Dominican Bachata Immaterial Cultural Heritage vs Bachata Sensual

On December 11, 2019, the bachata was officially registered in the annals of the UNESCO as Intangible Cultural Heritage of the Dominican Republic.

Congratulations to ALL fans of the Dominican bachata worldwide! 🙂

But what kind of legal consequences can the many promoters and dancers of Bachata Sensual expect to be heading their way right now?

Years of Discussions

There have been many discussions about bachata going on for years on end, raging across the international Afro Latin dance community. About what it is. But especially on how NOT to dance bachata. The manner in which Bachata Sensual dancers dance is often compared to – and labeled as – foreplay and/or ‘dry humping’ by the vast majority of Dominican Bachata lovers. One of my arguments has always been that the complainants have no leg to stand on, since the government of the Dominican Republic does not even care to defend their cultural heritage by making bachata an Immaterial Cultural Heritage at the UNESCO. Let alone suppress, or even prohibit Bachata Sensual.

The Prohibition of Bachata Sensual!?

But now that the Dominicans have succeeded in their mission …

Is it now possible for them to outlaw Bachata Sensual? And can those who use this name be officially sanctioned? Can the government of the Dominican Republic start a lawsuit against all other forms of bachata dance? Do the Dominicans now have a legal arsenal to protect their cultural heritage? The answer to all of these questions is ..

Complicated.

The dance “bachata” has been officially registered in the annals of the UNESCO like this:

“The bachata as a dance style is as passionate as the music to which it is danced to. The dance is based on a rhythm of eight measures. It is danced in couples, using sensual hip movements. The bachata as a dance is learned anywhere from childhood in a spontaneous manner, but the country (the Dominican Republic) also has more than a hundred schools, studies and academies which are committed to passing on the dance to the next generations. “

Considering this definition, you would conclude that dance styles having appropriated the name “bachata” – and not conforming to it’s innate characteristics – really should be banned. But is this true?

After MANY hours of  reading papers on the subject, I finally found the right answer in a file of the Intangible Cultural Heritage of the UNESCO. It says:

“Just as it is the case with the list of the World heritage, there is also a part of an international UNESCO intangible heritage list: the International Representative List of Intangible Heritage of Humanity. The objective of this list is to show the enormous diversity of intangible heritage in the world. The intangible heritage does not have to stay the same, but it may take new forms in time. “

https://www.unesco.nl/nl/dossier/immaterieel-erfgoed

That last sentence is crucial to me when trying to understand its implications. Because the bachata music itself has not remained the same since its inception in 1961. First, there were many changes made to the bachata music on the Dominican Republic. And this process also continued from the ‘90s onward in the United States. The dance has also gone through the same process. So, a lawsuit against Korke and Judith – the inventors of Bachata Sensual – would not be successful on these grounds.

On these grounds, mind you…

Dirty Bachata Dancing!

But many Dominican bachata enthusiasts find Bachata Sensual to have an offensive character in comparison to the traditional way of dancing the bachata. Remember those ‘sensual hip movements’ in the definition? First of all, there has to be a mechanism for defining and/or to empirically determine which way of dancing can be considered ‘sensual’, and which one is ‘sexist’ or even ‘offensive’. This assessment is indeed very ironic for a dance – which at its humble beginnings – was also danced at the bars of many brothels …

But, let’s imagine that the Dominicans can determine empirically the way Bachata Sensual is danced to be offensive to their Immaterial Cultural Heritage. What kind of legal steps can they then take?

WIPO

There is an interesting article on UNESDOC which might give the right answer to this question. It was written by Wend Wendland. He’s a lawyer, with a Master of Laws (LL.M) degree in intellectual property law. Wend practiced as an intellectual property and media law attorney, and is now head of the Traditional Creativity and Cultural Expressions Section, Traditional Knowledge Division, of the World Intellectual Property Organization (WIPO) in Geneva, Switzerland.

You can read the article yourself from page 97 to page 106: 

https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000135863

WIPO works closely with UNESCO with it’s goal to enforce legal protection of the intangible world. As for my question, this segment is very interesting. It’s on page 100. The WIPO focuses among others engaged in:

“[…] prevention of insulting, derogatory and/or culturally and spiritually offensive uses;”

Conclusion

My conclusion after analyzing all options is that it can be hard for the Dominican bachata enthusiasts to legally eradicate Bachata Sensual… 

But it can be done!

My question is: Do we WANT to do this tho?

I will write the answer to this question in my next article. Tomorrow I’ll leave to Den Helder in order to dance the ‘Ataca y La Alemana Bachata Challenge’ together with Amanda and the students of salsa school Happy Salsa 🙂

What’s your opinion about this article? Let me know in the comment section! 🙂

P.S. 

