De Wedergeboorte van de Dominican Bachata!

Het jaar was 2002, en het gebeurde tijdens de lunchtijd. Volgens mij waren wij toen op het Stockholm Salsa Congress in Zweden. We reisden in die tijd naar heel veel salsa dans congressen & festivals in heel Europa. En ik dronk alcohol. Heel Veel Alcohol. Dus ben ik veel details vergeten uit die tijd. Maar ik weet wel zeker dat het een Scandinavisch land was.  DJ Alex G van dansschool La Pachanga in Amsterdam was er toen ook bij. Wij waren collega salsa dansdocenten bij de grootste salsa school van Amsterdam en omstreken: La Pachanga. Hij en ik gingen samen met een groepje Amsterdamse dansdocenten en showdansers naar Stockholm om daar dansworkshops te volgen. Deze mensen kwamen voornamelijk uit Curaçao en Colombia.

Tijdens de lunch ging bijna iedereen weg. Iedereen, behalve ons klein groepje Amsterdammers op de dansvloer in de workshop zaal. Een aantal deelnemers – voornamelijk uit Zweden zelf – bleven ook bij ons hangen. Er stond op dat moment niemand achter de draaitafel. Dus Alex haalde 1 van zijn CD’s uit zijn CD mapje en plaatste die in de CD speler. Wij Amsterdammers begonnen meteen te dansen op de zoete klanken die keihard schalden in de bijna lege zaal. De andere gasten keken ons vol bewondering aan. En je kon ook aan ze zien dat ze geen flauw idee hadden van wat we eigenlijk aan het doen waren. Een van hen benaderde mij na ons dansje en vroeg: ‘Wat zijn jullie eigenlijk aan het dansen? Het ziet er ZO leuk uit!” Ik antwoordde:

“Dit is bachata. Uit de Dominicaanse Republiek.”

Dit is mijn 3de en laatste artikel over de Dominicaanse bachata. De bachata is onlangs tot Immaterieel Cultureel Erfgoed verklaard bij de UNESCO. In het eerste artikel heb ik de mogelijkheden van de Dominicaanse Republiek onderzocht om Bachata Sensual op een legale manier te verbieden. Die kun je hier lezen:  https://www.supersalsa.nl/2019/12/12/bachata-immaterieel-cultureel-erfgoed-vs-bachata-sensual/

En in deel 2 heb ik aan de hand van eerdere ervaringen onderzocht of er redenen zijn te bedenken voor het uitsterven van de traditionele Dominicaanse manier van bachata dansen: https://www.supersalsa.nl/2019/12/28/de-dood-van-de-dominican-bachata/

De Bachata Vlam

Bachata was redelijk onbekend in Europa anno 2002. Nu, 18 jaar later, heeft bachata niet alleen haar eigen dansscene ontwikkeld, maar er zijn zelfs meerdere bachata dansstijlen die de revue hebben gepasseerd: Western Traditional (met de zijwaartse basisstap waarvan Troy Anthony volgens eigen zeggen daar zelf ‘schuldig’ aan is!), Urban Bachata, Bachata Moderna, Italo Bachata of Bachatango (Tony Lara), Porno Bachata/Street Bachata (Gabriel & Bego van Factoria de Baile uit Spanje), RodChata (Bachata in Rueda de Casino format van Rodney Aquino), BachaSutra (Bachata gecombineerd met Kamasutra) en Wedstrijd Bachata om maar een aantal te noemen…

Elke nieuwe variant van de dans bachata had 4 belangrijke factoren als ‘zuurstof voor de vlam’ :

  1. De muziek. De evolutie van de bachata versnelde in de jaren ‘90 toen bachata muziek internationaal werd. Eerst door Juan Luis Guerra en daarna door Aventura. De muziek van Aventura uit hun album ‘We Broke The Rules’ uit 2002 (Obsesion!) kende ook de EERSTE verandering in de naam ‘bachata’. Men gaf hun muziek het predikaat ‘Urban Bachata’.
  2. De internationale salsa dans congressen en festivals. Deze hadden een blauwdruk en een formule bedacht die de promotoren van relatief onbekende dansstijlen zeer succesvol kunnen toepassen.  
  3. De dans achtergronden van deze danspioniers & vernieuwers. De salsa scene evolueerde snel door de toenemende deelname van mensen met een andere dans vooropleiding dan salsa. Eerst waren het de Stijl- en Latin dansers die de salsa veranderden naar hun eigen imago. Vervolgens gingen die salseros en salseras naar de ‘roots’ van salsa: Afro Cubaans dansen. En in de tussentijd kwamen steeds meer dansers met een (jazz/modern) ballet dansachtergrond de internationale salsa scene verrijken met hun superieure danstechnische vaardigheden.
  4. De populariteitswedstrijd. De dans ontwikkelde zich voornamelijk door de respons van de betalende klanten. Welke dansmoves krijgen het meeste applaus tijdens de shows en wedstrijden? Welke internationale dansdocenten produceren de meest aantrekkelijke dansmoves? Welke internationale dans docenten en choreografen hebben goede didactische vaardigheden? Welke hebben hun dansstijl op een degelijke wijze weten te standaardiseren? En welke docenten kunnen hun producten het beste aan de man brengen d.m.v. dans instructie video’s, DVD’s, YouTube, Instagram, Online Tutorials en andere social media?    

