicaanse Bachata is het niet gek dat de Dominicanen denken dat hun dansstijl steeds meer verdrongen wordt door wat zij zien als een ‘abominatie’. En aan de andere kant heeft de Dominicaanse Republiek ook veel te vrezen van de niet afnemende populariteit van Reggaeton onder de jongeren. Vooral de vrouwonvriendelijke teksten en de zeer expliciete manier van dansen trekt de jongeren steeds meer aan. Daardoor verliezen ze steeds meer interesse in de traditionele bachata. Dezelfde ontwikkeling zie je ook bijvoorbeeld op Cuba, waar de Son steeds meer een dans wordt voor de ouderen en voor de toeristenindustrie op het eiland. Internationale artiesten en DJ’s blijven experimenteren met Bachata. De bachata remixes van Pop en R&B muziek krijgen een steeds grotere marktaandeel. Er zijn nu zelfs Bachata Remix parties! Zie hier een lijst van DJ Tronky zijn beste bachata remix muziek:   

Conclusie: Er zijn meer dan genoeg redenen dus om de Dominicaanse manier van bachata dansen te (willen) beschermen!


Als voorbereiding op dit artikel hebben een aantal van mijn vrienden op Facebook en ik een leuke discussie gehad. Ik wil ze bij deze bedanken voor hun onschatbare bijdragen: Nadia, Yaya, Remy, Mariska, Mechteld, Roy, Romy, Nucita, Valentino, Pascal, Patrick, Froukje, Robert, Robin, Angelique, Gerald en Gilbert:

Waarom Geen Son tijdens Salsa Dans Feesten?

Salsa dansdocent Roy Tweeboom vraagt zich af hoe het komt dat er geen balans te vinden is in de verschillende genres die tegenwoordig gedraaid worden op (salsa) feesten. Hij zegt verder dat hij als dansdocent voor een groot deel verantwoordelijkheid draagt voor het ontstane situatie. Roy vind het niet leuk om te moeten toegeven dat hij de afgelopen jaren geen moeite heeft genomen om zijn cursisten te verplichten om naar verschillende soorten muziek te luisteren tijdens zijn danslessen.

Roy gebruikte de romantische son nummer ‘Toda Una Vida’ ( = ‘Een Leven Lang’) als voorbeeld van een mooi nummer dat hij op geen enkele salsafeest gehoord heeft:

Commercieel Conservatief

Wat voor muziek werd er in salsa clubs gedraaid in de jaren ‘80 en begin jaren ‘90? Om te beginnen: er waren geen salsa feesten, maar ‘caribische’  en ‘latino’ feesten. Lees nu een korte, maar zeer gevarieerde playlist die ik heb gemaakt van de muziek waarop ik 3 keer per week op danste. Dit was eind jaren ‘80 t/m begin jaren ‘90 in Club Chique op de Rozengracht in Amsterdam: merengue, soca, kompas, kaseko, paramaribop, (Haïtiaanse) zouk, Cubaanse en Antilliaanse son montuno, slowjams, rock ballads, r&b muziek, bachata, bolero, latin pop en salsa.

Maar elke keer als er salsa werd gedraaid, dan stonden er ineens alle – en ik bedoel echt álle – blanke meisjes aan de rand van de dansvloer vol bewondering te kijken naar éen (of een kleine aantal) danskoppel(s) die met veel cubaanse draaitechnieken stonden te dansen…

Als gevolg van de groeiende aantal salsa cursisten die meer salsa wilden dansen kwamen aparte salsa feesten die voornamelijk door conservatieve salsa dansdocenten werden georganiseerd. De salsa dans scene heeft al vanaf het begin van haar globalisering salsa muziek uit de glorietijden van Fania Records omarmd. Eddie Torres werd door Tito Puente geïnstrueerd over hoe je op zijn muziek diende te dansen. En Eddie was gek op de muziek van Tito en de zijnen. Cuban Pete? Hetzelfde verhaal. Dit is muziek uit de jaren ‘60 en ‘70. En zo wordt de salsa muziek die vanaf de jaren ‘80 tot en met anno 2018 wordt geproduceerd in het algemeen niet op reguliere salsa dansfeesten gedraaid, uitzonderingen daar gelaten. De uitvinding van Salsa Romantica was handig alleen als middel voor salsa dansdocenten om danslessen te geven aan hun beginnende cursisten. Lees dit artikel over het ontstaan van Salsa Romantica en deze over Engelstalige Salsa voor meer details.   