“Nurturing non-material cultural heritage is indispensable for preserving continuity and development of a society, the maintenance of dialogue between the present and the past and for drawing conclusions with a view of the future.” – Ph.Dr. Samanta Kowalska

Ode aan Dips en Tricks bij Salsa Dansen

Een Geschiedenis in de Overtreffende Trap

De eerste keer dat ik een extra speciale dansmove zag bij een partnering dans was in de film Dirty Dancing uit 1987. Ja, ‘De Lift’ heeft vooral veel dames vroeger geïnspireerd en was ook hun voornamelijke reden om met salsa dansen te beginnen. Zie mijn ex salsa cursist Cees Koomen ‘The Airplane’ zoals het officieel heet samen met Sylvia in het volgende filmpje op een leuke manier uitvoeren 🙂

In de jaren ‘90 had de Braziliaan Claudio Gomes zijn unieke stijl van salsa dansen in Nederland populair gemaakt. Een pvallende kenmerk daarvan was de legio aan leuke Dips en Tricks die hij en zijn gevorderde salsa & zouk showdansers overal lieten zien. Kijk maar zelf naar zijn salsa instructie video (de eerste van Nederland!). Vanaf 19:15 minuten laten hij en zijn dansers (waaronder Claudia de Vries en Roy van BailAmores Centro de Danza op Bonaire) hele leuke Dips en Tricks zien.

Sinds Annetje Riel de eerste Europese Salsa Festivals organiseerde kwamen vooral de gebroeders Vazquez uit Los Angeles (de uitvinders van LA Style Salsa on1) met hun spectaculaire Dips en Tricks op de voorgrond. Deze hadden ze ‘geleend’ van de Mexicaanse ‘Quebradita’  en van de West Coast Swing.

Vooral de oudste van de 3 broers van Mexicaanse afkomst – Francisco Vazquez – werd bekend en berucht met de Neck Drop die hij te pas en te onpas toepaste. Zie hem het hier uitvoeren op 1:35 minuut.

In het begin van de jaren 2000 werden Dips en Tricks ontzettend populair op de sociale dansvloer, met alle desastreuze gevolgen vandien. Na ‘tig zware ongelukken tijdens salsafeesten heeft de internationale salsa dansgemeenschap gezamenlijk (!) besloten om (gevaarlijke) Dips en Tricks van de sociale salsa dansvloer te verbannen. Er zijn mede daardoor ook strengere eisen gekomen voor het instrueren van het betere ‘gooi en smijtwerk’. Wijlen Albert Torres heeft zelfs een aparte categorie ingesteld voor het uitvoeren van gevaarlijke Dips, Tricks en Lifts tijdens internationale salsa danswedstrijden: de ‘Cabaret Division’. De Colombianen zijn de absolute meesters hierin. Zie hier de meervoudige wereldkampioenen Swing Latino uit Cali Colombia in actie 🙂

De Mooiste Momenten

Persoonlijk heb ik ontzettend veel plezier beleefd aan het zelf leren, uitvoeren en doorgeven van leuke showelementen voor Afro Latin dansen. Lees het verhaal van hoe ik tijdens de Bonaire International Dance Festival van 2016 mijn mooiste moment als dansdocent heb beleefd. En dat was tijdens een workshop Dips en Tricks op het strand van Klein Bonaire.

Zie hier een compilatie film van leuke ‘Dips en Tricks Momenten’ uit mijn 33 jaar danscarrière. De hoogtepunten zijn natuurlijk het winnende choreografie van het NK Salsa dansen 2017 en mijn huwelijksdans samen met Linda een jaar daarvoor 🙂

Wil je ook ingewijd worden in de wondere wereld van veilige Dips en Tricks? Schrijf je dan NU in voor de workshop Lifts / Acrobatiek die ik aanstaande zaterdag (23 juni 2018) zal geven voor Salsa Belang ism het DDS NK Salsa Kampioenschappen in het Van der Valk Hotel Nuland, van 14.10 t/m 14.55 uur.

Wil je ook ervaren wat ik op Bonaire heb meegemaakt? Kom dan met ons meefeesten van 31 augustus t/m 11 september 2018! Kijk op http://www.bonairedancefestival.nl voor meer informatie. 

Hopelijk tot aanstaande zaterdag! 🙂

Je bent GEEN Salsa Showdanser!

Dit is het vervolgartikel op ‘Ik ben Geen Salsa Dansdocent!’. In dat artikel heb ik een gedeelte van hetgeen de internationale salsa superster Fernando Sosa in dit filmpje uitlegt voor jou vertaald, en de gevolgen daarvan voor ons – salsa dansdocenten – uitgelegd. Maar dat was niet alles wat deze heren te melden hadden…

Fernando Sosa: “Voor de (show) dansers geldt hetzelfde. Ze gaan het podium op – en we zitten in het laatste decennium – waarin men het podium opgaat na 3 dagen (oefenen – Sederick – )! Het is de schuld van ‘Het Systeem’. We gaan niet zeggen ‘de promotors’, maar ‘Het Systeem’. Maat dat ‘Systeem’ kan je niet laten denken dat je een professionele danser bent!”

Fernando wordt aangevuld door zijn gesprekspartner die ik in Deel 1 nog als een ‘onbekende’ heb omschreven. Deze man is niemand minder dan één van de meest invloedrijke salsa dansdocenten en showdansers ter wereld: Adolfo Indacochea!