Het Vuur van Bachata Sensual

De bachata dansstijl die de grootste impact tot nu toe heeft gehad in de Westers georiënteerde Afro Latin dans scene is de Bachata Sensual. Deze is bedacht door de Spanjaarden Jorge ‘Korke’ Escalona Vazquez en Judith Cordero. Ik leid uit het volgende interview af dat Korke bachata begon te dansen net een jaar voor onze avontuur in Stockholm. In 2001. En Judith begon pas in 2008 met bachata. Beiden zijn daarvoor apart van elkaar met Salsa dansen begonnen. 

Korke begon in 2004 met bachata danslessen te geven. Bachata werd aan het begin van de jaren ‘00 alleen als onderdeel van salsa festivals geëxploiteerd.  Echter, de vraag naar ‘meer bachata’ bleef groeien. In 2008 is de eerste volledige internationale bachata festival in Sydney Australië georganiseerd. In Sydney. Australië. Niet op de Dominicaanse Republiek, maar in Sydney, Australië. Waar nu al wekenlang grote bosbranden woeden….

Maar goed. Alle bachata experimenten sneuvelden beetje bij beetje, tot er maar 4 overbleven: de Dominicaanse Bachata, Bachata Fusion/Moderna, Wedstrijd Bachata en Bachata Sensual. Wedstrijd Bachata is een combinatie van Bachata Sensual, wedstrijd Latin dansen en Salsa Cabaret. Zie hier Matteo & Federica in actie. Zij zijn de winnaars van de bachata danswedstrijd die werd gehouden tijdens de Bachata Day Congress 2019 in Milan, Italie.

De Vurige Afkeer voor Bachata Sensual

Veel mensen die liefhebbers zijn van de Dominicaanse manier van bachata dansen hebben een grote afkeer voor Bachata Sensual gekregen. Maar waarom dan? Laten we als voorbeeld 2 grote Bachata Sensual legenden nemen: Daniel & Desiree, ook uit Spanje. Dit is een demo die ze dansten tijdens het Parijs Bachata Festival 2019:

De voornaamste kritiekpunten zijn:

  • De dans ziet eruit alsof ze aan het droogn**ken zijn,
  • Er is bijna tot geen bachata dansen te zien,
  • Ze hebben geen respect voor de Dominicaanse cultuur,
  • Ze weten niets over de Dominicaanse bachata,
  • Het ziet er gewoon niet uit,
  • Ze zouden dit eigenlijk geen bachata mogen noemen,
  • Ze dansen op deze manier omdat ze Dominicaanse bachata te moeilijk vinden,
  • Ze zouden Bachata Sensual moeten verbieden.

De Lont in het Bachata Kruit Steken

De komiek en Youtuber Danny Pérez – dat onder het pseudoniem ‘Destino Positivo’ (Positieve Lotsbestemming) opereert – heeft vorig jaar deelgenomen aan de populaire danswedstrijd Dancing With The Stars in Costa Rica samen met zijn professionele danspartner Yessenia Reyes. Ze hebben op 3 november 2019 de halve finale bereikt. Maar hun bachata dans optreden van een paar dagen daarvoor bleek hen de nek om te hebben gedraaid. 

Hoe dan?

Op 27 oktober hebben ze Dominican Bachata gedanst. Niet raar aangezien Destino geboren en getogen is op de DR. Met name 1 van de juryleden genaamd Alex Costa had kritiek op hun dansstijl. Meneer Costa zei dat de danskoppel de bachata niet heeft gedanst zoals de bachata gedanst HOORT te worden: op de Europese Sensual manier. En dus niet op de Dominicaanse wijze zoals ze dat WEL hebben gedaan. Daardoor kregen ze toen bar weinig punten van de jury, waardoor hun gemiddelde ineens zakte. Verder hebben de juryleden gezegd dat het hun werk is om een oordeel te vellen op hun dans, en dat Destino deze hoort te respecteren. De dag daarna, dus op 28 oktober –  heeft ‘Meneer Positief’ een ‘rant’ video als antwoord geupload op zijn YouTube kanaal en op zijn Facebook pagina. Maar hij is wel slim genoeg geweest om helemaal niets te melden over de jury, de organisatie van DWTS of wat er de dag daarvoor is gebeurd. Het is in het Spaans, dus zal ik de kernpunten voor jou enigszins vertalen. Destino zegt:

Er zijn een aantal mensen die zowel bedrogen als in de war zijn.