Pragmatische Muzikanten

Veel salsa dansdocenten blijven nog steeds lekker ouderwets. Ze willen vooral de traditie met hun dans uiten. Persoonlijk vind ik dat een heel nobel streven. Maar ik vind ook dat we andere maatregelen moeten nemen als we willen dat de traditie de modernisering overleeft. Want wat mij opvalt is dat de meeste conservatieve salsa leraren geen andere (moderne) dansstijlen hebben geleerd. Misschien komt het door desinteresse en/of door een beperkte smakenpallet in muziek en dans? En aangezien de meeste salsa dansdocenten dit vrije beroep niet als hoofdinkomen hebben, kunnen ze zich hun dans filosofie ongehinderd voortzetten. Totdat ze ineens merken dat het een beetje een eenheidsworst begint te worden op de sociale salsa dansvloeren.

Dit gegeven is echter in schril contrast met wat de muzikanten doen. Zij hebben in het algemeen niets of weinig met traditie – of met het behoud van de integriteit van de muziek – wanneer ze hun creativiteit de vrije loop laten, of wanneer hun dagelijks brood willen blijven verdienen. De Nederlands Caribische ‘Ritmo Kombiná’ muziek betekent letterlijk ‘Gecombineerde Ritme’. Alle – en ik herhaal het nog een keer – ALLE muziek is een mix van 2 of meerdere (oude) muziekstijlen. Zo niet, dan is er of iets verandert in de samenstelling van de muziekinstrumenten die worden gebruikt, of in de verhoudingen waarin ze worden gebruikt. Bijvoorbeeld: Een tijd geleden had de clave een centrale rol bij salsa muziek die ook visueel was. Nu niet meer. Bij bachata hebben ze eerst de maracas door de guïra vervangen. Vervolgens hebben ze de boel versneld tot bachata dezelfde tempo had bereikt als de toen populaire merengue.. Daarna hebben ze de elektrische gitaar geïntroduceerd. Later hebben de Dominicanen die in de V.S. woonden bachata met R&B muziek gemixt. Reggaeton is populair bij de jeugd? Dus heb je nu salsaton, cubaton, merengueton, cumbiaton, etc. Is dat slecht? Misschien. Maar de grootste artiesten uit de afro latin muziekindustrie hebben geen moeite om te experimenteren met ‘crossovers’.

Check hier de mooie hit van Sergio George en zijn ‘Salsa Giants’ die ook bijna niet op salsafeesten wordt gedraaid. Goede salsa, de grootste artiesten die samenwerken en een mooie boodschap: ‘La cosa esta mala mala, te aseguro el que busca, encuentra!”. Vrij vertaald: “Het zijn slechte tijden, maar ik verzeker je dat wie zoekt zal vinden!

De Son aantrekkelijker maken voor jong publiek? Kan dat?

Volgens mij wel! Hier volgen een aantal ideeën:

  1. We kunnen beginnen met salsa muziek te draaien tijdens de salsa danslessen en op salsafeesten die NU worden uitgebracht en die NU gedraaid worden op de latin radiozenders. Bijvoorbeeld FunX Latin of Latin FM. Dat is ook een reden waarom de bachata en de kizomba dance scene wereldwijd zo snel populair zijn geworden.    
  2. Ik vind dat de dansdocenten van nu zich moeten spiegelen in wat de (jongere) potentiële klanten bezighoudt. Dansen ze veel reggaeton en streetdance? Luisteren ze veel naar Top 40 muziek? Draai dan salsaton, salsa r&b en (salsa) remixen van liedjes die nu populair zijn op de reguliere radiozenders en op YouTube. Zie als voorbeeld deze demo op R&B muziek van een workshop die Randolph samen met Cinnamon hebben gegeven tijdens de Bonaire International Dance Festival van vorig jaar:   
  3. Begin met de normale salsa dans curriculum, en introduceer de ‘roots’ beetje bij beetje tijdens de cursus. Bijvoorbeeld: Tijdens de laatste les van de danscursus LA Style salsa on1 bij Latin Club Fiesta, Sizzling Salsa en Happy Salsa geven we een ‘toetje’: na de pauze krijgen de cursisten een korte introductie workshop in de basis danstechnieken van een andere dansstijl. Bijvoorbeeld: mambo on2, cha-cha-cha, bachata moderna, kizomba, cubaanse casino, rueda de casino of reggaeton. We kunnen hetzelfde doen v.w.b. de cubaanse son montuno, de danzon, de bomba, de plena, de afro cubaanse orishas, en nog veel meer (antilliaans) caribisch & Zuid Amerikaanse dansstijlen.
  4. Salsa dansdocenten zouden al deze dansstijlen eerst zelf moeten beheersen. Of ze huren dansdocenten uit de andere disciplines in om workshops te geven.
  5. Vervolgens moeten ze ook niet bang zijn om dansstijlen met elkaar te mengen, aangezien – zoals eerder gezegd – de muzikanten daar geen enkele moeite mee hebben.