Leuk he? Adolfo Indacochea heeft onder andere de nieuwe techniek bedacht voor de Double Right (Spot) Turn voor volgers tijdens salsa partnering. Randolph Brion heeft deze techniek – die de dubbele draai op de plaats makkelijker maakt voor de volgers – van Adolfo geleerd. Randolph heeft die nieuwe techniek vervolgens aan ons geleerd tijdens de docententrainingen van Latin Club FiestaWij leren de Double Right Turn ‘nieuwe stijl’ al meer dan 2 jaar aan onze cursisten vanaf Improvers dans niveau.

Zo gaat dat, dus. Maar we hebben het nu over showdansers…

Adolfo: “Je danst net vóór Tropical Gem en net ná Adolfo, en je denkt nu dat je op professioneel dans niveau danst!”

Fernando neemt de virtuele stok weer over. “En ik denk dat ik professioneel ben. Hoe dan? Waar? Professioneel op welk gebied? Er moet s’morgens vroeg worden opgestaan en (de) dans ademen. Er moet elke dag worden gezweten en men moet elke dag oefenen. Men dient te slapen en dans te ademen. En DAN pas kun je jezelf een ‘professional’ noemen.”

Adolfo krijgt steeds meer zin in: “Het is belangrijk om te weten dat het woord ‘professioneel’ betekent dat je kunt leven van je vak.”

Fernando: “En belangrijkste: Dat je ALLEEN je beroep beoefent!”

Adolfo: “Precies! Want anders is het een hobby!”

Fernando: “Ja! Anders is het een hobby! Maar vooral: laat het niet naar je hoofd stijgen terwijl je het niveau niet hebt. En dat alleen maar omdat je op een podium stond te dansen tussen professionals die meer dan 20 jaar het beroep uitoefenen!”

Nou, dat zijn gedurfde uitspraken, vind je niet? Maar laten we bij het begin beginnen. Mensen die door Het Systeem onterecht tussen ‘echte’ professionals staan te dansen.

Wat is Het Systeem? En hoe werkt het dan?

Festivalorganisator: ‘Dus jullie hebben een leuke show! Geven jullie ook dansles?’

Showdanser: ‘Uhmmm…’

Festivalorganisator: ‘Want ik kan jullie niet alleen maar voor 1 show boeken. Jullie moeten ook workshops geven! Dus, geven jullie workshops? Ja, of nee?’

Showdanser: ‘Ja hoor! Wij geven ZEKER ook dansworkshops!’ De danspartner van de showdanser kijkt verschrikt naar hem. Hij sluit de deal en stopt zijn smartphone in zijn broekzak.

Danspartner (kijkt nog steeds verschrikt naar hem): ‘Maar HOE gaan wij dat doen dan? We hebben nooit danslessen gegeven!’

Showdanser: ‘Geen probleem hoor! We leren die mensen gewoon een deel van onze choreo. Moeilijk zat voor hun. Het komt goed!” Ze pakken elkaar bij de handen vast, springen blij in het rond en schreeuwen tegelijk: “We gaan naar [vul hier de naam in van je favoriete buitenlandse salsa festival]!!!’

DAT systeem, dus…   

Professional?   

En dat brengt me bij het tweede punt. Dat je een professional MOET zijn om op internationale podia te performen. WIE zegt dat? Zij? Ze gedragen zich net als ik die vroeger zei dat ik professioneel afro latin dansdocent ben en dat alle mensen die salsa dansdocent als bijverdienste hebben eigenlijk daarmee zouden moeten stoppen…

Maar nu denk ik daar gelukkig anders over…

Even terug naar de meningen van deze twee salsa giganten. Ik dacht dat salsa juist voor IEDEREEN was?! Het nieuwe ‘Dans des Volks’. Voor mij mag een IEDER op dat podium staan! Juist de diversiteit in dansniveaus, dansstijlen en ambities maakt dat de afro latin dansgemeenschap zo uniek en ook zo sociaal blijft. Bijvoorbeeld: Toen ik laatst bij Roy Tweeboom zijn feest van het 10-jarig bestaan van Plaza Danza naar de shows zat te kijken heb ik een breed spectrum van dansen mogen bewonderen. Van ‘eenvoudig met klasse’, ‘super sexy’, en ‘authentiek met humor’ tot ‘spetterend internationaal showdansen’. En ik heb echt van ze ALLEMAAL genoten!

Dance Challenges

Topdansers zoals Fernando Sosa en Adolfo Indacochea zijn voorbeelden van mensen die dansdocenten en choreografen zoals ik continu afkraken. Waarom? Omdat wij afro latin dans cursisten trainen om in een (relatief) korte tijd een danschoreografie te leren en ze daarmee voor een (groot) publiek te laten optreden. Zelf heb ik vanaf 1998 inmiddels tientallen – zo niet honderden – cursisten mogen trainen in de zogenoemde ‘Choreografie danslessen’. Een voorbeeld daarvan zie je in deze video die gemaakt werd in 2011. Bachata Fusion choreo gemaakt door Nucita, Gilbert en ik, en ik heb ze getraind. Pontificaal in beeld zie je Dianne van Veen die docent is geworden bij de voormalige bachata danskampioenen Bachata Passion, en Jose Gerardo Fajaro Carrero die nu dansdocent is bij Swing Latino  en daarnaast ook nog eens shows danst bij Guateque Dance Company.