De bachata is op de Dominicaanse Republiek geboren. Het wordt daar gecomponeerd. Het wordt daar gekruid. De dans werd daar uitgevonden. 100% van alle bachata zangers zijn Dominicanen. Ik geloof dat er geen 1 bachata zanger is die GEEN Dominicaan is! De muziekgenre is 100% Dominicaans! 

Een aantal Dominicanen zijn zelf schuldig aan de verspreiding van de Bachata Sensual. 

Persoonlijk vind ik Bachata Sensual heel erg mooi om te zien, maar het is in Europa door Europeanen uitgevonden omdat de Europeanen de vaardigheid en de snelheid missen om de Dominicaanse bachata te kunnen leren. 

De Dominicaanse bachata wordt met energie en met passie gedanst. Je danst zoals je wilt, want het is op deze manier dat wij het hebben uitgevonden. Het is op deze manier dat wij het beleven en ervan genieten.

Maar door de danswedstrijden in Europa hebben ze Bachata Sensual uitgevonden, en de mensen zijn voorgelogen! Ze denken dat DAT de echte bachata is! Dat je het zo hoort te dansen: met elegantie. NEE! Dat is een LEUGEN!

Als je op die manier op de Dominicaanse Republiek gaat dansen, dan zullen ze je raar aankijken. ‘Wat doen ze? Wat zijn ze aan het dansen?’ Want op de DR kent niemand die bachata dansstijl! Het wordt daar echt niet gedanst! Voor ons heeft het geen enkel betekenis! Want wij dansen de bachata niet op die manier. Wij dansen bachata met het het hart! Zoals men het VOELT! Want zo werd de bachata gevormd op de Dominicaanse Republiek!

Maar het is onze eigen schuld (Dominicanen), omdat wij hebben toegestaan dat andere nationaliteiten onze muziek op hun eigen manier commercialiseren. Daarom heb ik zoveel bewondering voor de Cubanen. De Cubanen zetten hun eigen dansstijl vast waar ze ook maar terechtkomen. Ze zetten hun Cubaanse Salsa vast. En de hele wereld moet zich aanpassen aan hun Cubaanse Salsa! 

Nee. Wij hebben toegestaan dat zelfs wij – als Dominicaan zijnde –  in het buitenland raar worden aangekeken wanneer we onze eigen bachata dansstijl dansen. ‘Nou, ze kunnen niet dansen,’ zegt men dan. Dan lijken wij Dominicanen raar wanneer we bachata dansen!

Let op, Dominicaanse Republiek! Laten wij onze eigen muziek commercialiseren, en ook hoe het gedanst wordt! Want wij zijn echt Dominicanen! En wij moeten aan de wereld laten zien HOE de bachata hoort te worden gedanst! Op ONZE manier! 

Ik heb niets tegen de mensen die geld verdienen met Bachata Sensual. Het is heel erg leuk en mooi, maar voor mij is het geen bachata.

De statistieken van deze YouTube video rant zijn indrukwekkend, maar niets vergeleken met hoe deze op Facebook heeft gepresteerd: meer dan 2,7 miljoen (!) weergaven. 35 duizend keer geliked. 4,7 duizend opmerkingen… 

EN MEER DAN 15.000 KEER GEDEELD!

De voornaamste reactie: DESTINO HEEFT GELIJK! F@CK BACHATA SENSUAL! 

Solo hay una bachata y se llama DOMINICANA

Solo hay una bachata y se llama DOMINICANA, la bachata para los dominicanos es una cultura, la “bachata sensual” en República Dominicana no existe.Mi Instagram👉🏿 https://www.instagram.com/destinopositivo

Posted by Destino on Monday, October 28, 2019

Ik zal hier niet eens ingaan op hoeveel van deze punten meneer ‘Positivo’ ongelijk heeft. Maar toch wil ik 1 dingetje adresseren. Onze eigen Bachata Passion danst zowel Dominican Bachata als Bachata Sensual. Ze hebben zelfs hun eigen ‘BP Stijl’ bachata. En er zijn steeds meer choreografen van internationale Sensual Bachata dansgroepen die ook Dominican bachata in hun choreo’s verwerken. En deze muziek dan?

https://www.youtube.com/watch?v=DU9ycyDmalg

Evolutie gedreven door aantal kliks

Mijns inzien wordt alle kritiek op Bachata Sensual voornamelijk veroorzaakt door de grote aandacht die deze zeer jonge dansstijl krijgt in het Westen als je deze vergelijkt met de Dominicaanse bachata. Je krijgt natuurlijk ook de poppetjes aan het dansen wanneer Bachata Sensual ineens de norm wordt bij juryleden die bachata danswedstrijden jureren in Latijns Amerika en in het Caribisch Gebied.