Dus: Begin de cursisten salsa te leren op salsaton en op latin remixes van populaire liedjes. Combineer de dansstijlen zoals de muziek aangeeft. Dus salsa gecombineerd met reggaeton of streetdance dansmoves  Neem ze vervolgens dansend bij de hand mee door de rijke geschiedenis van de afro (cubaanse) dansstijlen. Geef een moderne draai eraan. Gisteren zijn mijn vrouw en ik naar het museum ‘ ‘Ons’ Lieve Heer op Solder’ geweest in Amsterdam. Daar heb ik veel geleerd over de geschiedenis van het beleven en het belijden van de verschillende religieuze stromingen in Amsterdam en in Nederland vanaf de 16de eeuw. Maar daarnaast heeft de 130 jaar oude museum ook een heel modern onderdeel over tolerantie in onze moderne maatschappij. Daar kan de jeugd met verschillende religieuze overtuigingen direct in discussie met elkaar gaan. Hoofdthema: tolerantie (of het gebrek daaraan) van verschillende culturen en religies in Nederland anno 2018. Dat is een voorbeeld van het omgekeerde van wat ik zou willen zien bij salsa dansen.

Een van mijn grote voorbeelden is Mo Sahib: van Madeliefje naar Salsa Lounge tot Latin Village. Daarbij is er een  evolutie geweest van alleen salsa tot een combinatie van salsa, latin, rumba, latin house en eclectische dans. Latin Village is nu de grootste latin dance festival van Europa!

Hier is een leuk artikel over Mo zijn carrière en de keuzes die hij gemaakt heeft om te komen waar hij nu is 🙂

Mijn droom is dat wij – salsa dansers – lekker kunnen dansen op alle muziekstijlen die tijdens Latin Village worden gedraaid! You CAN have your salsa cake, and eat it too.

En nu dat je mijn hele artikel hebt gelezen: kijk weer naar die eerste film, maar denk nu dat het echt gebeurt. Als je dat een leuk idee vindt, stuur me een PB of mail me op Misschien kunnen we een groep vormen die de dromen van eclectische afro latin dansers werkelijkheid gaat maken!

Wat vind je hiervan? Kan het allemaal wel? Waarom wel of niet?

Heiligt Het Doel je Salsa Dans Kritiek?

Dit is het vervolg op het artikel ‘Salsa Dans Etiquette’ , en is tevens een antwoord op het tweede deel van Ludo zijn blog ‘IK VOEL ME WEER SUPER IN VORM’

Cognitieve Tolerantie in Actie!

Ludo heeft een nieuwe term bedacht – COGNITIEVE TOLERANTIE – die hij omschrijft als:

“Het uit de weg ruimen van persoonlijke geschillen en verschillen in manier van dansen, doordat we weten wat we aan elkaar hebben.”

Fascinerend! Daar ben ik dus helemaal voor!

Hoe bereik je Cognitieve Tolerantie op de salsa dansvloer?

  1. Door een salsa standaard te maken en deze wereldwijd populair te maken.
  2. Vervolgens wil je dat je standaard geaccrediteerd wordt door de grootste (samen) dansorganisaties ter wereld zoals de World Dance Council en de International Dance Committee (het CID, waar ik lid van ben),
  3. en het liefst wil je ook dat de NOC*NSF deze officiële dansstijl accrediteert en als een nieuwe tak van sport.