En over Guateque gesproken…

Aaron Westerveld  danst ook bij Guateque. En hij heeft ook zijn eerste salsalessen en demoteam ervaring mij  gehad. Zo ook Amanda Torres. Amanda en ik dansten streetdance samen in showteams op Curacao in de jaren ’80. Nu is zij mede eigenaar van Happy Salsa. Dit is de ‘MJ Salsa Demo uit 2006, die we hier in 2015 samen met Uzzie  voor Serious Request hebben gedanst. Amanda heeft ook kinderen salsa getraind en laten optreden. En Salsipuedes had jaren geleden ook een ZEER goede (!) salsa kids showteam! En de cursisten van Sizzling Salsa hebben ook genoten van hun optredens met de ‘Neder Salsa’ choreo die ik voor hen bedacht had 🙂

 En zo zijn er veel salsa dansstudenten die vroeger choreo trainingen bij ons hebben gevolgd en die nu zelf succesvolle dansdocenten en showdansers zijn geworden . 

Tegenwoordig heten die choreo trainingen ‘Dance Challenges.’ Salsaventura  organiseert (of organiseerde) challenges met o.a. eStilo Dance  (die goed in de prijzen is gevallen tijdens de NK Salsa van 2017), VIP van Vanessa Mambi en Bachata Passion die op 18 mei meedoet aan de Dutch Bachata Championship. En Zunaira had onlangs een salsa ladies challenge, waarbij de dames (inclusief Chanty Jacobs die bij de salsa danslessen van Latin Club Fiesta assisteert) ook voor het  groot publiek bij de Fiesta Deluxe feest hebben gedanst. En HOE! Dit  zijn maar een aantal top afro latin dans organisaties die challenges aanbieden, of die challenges in het verleden hebben aangeboden. Check them out! 

Wat is het ultieme doel van deze gespecialiseerde danslessen? Niet om op te treden! Dat is een bijzaak. Sommige challenges hebben geen optredens als doel. Anderen worden gebruikt als visitekaartje van een dansschool. Maar de primaire reden om challenges te organiseren is om cursisten de gelegenheid te bieden om de danstechnieken die ze meekrijgen helemaal zuiver te leren dansen, en deze vervolgens urenlang door te blijven oefenen. Dans kilometers maken dus. Lees mijn artikel met daarin nog meer dans tips!

Voor de organisaties die semi professionele showteams trainen is het ook een goede manier om de allerbeste talenten uit hun dance challenge groepen te halen en hen in hun showteams te plaatsen. Zo wordt het algehele dans niveau van hun showteams steeds hoger. Het houdt de dansers in de ‘A teams’ ook scherp, want ze zijn vervangbaar. Daardoor kan er met meer discipline getraind worden.

Nee. Ik ben het dus duidelijk niet eens met deze heren. Dat zij zelf voor kiezen om lang en keihard te werken om hun doelen te bereiken is nobel. Ik ben al jarenlang een grote fan van ze. Maar dat geeft hen volgens mij niet het recht om andere mensen die niet dezelfde keuzes als zij maken van het gezamenlijke SOCIALE danspodium te weren.

Dit doet me denken aan het liedje van Armand ‘Ben Ik Te Min!’

Kwaliteit

Maar waar ik het WEL met deze heren mee eens ben is het afgeleide hiervan. Namelijk dat je als semi professionele (of amateur) danser niet kan EISEN dat jij hetzelfde betaald krijgt als een professional. Want kwaliteit heeft WEL een prijs! En mensen die het hardst werken mogen naar mijns inzien meer beloond worden dan degenen die ervoor kiezen om met relatief weinig werk op het podium te staan, puur om hun eigen ego’s te strelen.

Voor de rest ben ik het ook met Gabriël Mambi eens wat betreft zijn uitspraak in dit artikel : Als je wat ouder bent moet je misschien plaats maken voor de volgende generatie. En die jonge generatie kan geen kans krijgen als ‘de oudjes’ van hen blijven eisen dat ze pas na jarenlang bloed, zweet en tranen het danspodium met ze mogen delen.

In het laatste deel van deze serie zal ik ingaan op de kern van hun hele betoog.

Stay tuned! 

Vraag: Heb jij ZELF choreografie dabslessen gevolgd of gegeven? Heb je daarmee opgetreden? En wat zijn je beste ervaringen daarmee? Laat het ons weten!    

There’s No Stopping Us!