Maar… HOE kan dat nou?

Toen ik die video van Daniel en Desiree had gekeken (op 2 januari 2020) hadden er 75.532 mensen naar gekeken. Op 3 januari (s nachts) waren dat 79.491 mensen. En in de middag waren dat 82.936 views!  De video was op 25 november 2019 geupload. Als je door de YouTube playlist van Parijs Bachata Festival scrollt, dan zie je geen 1 film van Dominicaanse bachata dansen. 

Geen 1! 

Ik heb de HELE artiestenlijst doorgepluisd van PBF 2019. Er waren er 38 artiesten/acts op de lijst, met ‘more coming soon’. Van die 38 waren Anthony & Carla (ook bekend van de Fiesta Deluxe feesten van DJ Bripa hier in Nederland), Gaby & Estefy en Will MP de ENIGEN die de Dominicaanse bachata vertegenwoordigen op dit grote festival. Dat zijn er maar 3 (!) die Dominican Bachata dansen en daar ook workshops in kunnen geven. Ik zeg ‘kunnen geven’, want ik weet niet of ze dat daadwerkelijk gedaan hebben. Waarom niet? Omdat geen 1 van hen in de YouTube lijst voorkomt als je hun namen met daarachter ‘bachata workshop paris bachata festival 2019’ intikt. 

Neem nu de ‘koningin van de Dominicaanse bachata dans’ Jorjet Alcocer als voorbeeld. Haar video van haar demo na haar workshop Dominican footwork bij de Bachata French Kiss Festival 2019 heeft op 3 januari s’nachts ‘maar’ 6.130 kijkers gehad. Op 3 januari in de middag: 6.154 kijkers. En nu komt het: de video werd op 12 juni 2019 geupload. Dat is dus meer dan een half jaar geleden…

Ataca y La Alemana Te Extraño YouTube Video 

De YouTube videoclip van Ataca y La Alemana ‘Te Extrano’ die werd geupload in mei 2008 vormde naar mijn mening het keerpunt voor bachata dansen . Bachata veranderde toen van subcultuur van de internationale salsa scene naar de onafhankelijke bachata scene dat het nu is. Daarvoor hadden Troy Anthony & Jorjet Alcocer de heerschappij over de internationale bachata dans scene. Met Dominican Bachata. Zie hier een video van hen in 2007 met uitleg over hoe je Dominican bachata wel hoort te dansen, en ook wat niet wenselijk is. Op het moment dat ze deze video hadden gemaakt waren ze al 15 jaar (!) aan het dansen:

In een interview dat gedaan werd door Bachata NL in Amsterdam op 9 februari 2014 vertelt Jorge ‘Ataca’ Burgos van Island Touch Dance Company (in gezelschap van zijn zakelijke partners Tanja Kesinger en ‘El Tiguere’) hoe deze wereldhit tot stand kwam:

‘We hebben dat nooit verwacht. Het is grappig, want dat weekend hebben wij een salsa demo gedanst, want dat was eigenlijk waar wij ons op hadden gericht op dat moment. En we hebben een bachata show gemaakt omdat we een show nodig hadden om bij dat evenement binnen te komen. Dus zeiden we: “OK. Dit is onze bachata show, maar laten we ook een salsa demo doen.”En we hebben beide video’s geplaatst, denkend dat de salsa video de meerderheid van de aantal weergaven zou krijgen, maar het was eigenlijk het tegenovergestelde. De bachata video begon de meeste kijkers aan te trekken. En dat is wanneer we ons realiseerden dat dat dat de richting was die we moesten kiezen.’

Kijk zelf maar vanaf 2.36 minuten:

Ik weet het niet zeker, maar ik vermoed dat dit de salsa show is waar Ataca het over had. Hoe dan ook: deze leuke salsa dans choreo van Ataca y La Alemana werd niet zoveel bezichtigd als hun bachata choreo van hetzelfde jaar:

https://www.youtube.com/watch?v=wYxWL094h5Y 

De Dominican Bachata als een Phoenix laten herrijzen in de Westerse Afro Latin dans gemeenschap door:

1. Mentaliteitsverandering

De mensen die van Dominican bachata dansen houden kunnen kiezen om begrip en empathie te tonen voor de Bachata Sensual dansers. Om begrip te krijgen is het handig als de Dominican bachata dansers nagaan of de Bachata Sensual dansers echt niets afweten van de Dominicaanse cultuur. Of dat ze inderdaad Dominican bachata te moeilijk vinden. Kennis vergaren door empirisch onderzoek. VRAGEN stellen, dus.