Voor wat betreft salsa dansen zijn we nu aardig op weg met punt 1. De standaard die door Eddie Torres is bedacht en met behulp van zijn in 1995 gelanceerde instructievideo ‘Eddie Torres Salsa Nightclub Style’ wereldwijd is verspreid (de New York stijl mambo on2) is nu vrijwel in haar geheel overgenomen door LA Stijl salsa on1. Immers, dat laatste is ontstaan als afgeleide van het eerste. En de meeste LA Stijl salsa on1 dansdocenten zijn zelf fanatieke mambo on 2 (show)dansers. Daardoor krijgt on1 steeds meer een ‘on2 flow’. De samendans technieken uit de Cubaanse casino en de technieken uit de Cubaanse rumba worden nu moeiteloos geïntegreerd in mambo, dus ook in salsa.

En zo komen de 3 dansstijlen steeds dichter bij elkaar. Dit zijn in het kort de redenen waardom je al jarenlang bijna dezelfde danstechnieken ziet op de dansvloer. De wat moeilijker dansmoves vallen snel onder wat ik noem ‘Non Leadable Dance Moves’ (NLDM’s): dit zijn gechoreografeerde samendans technieken die bijna niet te leiden of te volgen zijn op de sociale dansvloer. Deze zijn leuk om op internationale salsa dans festivals te leren. Sterker nog: de hele evolutie van afro latin dans festivals is op deze uitwerking van de ‘salsa wapenwedloop’ gebaseerd. De NLDM’s van de meest populaire salsa dansdocenten en/of performers worden internationale semi gestandaardiseerde salsa dans moves. Ik noem als voorbeeld de ‘arm & hand shines’ van Super Mario. Maar veel van de huidige NLDM’s zijn door hun moeilijkheidsgraad eigenlijk alleen ‘te doen’ voor de top van de salsa dans piramide. En dat zijn de internationale salsa showdansers met veelal een academische dansachtergrond. ‘De rest’ danst dus min of meer gebruikmakend van dezelfde (makkelijke) dansmoves.

Eenheid op de salsa dansvloer? Dat is ‘Salsa Socialisme!’ Weer een term bedacht…

Is Salsa Socialisme (of ‘Salsa Communisme’) slecht? Zelf vind ik van niet. Want volgens Ludo zijn definitie zorgt Cognitieve Tolerantie dat “[…] we weten wat we aan elkaar hebben.” En hoe meer dansers weten wat ze aan elkaar hebben betekent automatisch dat meer mensen lekker samen met elkaar kunnen dansen!

En DAT vind ik nou juist een heel nobel streven. Het voor elkaar krijgen dat iedereen wereldwijd lekker samen danst door de alom bekende danstechnieken naar eigen believen toe te passen tijdens het improviseren op en met de muziek dat op dat moment gespeeld wordt. Deze danstechnieken zijn niet ‘in steen gebeiteld’, maar worden meer als raamwerk gebruikt waarmee – en waarbinnen – men kan improviseren. Dat maakt dat elk dansje uniek is, ondanks dat veel van wat de dansers doen sterk op elkaar lijkt.    

Vraag 1: Ben je het hier met mij eens? Waarom wel of niet?

Danscriminatie of Dancisme?

Is Cognitieve Tolerantie een legitieme reden om andersdenkenden – of dansers die anders dansen dan de ‘mainstream’ – te gaan discrimineren? Juist niet! Het is geen ‘dans religiositeit’ of ‘dans sektarisme’ (nog meer zelf verzonnen termen. I’m on a roll, baby!). Die zijn juist van harte welkom om hun unieke danskunsten te helpen assimileren binnen de algemene salsa danscollectief.

De Salsa Borg! ‘Resistance of the international salsa dance standard is futile!’ 🙂

Heiligt het Doel je Salsa Danskritiek?