Renny van Lamoen. Dat is de naam van de beste breakdancer van Curacao rond de eerste helft van de jaren 80. De roomblanke en slanke tienerjongen met blonde krullen werd door ons Korá genoemd. Hij had die bijnaam niet alleen door de kleur die hij kreeg van de brandende zon, maar vooral door de kleur die Renny zijn rug werd nadat hij zich keer op keer keihard op zijn rug liet vallen en eindeloos daarop draaide. Dat deed hij in zijn blote bast en op een platgeslagen kartonnen doos. Dit alles gebeurde midden op straat in de buurten Parera, Monte Verde, Cher-Asile, Marie Pompoen en Salinja. Andere uitdagers zoals Chíki en Bóchi stonden om hem heen te kijken. Wij  stonden vaak op rolschaatsen tussen de uitdagers in te joelen. De boombox stond keihard aan. En als we geen muziek hadden stond er een jongen keigoed te ‘human beatboxen’. De volwassen buurtbewoners waren ‘not amused’ met onze herrie. De automobilisten evenmin. Elke keer moest de strat even ontruimd worden voor verkeer. Die rolschaatsen waren daardoor niet alleen een modetrend, maar ook een handige vluchtmiddel voor wanneer de politie aankwam…

In het vervolgartikel hierop zal ik dieper ingaan op de zin en onzin van danswedstrijden aan de hand van mijn eigen ervaringen. Daarbij laat ik me inspireren door de reacties van Liduina Haruma Anandi Lovert, Lodewijk Zijlma (Ludo), Joost Offermans, Gabriel Mambi en Roy Tweeboom. Hierbij wil ik ze ontzettend bedanken voor hun waardevolle (constructieve) bijdragen. Chapeau! Maar eerst zal ik doorgaan met deze leuke intermezzo artikel…

Wie besloot toen dat Renny de wedstrijd had gewonnen? Dat bepaalden wij zelf natuurlijk. Degene die de meeste applaus kreeg en waarvoor het hardst geschreeuw werd was de winnaar. Klaar. Waren wij zulke dans experts dan? Nou, niet echt. We waren tieners uit arme volkswijken die allemaal konden breakdancen. Tegenwoordig heet dat ‘ervaringsdeskundigen’. Was het een populariteitswedstrijd? Nou, niet bepaald. De blanke Nederlanders werden in die tijd flink gediscrimineerd door de autochtone bevolking. Het hielp Renny niet echt dat de meeste Nederlanders zich voornamelijk in hun eigen enclaves zoals Emmastad en Julianadorp verschuilden. Dus een blanke jongen die de zwarten in hun eigen buurt EN op hun eigen terrein uitdaagde kon niet op veel sympathie rekenen. Welke hoofdprijs kreeg van Lamoen als winnaar? NIETS! Behalve dan het diepe respect van een ieder die zag hoe Korá tot bloedens aan toe en met gevaar voor lichamelijke integriteit alle uitdagers van de straten weg danste.

Inspiratie

De intrede van VHS en Betamax videorecorders aan het eind van de jaren ‘70 startte een heuse dansrevolutie op het eiland. Tot dan waren het folkloristische dansshow en zanggroepen zoals Sweet Sugar en Zjozjoli (Vanessa Mambi) die een nationale podium kregen in het TV programma van ‘Tante Irma genaamd ‘Tele Fiesta’. Met de komst van videorecorder kregen de jongeren ineens toegang tot andere dansstijlen die wereldwijd furore maakten zoals breakdance en merengue showdansen. Dansfilms zoals Breakin’ uit 1984 inspireerden ons niet alleen door de geweldige dans moves uit de Electric Boogaloo en Pop & Lockin die erin zaten verwerkt, maar na het zien van deze films kregen we ook ontzettend veel zin om tegen elkaar te gaan dansen. En belangrijker mog: veel ruzies werden ineens door dance battles beslecht i.p.v. rake klappen uit te delen bij meningsverschillen. In Breakin’ – en een jaar later nog meer te zien in de film Fast Forward – werd een nieuw danselement toegevoegd aan breakdance: Jazz Ballet.  Ik heb het woord ‘Streetdance’ voor het eerst uit de mond van Ozon horen komen tijdens de laalste  dans scene van Breakin’ (zie de film aan het einde van dit artikel). En deze films hebben  jongens zoals Luis Felipie geïnspireerd om hun weg naar de top te vinden via de beste dansstijl die de wereld ooit heeft geproduceerd 🙂

Zie hier een scene uit Fast Forward (1985).

Regulering en Exploitatie

Maar in de tussentijd werden die ‘straat danskampioenschappen’ echt een probleem op Curaçao. Ik weet niet precies HOE het gebeurde, maar er ontstonden ineens breakdance battles op het Brionplein in Otrobanda (Willemstad). Deze werden gehouden op de vrijdagmiddagen direct na schooltijd. Tussen 13.30 en 14.00 uur liep het plein helemaal vol met tieners die nog steeds in hun schooluniformen rondliepen. Die battles waren GRUWELIJK swa! Daardoor werd er steeds meer en veel intensiever getraind. De dansmoves moesten steeds spectaculairder. Maar er waren geen officiële trainingsruimten waar de jeugd gratis kon oefenen. Dus sprongen we over schoolhekken heen om daar stiekem te gaan oefenen. Op een gegeven moment kregen de directies van scholen dit fenomeen door en besloten om de competities zelf enigszins te gaan reguleren. Dit was het begin van de breakdance en streetdance battles op scholen. Lees hier over mijn eerste wedstrijd danservaring.

De wedstrijden werden steeds meer op feesten en tijdens festivals georganiseerd. Er kwam jurering bij. De deelnemers kregen weinig tot geen geld, terwijl organisaties wel entreegeld vroegen. Uiteindelijk is de breakdance team uit Curaçao ‘Campeones Panamericanos’ geworden.