Wat ook helpt is de ‘iedereen is anders, en dat is OK’ mentaliteit eigen te maken. Bijvoorbeeld:als hetero vrouw/man kun je ervan walgen wanneer je 2 vrouwen/mannen midden op straat ziet tongzoenen, maar je gunt het hen en je respecteert hen. Want ze zijn OK zoals ze zijn, en ze hebben dezelfde recht als jij om gelukkig te zijn. Leven en laten leven! Maar ik kan me goed voorstellen dat dit Westers links liberaal concept heel erg moeilijk kan zijn voor een bevolking dat een hele discussie voert over de vermeende homoseksuele geaardheid van Prince Royce…

Een goede (basis) onderwijs is een MUST. Een goed onderwijssysteem helpt meestal goed tegen zaken als stereotypering, xenofobie en een chronisch gebrek aan kritisch denkvermogen. Over onderwijs gesproken: dit is een goed artikel over de Denen die empathie als verplicht vak in het lager onderwijs heeft geïntroduceerd: https://maisonslash.be/storyteller/in-denemarken-volgen-kinderen-op-school-verplicht-het-vak-empathie

Kijken naar de balk in de eigen ogen. Sommige bachata liedjes zijn eigenlijk illegale covers van populaire Colombiaanse Vallenato en Cumbua liedjes. De Vallenato wordt ook beschermd als Immaterieel Cultureel Erfgoed bij de UNESCO… 

2. Een Jaarlijkse World Bachata Festival in Santo Domingo, Dominicaanse Republiek! 

In mijn vorige artikel heb ik het over de 1ste World Salsa Congress in San Juan Puerto Rico (1997) gehad. Puerto Rico is daardoor een soort van Mekka geworden voor alle salsa dansers wereldwijd. Mijn voorstel is om hetzelfde te doen, maar voor bachata. En dan op de Dominicaanse Republiek! Bijna alle ingrediënten zijn aanwezig om een hete bachata soep te koken:

a. De “1st Latin Dance Promoters Summit” werd gehouden in Boedapest van 4 t/m 6 september 2019. Dit was de eerste vergadering van een stuk of 10 grote Afro Latin dans festival en congres organisatoren. Hun doel: intensieve samenwerking. Hun slogan: ‘Uniting the world through dance’.

b. Ik ben van mening dat zij een leidende rol hierin kunnen hebben om de 1st World Bachata Festival succesvol te organiseren.Er zijn genoeg Dominican bachata dans experts en organisatoren buiten de Dominicaanse Republiek die ook een leidende rol hierin kunnen hebben. Ik noem bijvoorbeeld de organisatoren van de dominicaanse bachata festivals zoals Sammy ‘El Magico’, internationale dominican bachata sterren zoals Troy Anthony & Jorjet Alcocer, organisatoren van bachata festivals op de DR zelf zoals Vesa Parkkari (de ‘Ambassadeur van de Bachata’ en organisator van de eerste Dominican Republic Bachata Festival op de Dominicaanse Republiek https://www.domibachata.com/ins/Vesa/vesa.html) en Europese bachata dansdocenten & kenners van de DR zoals de Nederlandse Nucita de los Santos Vasquez van Leuveren die de ‘Dominican way of life’ op de DR zelf en hier in Europa verkoopt. En natuurlijk Adam Taub, die zowel een danser als een bachata dans historicus is. Belangrijk: de Dominicanen zelf erkennen Adam als een expert. Zie hier een YouTube video van hem met daarin 7 vrouwen die de Dominicaanse bachata dansen. Op 5 januari 2020 was het 72.321 keer bekeken, en het werd op pas op 11 december 2019 geupload. Niet slecht voor minder dan een maand tijd!