Ja, en nee. Ja, als je kritiek hebt op dingen die echt van wezenlijk belang zijn. Zoals de veiligheid van de dansers, of asociaal (onzedelijk) gedrag op de dansvloer. Nee, als mensen kritiek hebben op een dansstijl die niet van hen is en/of kritiek op uiterlijkheden uitten. Nou ja..  Nee? In het kader van de vrijheid van meningsuiting mag iedereen uiteraard alles zeggen, mits het niet strafbaar is (bijvoorbeeld bij meineed of bij opruiing). Maar – dat gezegd hebbende – is het dan zo erg om een beetje empathie te tonen? En vooral wanneer je jezelf als een SOCIALE danser etaleert?

Vraag 2. Is empathie een eigenschap die wij maar achterwege moeten laten wanneer wij andere dansers openlijk discrimineren op hun dansstijl en/of op hun uiterlijk? En bereiken wij het doel (hun dans gedrag en/of uiterlijk veranderen) door met ‘den botten bijl’ erin te hakken? Iets met honing vangen komt bij mij nu naar boven drijven…   

Over Cognitieve Dissonantie en het Christendom gesproken..

Ter verdediging van zijn eigen positie voor wat betreft de verschillende manieren waarbij Cognitieve Dissonantie (ten onrechte) wordt toegepast schrijft Ludo:

“Zelfs het ontstaan van het Christendom is door de psycholoog John G. Gager  gezien als berustend op deze handelswijze. Om de kruisdood te kunnen accepteren moesten de eerste Christenen Jezus wel tot de Zoon van God verklaren. Een veronderstelling die niet door Rome gedeeld wordt. Waarbij ik op mijn beurt stel dat een late bekering zoals in mijn geval, meer een cognitieve dissonantie van de tijd zelf is.”


  1. De historiciteit van Jezus Christus is nooit empirisch bewezen. Laat staan dat hij de Zoon van God is. John G. Gager gebruikt hier een zogenaamde ‘Argument uit Onwetendheid’: Ik weet iets niet, dus ik steek mijn wijsvinger in mijn mond, steek hem vervolgens omhoog, en verzin dan een verklaring ter plekke die ik vervolgens als (theoretische) feit aan de man verkoop.
  2. Er zijn ongeveer 10.000 denominaties van het Christendom die het dus niet eens zijn met elkaar. Zoveel mensen, zoveel (tegenstrijdige) meningen die allemaal de absolute waarheid in pacht hebben? Hoe dan? Zij zijn allemaal cognitief dissonant ten opzichte van elkaar.
  3. De Joden geloven niet dat Jezus Christus de Messias is. Zij wachten nog steeds op hem. De Moslims geloven dat Jezus Christus gewoon een profeet is van Allah, dat eigenlijk Jahweh is, maar met een andere naam. Zij zijn ook cognitief dissonant ten opzichte van elkaar.
  4. De hele Joodse religie was ooit polytheïstisch (bijvoorbeeld: Jahweh had een vrouw genaamd Ashera) en is jonger dan het Hindoeïsme. Cognitieve dissonantie ten opzichte van hun eigen geschiedenis, dus.
  5. De religie dat iemand aanhangt hangt voornamelijk af van waar die persoon opgroeit en/of van de dominante religie ter plekke. Geïndoctrineerd cognitieve dissonantie.
  6. De meeste religieuze mensen zijn atheïsten voor wat betreft andere religies, behalve degenen waar zij zelf lid van zijn. Religieus opgelegde cognitieve dissonantie?
  7. De goden van vroeger zijn mede door wetenschappelijke ontdekkingen overbodig geraakt. De goden die er nog over zijn worden nog steeds vaak gebruikt om de dingen die we nog niet weten mee te verklaren. Zoals het ontstaan van het leven op Aarde en het ontstaan van ons universum. Het ‘God van de Gaten’ argument, aangevuld met Cognitieve Vooroordeel.
  8. Mensen die zich op latere leeftijd tot een bepaald religieus geloof bekeren negeren punten 1 t/m 7. Onwetendheid, angst (voor de dood), religieuze indoctrinatie of toch wel cognitieve dissonantie?