De Dood van Breakdance

Als ik het me goed herinner was ik 16 jaar oud (in 1985) toen mijn oma mij het verschrikkelijke nieuws verteld had over een dodelijke ongeval met een jonge breakdancer. Zijn nek was gebroken tijdens het spinnen op zijn hoofd. Zij had mij daardoor verboden om ooit nog te gaan breakdancen. Maar ze hoefde zich geen zorgen te maken: ik was toen al jarenlang verslaafd verslaafd aan merengue showdansen. Sinds dit vreselijke ongeval is de breakdance scene op Curaçao ook een langzame dood gestorven.

Wat is er gebeurd met de breakdancers van toen?

Veel van hen belandden in de gevangenis door hun deelname aan de toenemende drugscriminaliteit, of ze werden zelf drugsverslaafden. In mei 1997 kwam ik Chíki tegen op een eerste heilige communie feest in Groningen. Ik was in mijn Marechaussee pak naartoe gegaan. Hij ging helemaal tekeer tegen mij. Hij schreeuwde dat onze juf van de 6de klas lagere school (tegenwoordig groep 8) het niet bij het rechte eind had om de klas onder te verdelen in 1 rij met ‘degenen die een toekomst hebben’ (de rij waar ik in zat), 2 middelste rijen met ‘twijfelgevallen’ en 2 rijen met de ‘kanslozen’ (waar hij bij zat). “Kijk MIJ nou eens,” zei hij op een bombastische toon. “Ik heb ontzettend veel geld en ik rij in de duurste auto’s. En jij? Jij bent maar een mislukte ambtenaartje!” Ik bleef helemaal rustig terwijl hij in mijn gezicht stond te schreeuwen. Mijn training om het geweldsspiraal te de-escaleren werkte goed. Verder kon ik alleen maar denken: “De juf heeft achteraf gezien toch een goed inzicht gehad,” en “Ik hoop dat hij nu geen concreet strafbaar feit nu gaat opbiechten, want als algemeen opsporingsambtenaar heb ik een meldingsplicht voor wat betreft het ontdekken van criminele activiteiten. Ik wil dit feest niet verder verpesten. Ook niet voor hem…”

En Renny van Lamoen? Ik hoorde een paar jaar geleden dat hij priester is geworden en dat hij in Almere werkte. Doe hem alsjeblieft de groeten van me als je hem ziet 🙂

En? Hoe vind je mijn verhaal over het begin van danswedstrijden op Curaçao? Weet jij meer? Of heb je wat aan toe te voegen? Laat het ons weten!

There’s No Stopping Us!

Einde intermezzo 🙂            



Mijn Eerste Wedstrijd Danservaring!

Het gebeurde op een vrijdagavond in 1987. Ik liep boos weg. Nou, ‘boos’? Nee. Pissed off!  Ik MOEST weg! Weg van dat podium waar het net zo mis was gegaan. Gefrustreerd en met veel zelfmedelijden wurm ik me tussen schreeuwende tieners heen. “Laat me alsjeblieft met rust!”, denk ik. Maar ik zeg niks. Handen kloppen me op mijn rug en ik hoor heel vaag bemoedigende woorden zoals: “We hebben het goed gedaan hoor!”, en “We maken nog een kans! Echt waar!”

Maar op dit moment moet ik daar niets van hebben. Ik ruk me los uit de kleine menigte en zet het op een sprinten. Ik versnel langs de barakken van het Maria Immaculata Lyceum (MIL) heen en spring door een gat in het hek. Voor 1 van de lokalen van het aangrenzende Maria College aangekomen besef ik ineens dat niemand mij volgt. Ik sta hijgend stil. Mijn hart bonst tot in m’n keel.  Ik laat me rustig zakken langs de muur van het MAVO klaslokaal.

Zweet en tranen mengen zich op mijn gelaat. Het zout en de gel van mijn mislukte wetlook prikken in mijn ogen. Ik kijk omhoog naar ‘mijn’ vertrouwde sterrenhemel en haal diep adem. Terwijl ik de zwavellucht afkomstig uit de lange uitlaatpijpen van de ISLA raffinaderij steeds rustiger in- en uitadem denk ik in een constante loop:

“How the f@ck did this happen?”

Ik ben pas 18 jaar oud en heb net dik gefaald als choreograaf van de eerste showgroep die ik ooit getraind heb. We doen op dat moment mee aan de playbackshow danswedstrijd van het MIL op Curaçao.

Wat was het geval?

Nou, ik zat op dat moment in HAVO 5 op het MIL. Een paar maanden daarvoor hadden Luis Felipie, Allen Tromp, Amanda van Doorn, Angelo Casseres, Aldrin en ik een choreo gedanst van Janet Jackson “Control” op het podium van de MIL tijdens een fundraising evenement dat werd georganiseerd door de KEY Club. Mijn vriendinnetje Raisa en ik waren toen leden van deze jeugdafdeling van de KIWANIS Rotary Club. Ons optreden was een grandioos succes! En zo veranderde ik op school plotsklaps van ‘nerd’ in een ‘danser’. Trouwens, dat was een rol die ik helemaal niet heb gewild. Ik was eigenlijk heel erg verlegen. Ja, je gelooft het niet, maar het is echt waar! En ik was een heel erg druk mannetje, hoor! (Was?). Maar goed. Ik had dus de fout gemaakt om Raisa over ons dans groepje te vertellen. Zij had mij overtuigd om de groep te vragen om voor de fundraising te dansen.Dat hebben we gedaan, maar dat zou me NOOIT meer gebeuren…       

Ongeveer een week voor ‘Het ‘Incident’…

Raisa had me verteld dat haar vriendin Lisaira heel graag mee wilde doen met de aanstaande playbackshow danswedstrijd. En dat ze een groep vrienden had die allemaal als achtergrond dansers samen met haar mee wilden dansen. Zij wilde ‘Control’ van Janet Jackson dansen en ze wilde dat IK hen ging trainen!