https://www.youtube.com/watch?v=ZMyENyiEFm4

c. In plaats van alleen maar een weekend zouden de mensen van punt 1 en 2 beter een hele week kunnen organiseren. Naast het dansen zelf krijgen de deelnemers dan ook lezingen over de geschiedenis van de dans, en feesten met daarbij concerten van de grootste bachata artiesten. Een belangrijk onderdeel van het pakket is de ‘Sightseeing & Dominican Experience Dance Trips’. En vooral: GRATIS toegang voor de lokale bevolking! Geldelijke bijdragen worden gedoneerd aan de bachata dansscholen terplaatse en er worden workshops voor hen georganiseerd ter bevordering van hun didactische vaardigheden (Bachata Teacher’s Seminars). Projecten voor goed onderwijs worden actief gesteund zoals Engelse lessen, administratie en het gebruik van social media als reclamemiddel. Lokale media zoals de nationale radio en TV kanalen worden actief bij het festival betrokken. De Dominicaanse bachata dansstijl wordt gecanoniseerd. Maar in plaats van de andere bachata dansstijlen te discrimineren zorgen de organisatoren ervoor dat ALLE bachata dansstijlen gevierd worden en een prominente plek krijgen. Er worden dus workshops & shows in al deze bachata stijlen gegeven. De bedoeling is dat wanneer de buitenlandse deelnemers (dansdocenten, choreografen en showdansers) teruggaan naar hun eigen landen, dat ze dan de basis van al deze stijlen beheersen. Het resultaat zal zijn dat al deze vormen bekend en gerespecteerd worden. Dat er geen beste manier is om bachata te dansen, maar dat er ‘voor ieder wat wils’ bachata ontstaat.

3. Bachata © 

Als het goed is hebben jullie gezien dat ik de bekende bachata dans video van Ataca y La Alemana van 2008 niet in mijn artikel heb verwerkt. Waarom niet? Omdat er een © staat achter de titel van de YouTube video staat met een waarschuwing in de omschrijving. Copyright dus. Ik kan de video niet gebruiken zonder eerst toestemming te vragen – en deze te krijgen (!) – van de eigenaren van de video. Hetzelfde geldt ook als ik Zumba © of Salsation ©  danslessen zou willen geven. Dat gaat niet zomaar. Dus misschien is het inderdaad een goed idee voor de regering van de Dominicaanse Republiek om de bachata als dans te patenteren. Maar om dat te bereiken moet wel een degelijke organisatie achter het merk ‘bachata’ staan: juridisch dichtgetimmerd, technisch zeer bekwaam en een expert in product exploitatie. Deze zou de Dominicaanse overheid zelf kunnen regelen met behulp van adviseurs en andere experts. Ze zouden bijvoorbeeld advies kunnen vragen aan Ataca y La Alemana van Island Touch Dance Academy ©  !  

Island Touch Dance Academy ©  als Model

Ataca vertelde ook in dat interview in 2014:

‘Er zijn zoveel dingen die we willen vanuit het perspectief van onze onderneming en van onze persoonlijke perspectieven. We willen gewoon de beste bachata bedrijf zijn die we kunnen worden! […] We willen goede dansers ontwikkelen, speciale instructeurs, goede materiaal en goede choreografieën bieden. […] JA! We willen teams over de hele wereld, we willen online lessen geven, we willen evenementen over de hele wereld organiseren. We willen werken met kinderen. Er zijn zoveel verschillende dingen die we willen doen! En dat is slechts een kleine opsomming van alles wat we eigenlijk aan het opzetten zijn voor de toekomst.’

Dat was dus in 2014. Nu, 6 jaar later, heeft Island Touch Dance Academy © al deze doelen allang bereikt. Kijk zelf maar https://islandtouchdance.com/ 

Aanstaande donderdag zal ik Amanda Torres assisteren bij haar 2de bachata danscursus ‘Ataca y La Alemana Dance Style’. Amanda heeft het online docenten programma aangeschaft en is door hen gecertificeerd. Island Touch Dance Company werkt samen met World Mastery voor deze online dansinstructie programma’s: https://www.world-mastery.com/
Nita Loeffen van Bachata Fuego geeft danslessen in Ataca y La Alemana hun bachata dans choreografie. En DJ Tinta geeft ook bachata danslessen vanuit de officiële syllabus van Ataca y La Alemana.

En vergeet niet dat ik nu alleen maar praat over wat er hier in Nederland gebeurt. Maar Island Touch is WERELDWIJD bezig!

Conclusie

De Dominicaanse manier van bachata dansen kan internationaal (weer) tot grote hoogten komen als alle partijen die in dit artikel genoemd zijn samen met anderen zouden samenwerken ‘to Make Dominican Bachata Great Again!’

En passant kunnen deze oplossingen ook als blauwdruk worden gebruikt voor de Kizomba vs Urban Kizz probleem (de 1ste World Kizomba Festival in Luanda, Angola), de Cubaanse Salsa vs de Amerikaanse stijlen (de 1ste World Cuban Salsa Festival in Havana, Cuba) en voor de Braziliaanse Zouk vs de Frans Caribische Zouk (de 1st World Zouk Festival in Basse Terre, Guadeloupe).