Zie hier een leuke grap gebaseerd op echte resultaten van echte wetenschappelijke experimenten die gedaan zijn met echte hersens van echte mensen…

‘Geloof’ is een excuus die mensen geven wanneer ze geen empirische verklaring kunnen geven voor een een bepaald gegeven en/of een verkregen kennis. Ik ‘geloof’ in de Gouden regel, omdat ik weet uit ervaring dat het werkt. Niet omdat ik er (zomaar) in geloof. Dit alles zeg ik zonder iemand te willen beledigen, ondanks dat ik weet dat sommigen zich nu (heel erg) beledigd zullen voelen. Maar ik mag het met alle respect wél zeggen, toch?  

Vraag 3: Ben je het eens met bovengenoemde punten? Waarom wel, of waarom niet?

Dansen Zonder Grenzen!

Wat mij betreft kan Cognitieve Tolerantie niet ver genoeg gaan! Als het aan mij ligt ontkoppelen we een bepaalde dansstijl van een specifieke muziekstijl. Iets wat de vergevorderde salsa dansers al lang doen met hun shows. Zie hier de fantastische show van Salsaddiction als voorbeeld:

Dat niet alleen. Van mij mogen we de traditionele dans rollen ook in de prullenbak gooien. Niet ‘man & vrouw’, maar ‘leider & volger’ tijdens het samendansen. De dansrollen zijn niet geslachtsgebonden. Dat betekent dat het niet alleen normaal wordt als mannen en vrouwen samen dansen, maar dat het ook normaal wordt als  mannen zich door vrouwen laten leiden. 

Zie hier een goed begin. De ‘same sex salsa’ is onlangs door Annetje Riel als nieuwe categorie geïntroduceerd bij het #nksalsa2019! Annetje schreef:

“Nieuwe klasse op het DP NK Salsa 2019! Man/man of vrouw/vrouw paren. Doe mee dit jaar, de eerste Kampioenstitel kan voor jullie zijn! Bereid je voor! #nksalsa #nksalsa2019 #samesexsalsa

En voor mij hoeven ze geen homostellen te zijn. Ik vind het juist leuk als heterostellen gewoon samen kunnen dansen zoals Ludo en ik bij Salsaroy hebben gedaan, of zoals Salsaroy en ik in gesloten danshouding (!) tijdens het #nksala2018 hebben gedanst 🙂

Maar dat is niet alles: Ik heb een manier van dansen ontwikkeld waarbij een danskoppel constant van dansrol wisselt; ‘Ocho Dance’. Meer daarover volgt binnenkort 🙂

Met deze ontwikkelingen gaan we eindelijk richting mijn droom: een Universele Samendans Gemeenschap, zonder grenzen en zonder danscriminatie (dancisme).

Vraag 4: Wat vind je van dit alles?

Thanks voor je antwoorden.    


Gedurfde Recensie van On Your Feet voor Salsa Dansers!

De musical hit ‘On Your Feet’ – over het leven van de latin supersterren Gloria en Emilio Estefan – beloofde een ware muziek en afro latin dans extravaganza te gaan worden. Tenminste, die verwachting had ik mezelf opgedaan omdat ik als grote fan van Gloria Estefan niets anders verwachtte…

… en ik had nog geen enkele recensie gelezen!

Mijn vrouw Linda en ik zijn naar de matineevoorstelling geweest op de laatste dag dat On Your Feet in Nederland draaide: zondag 5 augustus 2018. Het bijwonen van deze theatervoorstelling in het Beatrix theater in Utrecht was een verjaardagscadeau van de zeer attente en lieve Linda 🙂

Ben blij dat ik geen 1 recensie van tevoren had gelezen. Daarover later meer. Afgelopen donderdag kreeg ik wel een ‘sneak preview’ van een mannelijke salsa cursist. Hij had mij verteld over herkenbare danspasjes en huilmomenten. Dat beloofde dus wat!

Een Regenboog van Dansstijlen

En weet je wat? Achteraf gezien had hij helemaal gelijk! Het dansen was ontzettend gevarieerd. Vanaf het begin tot aan het eind zag ik onder andere: afro cubaanse ‘palo’, ‘tornillos’ uit de Cubaanse son montuno & casino dans, Cubaanse rueda de casino, en verschillende bekende variaties van de ‘neckdrop’ uit LA Style Salsa on1 die vooral Francisco Vazquez zo ontzettend populair heeft gemaakt. Ook andere bekende samendans technieken, dips, tricks & lifts uit andere dansstijlen – zoals de Eddie Torres Mambo on2 dansshows en de cabaret van de Colombiaanse Salsa Calenja – passeerden regelmatig de revue.