“Wat? Mooi niet!”, zei ik. “En wie willen dan allemaal met Lisaira meedansen?” “Nou… Steven Coffee,” begon ze. “Hij kan echt goed dansen hoor!” Voordat ik iets daar tegenin kon brengen ging Raisa verder met namen noemen: “… en Gerald.” “Wie?”, schreeuwde ik bijna. “Gerald FRAAY? De DJ?” Nee. No way, Raisa! Dit zijn allemaal VWO-ers! Ze KUNNEN niet eens dansen! En Gwendell Foendoe dan?” (Gwendell Foendoe was klassiek getraind en was wekenlang bezig met zijn eigen showteam klaar te stomen voor de winst). “Nee, ik doe het NIET hoor! ECHT NIET!”, zei ik resoluut.

Punt.

Woensdag, 2 dagen voor ‘Het Incident’…

Het was pauze. Raisa nam me ineens bij de hand mee en zei heel lief: “Kom je mee? Ik moet je iets leuks laten zien.” Haar lieve stem en glimlach deden me altijd smelten. Ik dacht dat we gingen zoenen. We staken het schoolplein over richting het geschiedenislokaal. Maar de ramen waren potdicht. Ik vond het een beetje verdacht. “Dat is vreemd.” Iets klopt niet.” “Het is een verrassing.” “Maar ik hou helemaal niet van verrassingen!” We liepen naar binnen. De deur werd meteen achter onze ruggen dichtgedaan. Door het felle zonlicht van buiten moesten mijn ogen even wennen aan het donkere klaslokaal. Maar toen het mij begon te dagen wie daar allemaal stonden riep ik: “Nee, nee, NEE!” Dit gaat ECHT niet gebeuren!”

Maar het was al te laat..

Vrijdag, ongeveer 3 uur voor ‘Het Incident’…

We hadden de choreo pas op vrijdagmiddag af met nog een paar uur voor ons optreden resterend. De choreo werd maar 1 keer redelijk goed gedanst. Maar iedereen juichte en was in opperste stemming. De kids waren wel zenuwachtig. Sommigen – waaronder Lisaira – begonnen te twijfelen. Ik zei: “Jongens, luister. Het komt helemaal goed. Ik ken de choreo uit mijn hoofd. En ik maak NOOIT fouten! Dus kijk maar naar mij als je het niet meer weet. We’re in control, and we love it! We gaan winnen!” Na een gezamenlijke yell gingen we allemaal naar huis om ons gereed te maken voor de wedstrijd…

‘Het Incident’!

Er deden toen 12 groepen mee aan de playback danswedstrijd. Het schoolplein was tjokvol met honderden enthousiaste tieners. Toen wij het podium opkwamen begon het publiek keihard onze namen te scanderen: Als ik een rood hoofd kon krijgen, dan was het toen echt vuurrood geweest. Ik ging schuin achter Lisaira staan zodat alle dansers mij van alle kanten konden volgen. Al bij de eerste noten van Control begon het publiek te schreeuwen. En het bleef maar schreeuwen. Alles ging goed..

Ik hoop dat jij – lezer – de film ‘Black Panther’ al gezien hebt. Weet je de scene waar Okoye tegen T’Chala zegt “Don’t freeze!” en hij antwoordt met “I neva freeze!”? En dat hij later toch ‘bevriest’?

Nou, dat gebeurde met mij dus ook. Ik had een black-out van jewelste voor het eerst in het 4 jaar dat ik show danste!

Mijn black-out duurde heel even. 4 bases max. Door mijn ervaring kon ik de draad weer snel oppakken. Maar dat gold niet voor de rest van the ‘Janet Dance Crew’: de dansers bleven als domino’s achter fouten maken. Er leek geen einde aan te komen aan het geklungel! Ondanks alle gemaakte fouten kregen we alsnog een daverend applaus van het publiek. Ondanks dat had ik direkt na afloop alleen maar 1 gedachte: “Ik moet hier weg!”

En daar zat ik dan. Mezelf de schuld van alles  gevend. “Dan zal ik maar helemaal stoppen met dansen,” zei ik hardop. En ineens zag ik de superhelden waar ik zo gek op was voor me staan. Helemaal stil. Het leek alsof ze me iets wilden vertellen. Wat wilden ze dan? Ik dacht: “Wat zouden Clark Kent of Bruce Wayne nu gedaan hebben?” Dat wist ik niet.