We zijn tot het einde gekomen van mijn trilogie en ook van deze superlange artikel. Er is veel onderzoek gedaan en ik ben blij met het resultaat. Hopelijk vond jij het leuk. Als dat zo is, dan wil ik je vragen of je anderen naar dit artikel wilt verwijzen die niet alleen maar problemen aankaarten, maar die ook geïnteresseerd zijn in praktische oplossingen.

Y que viva la bachata de todos los estilos! ( En lang leve de bachata van alle stijlen!)   

THE DEATH OF DOMINICAN BACHATA?

In part 1 I talked about the possibility of the Dominican government banning the Bachata Sensual by means of a lawsuit. You can read that here. https://www.supersalsa.nl/2019/12/13/dominican-bachata-immaterial-cultural-heritage-vs-bachata-sensual/

And now: What interest do the Dominicans have in protecting the popular Dominican way of dancing Bachata? Is there more to this?

DEAD DANCE STYLES

I recently interviewed Francisco Vazquez, the inventor of LA Style Salsa on1. I did this as part of his promotion for the Holland Salsa Bachata Fest 2020. Francisco was totally lyrical about the ‘Curaçao Style Salsa’ that he discovered here in the Netherlands in the early ’00s. He explains that this way of salsa dancing is actually our ‘roots’. And that I shouldn’t forget that. See for yourself from 14.32 minutes:

Intervieuw with Francisco Vazquez promoting the Holland Salsa Bachata Fest 2020

But ‘Curaçao Stijl Salsa’ – what we here in the Netherlands also refer to as ‘Salsa Rechts Voor’ – is virtually extinct in 2019. Anyway, it is no longer the dominant salsa style here in the Netherlands. Not even on Curacao where it originated! After the introduction of the LA Style Salsa on1 and the New York Mambo on2 in the Netherlands (by Annetje Riel and Marlon Castillo from 1998) it went quickly downhill with the Curaçao Style Salsa.

Besides that you also had what I affectionately call ‘Zouk Salsa’. This dance style conceived by Claudio Gomes is actually an amalgamation of Cuban/Antillian Style Salsa with dance movements from the Brazilian Lambada and Zouk! See here the 1st Dutch salsa dance instruction video from Zouk Salsa!

Claudio Gomes and the Netherlands’ first Salsa Dance Instructional Video ‘Zouk Salsa’

The following video clip is a short summary of the 1st Open Salsa Dance Competition, held in Zandvoort (1995). In it you can see the various dominant salsa dance styles in the Netherlands: Curaçao Style Salsa and ‘Zouk Salsa’ by Claudio Gomes:

1st Dutch Open Salsa Dance Championships 1995

Besides that you also see a bit of Merengue Showdancing during that contest. Merengue show also slowly died out in the Netherlands in the 90’s. Euro Latinos D.C. – the first semi professional Afro Latin show team of the Netherlands – was one of the last groups to dance Merengue. See here a video with a long show with Salsa Rechts Voor and Merengue Showdansen by Euro Latinos D.C.:

https://www.youtube.com/watch?v=ioeZ9ZmN56I.

Why are these dance styles (almost) extinct?

Because most of us (me too!) were completely captured by the newly introduced (Western orientated) dance styles,
because we didn’t pass on the dance to the next generations, and
because these original dance styles were only a small part of the rainbow of dance styles that already existed such as folkloric dances and other Caribbean and Latin American dance forms.

But the Dominican Bachata has been immensely popular in the Dominican Republic and beyond for years. Her popularity continues to grow. So why should the world protect the Dominican Bachata?

UNITE IT WITH DESTRUCTION AS A BY-PRODUCT

In 1997, the 1st World Salsa Congress was held in San Juan Puerto Rico.

That’s when many salsa dancers from all over the world came together for the first time to learn and enjoy each other. One of the most important things the organization has done is to canonize the Puerto Rican style of Salsa dancing – and especially the variant that Eddie Torres recorded (New York Style Mambo on2). This is clearly said in the following video from 0.52 minutes.

1st World Salsa Congress Puerto Rico 1997

This standard was then blindly adopted by all those present. This new style ‘salsa dancing in lines’ was then spread in the countries of origin by these salsa pioneers. Others like the great promoter Albert Torres copied this successful formula of days long dance congresses and festivals with 1 or 2 salsa styles as a theme and applied it to most continents, countries and cities. This has been the beginning of the international Afro Latin dance industry. In the process of globalization of Afro Latin dance, some of the original dance styles were lost.