Naast de ingrijpende verhaal waren er 2 dingen die bij mij een nog grotere indruk hebben gemaakt. Namelijk de geweldige muziek van Gloria Estefan’s Greatest Hits dat als een rode draad door het hele verhaal heen liep. Deze remixes werden op een fenomenale wijze door de band gespeeld. En gaandeweg de voorstelling begon ik niet eerder gemaakte connecties te maken tussen wat ik op dat moment zag en de huidige internationale afro latin dans scene…

Mijn tienerjaren op Curaçao flitsen voorbij alsof ik een bijna doodervaring had, maar wel eentje van totale extase. Met af en toe wat kippenvel zat ik te genieten van de geweldige prestaties van de dansers op de remix versie van ‘Dr. Beat’: de 80’s straat kleding in combinatie met de ‘old skool’ 80’s danspasjes was precies wat Dr Beat aan ons had voorgeschreven tijdens een verjaardagsfees op Knipbaai van een vriendin die 16 jaar oud was geworden. Toen had ik teveel slagroom taart gegeten en ook teveel alcohol gedronken. Achteraf gezien een zeer slechte combinatie waardoor ik bijna een echte dokter nodig had.

Op de coverfoto van het volgende artikel zie je van links naar rechts: Allen, ik, Aldrin en Angelo die in 1988 staan op te treden onder de naam Fame Dancers. Volgens mij staan we daar toevallig een streetdance choreo op ‘1 2 3’ van Gloria Estefan te dansen 🙂

Van Latin Pop naar de Internationale Salsa Dans Industrie!

Gloria Estefan is niet alleen de koningin van de Latin Pop, maar indirect is zij ook de koningin van de hele internationale salsa dans industrie!

Een boude uitspraak? Misschien wel, maar misschien ook niet. Oordeel zelf na het bestuderen van mijn bij elkaar verzameld bewijs!

Veel van de huidige latin (house) dance scene, de muziek van Shakira, Jennifer Lopez en zelfs K3 zijn deels te danken aan het pionierend werk van Gloria en Emilio Estefan. Aan het begin van de jaren ‘80 durfden Gloria en Emilio iets te doen waar weinigen daarvoor voor mogelijk hielden. Namelijk:  Latijns Amerikaans muziek in het Engels uitbrengen. Dat noemden zij ‘crossover’. Er is een mooie scène in de musical waarin de Estefans hun platenbaas heel fervent proberen te overtuigen van de potentie van hun nieuw concept. En hij moest de lancering van Dr Beat financieren. Hun smeekbeden hadden geen succes. ‘Dr Beat’ is in de V.S. niet echt groot geworden, maar wel in Europa. En aangezien Nederlandse DJ’s toendertijd op Curaçao domineerden (bijvoorbeeld: wijlen DJ Ted Koetsier met zijn tiener radioprogramma ‘Op Verzoek’) werd het op Curacao wel een groot hit.  Uiteindelijk is ‘Conga’ hun eerste wereldwijde hit geworden. Het gebruik van een professionele videoclip om het lied via MTV te promoten heeft ook enorm geholpen.

En nu komt het…

De engelstalige latin muziek, de mierzoete ballads en de toenemende symbiose van pop en latin ‘sound’ van de Miami Sound Machine zijn ook grote inspiratoren geweest voor de muziek uit de film ‘Dirty Dancing’ (1987) en ‘Salsa!’ (1988). Voor wat betreft het dansen was Kenny Ortega (bekend van Michael Jackson zijn ‘This Is It’ wereldtournee) de danschoreograaf van beide films, en ook van Gloria Estefan’s ‘Into The Light World Tour’. Zie hier hoe Gloria Estefan ‘Conga’ zingt in een overvolle Ahoy in Rotterdam (1991)!

De Flitshuwelijk tussen Latin Pop en Salsa Dansen

Van de film ‘Salsa!’ heeft Kenny Ortega s werelds eerste salsa dansinstructie video gemaakt. Zie hier de laatste 5 minuten van de video. Deze is in het Duits nagesynchroniseerd. Belangrijk: Ze beginnen op salsa muziek van wijlen Celia Cruz te dansen. Na het praatje dansen ze op de engelstalige Latin Pop lied ‘Chicos y Chicas’ uit de film. Ze eindigen met het salsanummer ‘Mambo Gozon’ van de legendarische Tito Puente!