Maar 1 ding wist ik zeker: zij zouden de rest van de Justice League NOOIT in de steek laten! Met dat inzicht kreeg ik ineens grip op de hele situatie. 

“I wanna be the one in Control!”

En zo liep ik rustig terug richting podium. Klaar om het team te troosten en hen steun te bieden.

“We hadden verloren, maar we zijn wel vrienden geworden. En dat was het allerbelangrijkste!”

Raisa kwam me als eerste tegemoet. Ze ging met me zitten op de rand van een grote bloembak achter de barakken. Terwijl ze mij troostte en moed in sprak hoorden we de MC luidkeels aankondigen dat onze groep door was naar de finale! We keken elkaar stomverbaasd aan, sprongen op, en renden als gekken rond met een smile van hier tot Tokyo op onze gezichten. We MOESTEN Lisaira en de rest te METEEN vinden. Er was nog hoop! Gelukkig vonden we elkaar weer snel. Een aantal had zich  omgekleed en was klaar om naar huis te gaan. Maar gelukkig was iedereen er nog. We gingen met z’n allen samen het podium op en dansten deze keer de sterren van de hemel 🙂

De groep van Gwendell Foendoe had (natuurlijk) gewonnen met hun jazzballet choreo op ‘Running With The Night’ van Lionel Richie. Maar wij werden wel mooi 2de! En nog belangrijker: we zijn samen de uitdaging aangegaan en zijn daardoor een mooie ervaring rijker geworden. Een ervaring die in ieder geval mijn danscarrière voor de rest van mijn leven zou definiëren.

In vogelvlucht

Kort daarna heb ik Corinne Hoeve getraind voor haar deelname aan de Miss Nashonal verkiezing. Ze heeft ‘Miss Talent’ gewonnen door de choreo die wij met z’n tweeën hebben gedanst: ‘Pleasure Principle’ van (jawel): alweer Janet Jackson. Toen de grote choreograaf van Curaçao – Cezario Jean Louis – door omstandigheden niet kon komen heb ik ook zelf een groeps choreo bedacht voor alle deelneemsters van de schoonheidswedstrijd. Daarna heb ik de Janet Jackson choreo geleerd aan een groep leerlingen van het Radulphus College. Zij hebben gewonnen. Ik heb meegedaan met een Michael Jackson danswedstrijd: die heb ik toen ook gewonnen in club La Mirage (?) in Punda. En zo begon ik mijn eerste voorzichtige stappen te nemen als dansdocent en ook als choreograaf…

Op 30 oktober 2017 – precies 30 jaar na Het Incident – vierde ik dat ik al 20 jaar lang salsa danslessen geef. In september van dat jaar vierde ik dat ik al 8 jaar salsa workshops geef aan tieners in heel Nederland voor Cross Your Borders. Op 5 mei 2017 ben ik – dankzij Roos – Nederlands Salsa dans kampioen geworden in de categorie “Master on1’. In datzelfde jaar werd ik lid van het Internationale Dans Comité CID. Voor mij is dat het hoogst haalbaar. Once a nerd, always a nerd 😉 En ik ben met Super Salsa begonnen om de superhelden te eren die mij ontzettend veel hebben geholpen met overleven onder soms zeer zware omstandigheden, en die mij nog inspireren om anderen te helpen met het halen van hun hoogste (dans) idealen. De film Justice League is in november van 2017 uitgekomen. Die was niet helemaal wat ik verwacht had. Maar Superman was alleen “able to leap tall buildings in a single bound” in comics door zijn schrijvers Jerry Siegel en Joe Shuster voordat de gebroeders Fleischer hem ‘vliegkracht’ hadden gegeven in hun korte bioscoopfilm animaties 🙂

Moraal van het verhaal?

Een jonge danser kan veel leren door mee te doen aan wedstrijddansen. Niet alleen het dansen zelf, maar ook karaktervorming (discipline, doorzettingsvermogen & eigen grenzen verleggen) en sociale vaardigheden (kameraadschap & empathie) zijn vaardigheden die een jonge geest ook kan leren door het meedoen aan danswedstrijden. Natuurlijk zijn er ook nadelen. Maar dat is met bijna alles zo. Bijvoorbeeld: Oxytocine zorgt aan de ene kant voor het ‘liefdesgevoel’, maar aan de andere kant is het ook mede verantwoordelijk voor rechts extremisme en populisme. En zuurstof is eigenlijk een zeer giftige gas, maar eentje waar wij niet zonder kunnen. Het leven dat ongeveer 3,8 miljard jaar geleden op Aarde is ontstaan wist in een paar miljoen jaar tijd het corroderende zuurstof iets van levensbelang te maken.

‘What doesn’t kill you will only make you stronger!’

‘Loque no mata engorda!’ (Wat je niet doodt, maakt je dikker).

Jose Alberto ‘El Canario’: “Yo soy artista! A mi me hace la crítica! (Ik ben een artiest! Kritiek is wat mij [groot] maakt!).

Enne…

Zorg dat je geen lucht vol met zwavelverbindingen richting wedstrijddansers blaast. Geef hen liever wat zuurstof. Dat hebben ze hard nodig. Letterlijk en figuurlijk 😉