Wijlen Tito Puente zijn nummer ‘Oye Como Va’ (populair gemaakt door Santana) staat ook op de music track album van deze film.

Maar Tito Puente was helemaal niet gecharmeerd van Latin Pop muziek!

Het nummer ‘Mucho Money’ van Gloria Estefan y su Miami Sound Machine staat als hekkensluiter op dit album. Ooit van gehoord? Ook niet te zien in de musical. Ik kan me voorstellen dat de “koning van de Afro Cuban jazz” het heel erg heeft gevonden dat zijn ‘echte’ Latin muziek op dezelfde muziekalbum stond als ‘Mucho Money’. Maar ja. Ik denk dat zijn platenlabel Concorde Picante daar minder moeite mee had.

Geniet (of niet) van de intro van de film ‘Salsa!’ op het nummer ‘Mucho Money’!

De Flits Echtscheiding van Latin Pop en Salsa Dansen

Tito Puente en de ‘vader van de moderne salsa dansen’ Eddie Torres  waren jarenlang beste vrienden en zakenpartners van elkaar. Na ‘Salsa!’ heeft Tito het idee van een salsa dans instructie video geïntroduceerd bij zijn goede vriend en zakenpartner Eddie Torres. Een goede dansinstructie video paste mooi in Eddie Torres zijn visie/missie om Latin dans te helpen evolueren tot een gerespecteerd klassieke kunstvorm. De ‘Eddie Torres Salsa Nightclub Style Volume 1 & 2’ zijn gemaakt en vervolgens wereldwijd verspreid vanaf 1995. De format en kwaliteit van de dansinstructie is behoorlijk verbeterd – als je deze vergelijkt met het eerdere werk van Kenny Ortega -, maar het einde is bijna identiek aan die van de dansinstructie video ‘Salsa!’. De dansers zitten in bijna dezelfde setting en ze dansen ook op ‘Mambo Gozon’! Kijk maar zelf vanaf 52 minuten en 10 seconden. Vergelijk dit met de vorige video en laat me weten wat je ervan vindt. Eddie Torres heeft ook de commerciële naam ‘SALSA Night Club Style’ gebruikt om zijn eigen New York ‘MAMBO on2’ dans standaard te promoten. Dit, terwijl Tito Puente zelf faliekant tegen de term ‘salsa’ was als omschrijving van zowel muziek als dans, omdat hij vond dat ‘de benaming van tomatenketchup niet voor hun muziek en dans gebruikt mag worden’ (oid).

Kort daarop heeft Eddie Torres met de hulp van wijlen Albert Torres – éen van zijn voormalige cursisten en s werelds grootste salsa dans promoter – zijn dansstijl wereldwijd helpen verspreiden door middel van internationale salsa dans festivals en congressen die vanaf 1997 overal ter wereld worden gehouden…

… en de rest is afro latin dansgeschiedenis.

Dus: zonder Gloria Estefan en de Miami Sound Machine zou de huidige internationale salsa, bachata, kizomba en zouk dans scene er misschien heel anders hebben uitgezien!

En? Wat vind je hiervan?


Na de musical zijn Linda en ik helemaal in de wolken teruggekeerd naar Haarlem. Daar hebben we bij het restaurant La Cubanita (vlakbij het Grote Markt) tapas gegeten. Daarna hebben we ook een stuk geflaneerd op Haarlem Culinair. Thuis was het ontzettend moeilijk om in slaap te vallen, denkend aan alles wat we gezien hebben. Door deze musical ben ik nog meer geïnspireerd geraakt om vooral door te gaan met m’n wilde dans plannen 🙂

Vandaag (maandag 6 augustus) heb ik een aantal recensies van On Your Feet online gelezen. Wat slecht zeg! Vernietigend! Ben ik blij dat ik ze niet van tevoren had gelezen!

Heb jij On Your Feet ook gezien? En wat vond je ervan?

Geniet nu van de laatste minuten van de allerlaatste On Your Feet!