Have you ever heard of Israeli Style Salsa? Edie The Salsa Freak once told me of its existence during one of her dance workshops in the early ’00s. But I’ve never seen it myself. She explained that they danced on1, but that the followers never stepped backwards on the 1. Always forwards, so to their partners. I can’t find the dance anywhere online…

Since the other Bachata dance styles worldwide are growing faster than the original Dominican Bachata, it is not surprising that the Dominicans think that their dance style is increasingly being supplanted by what they see as an ‘abomination’. And on the other hand, the Dominican Republic also has much to fear from the undiminished popularity of Reggaeton among young people. Especially the woman-unfriendly lyrics and the very explicit way of dancing are attracting more and more young people. As a result, they lose more and more interest in the traditional bachata. The same development can be seen, for example, in Cuba, where the Son is increasingly becoming a dance for the elderly and for the tourist industry on the island. International artists and DJs continue to experiment with Bachata. The bachata remixes of Pop and R&B music are gaining market share. There are now even Bachata Remix parties! See here a list of DJ Tronky’s best bachata remix music:

https://www.youtube.com/watch?v=t0Ti70q7RUw&list=PLiRjI-m5pJYeSRNBpcWidMK42Fu_LU-ej.

Conclusion: Enough reasons to protect the Dominican way of bachata dancing!

In preparation of this article, some of my friends on Facebook and I had a nice discussion. I would like to thank them for their invaluable contributions: Nadia, Yaya, Remy, Mariska, Mechteld, Roy, Romy, Nucita, Valentino, Pascal, Patrick, Froukje, Robert, Robin, Angelique, Gerald and Gilbert: https://www.facebook.com/sederick.short/posts/10157600050933211?comment_id=10157617262418211&notif_id=1577475104314500&notif_t=feedback_reaction_generic.

In my last article of this series I will propose a nice solution which the lovers of the Dominican bachata will hopefully pick up and put into practice 🙂

Thank you in advance for your reactions to this article. Please feel free to join the discussion under the last link.

Y que viva la bachata!!!

DE DOOD VAN DE DOMINICAN BACHATA?

In deel 1 heb ik het gehad over de mogelijkheid van de Dominicaanse overheid om de Bachata Sensual te verbieden met behulp van een rechtszaak. Dat kun je hier lezen.

En nu: Welk belang hebben de Dominicanen in het beschermen van de populaire Dominicaanse manier van Bachata dansen? Zit er meer hier achter?  

DODE DANSSTIJLEN

Onlangs heb ik een interview gedaan met Francisco Vazquez, de uitvinder van LA Style Salsa on1. Dit deed ik als onderdeel van zijn promotie voor de Holland Salsa Bachata Fest 2020. Francisco was helemaal lyrisch over de ‘Curaçao Style Salsa’ dat hij begin van de jaren ‘00 hier in Nederland ontdekte. Hij legt uit dat deze manier van salsa dansen eigenlijk onze ‘roots’ zijn. En dat ik dat niet moest vergeten. Kijk zelf maar vanaf 14.32 minuten:

Interview Francisco Vazquez, inventor LA Style Salsa on1

Maar ‘Curaçao Stijl Salsa’ – wat wij hier in Nederland ook aanduiden als ‘Salsa Rechts Voor’ – is nagenoeg uitgestorven anno 2019. Het is sowieso niet meer de dominante salsa hier stijl in Nederland. Zelfs niet op Curaçao waar het is ontstaan! Na de introductie van de LA Style Salsa on1 en de New York Mambo on2 in Nederland (door Annetje Riel en Marlon Castillo vanaf 1998) ging het snel bergafwaarts met de Curaçao Style Salsa.

Daarnaast had je ook wat ik liefkozend ‘Zouk Salsa’ noem. Deze dansstijl die bedacht werd door Claudio Gomez is eigenlijk een samenvoeging van Cubaans/Antilliaanse Stijl Salsa met dansbewegingen uit de Braziliaanse Lambada en Zouk! Zie hier de 1ste Nederlandse salsa dans instructie Instructie video van Zouk Salsa!

Instructional Dance Video ‘Zouk Salsa’ by Claudio Gomez

De volgende videoclip is een korte samenvatting van de 1ste Open Salsa Danswedstrijd, gehouden in Zandvoort (1995). Daarin zie je de verschillende dominante salsa dansstijlen in Nederland: Curaçao Style Salsa en ‘Zouk Salsa’ van Claudio Gomez: 

Dutch Open Salsa Dance Championships 1995

Daarnaast zie je ook een beetje Merengue Showdansen tijdens die wedstrijd. Merengue show stierf ook langzaam uit in Nederland in de jaren ‘90. Euro Latinos D.C. – de eerste semi professionele Afro Latin showteam van Nederland – was 1 van de laatste groepen die Merengue danste. Zie hier een video met een lange show met daarin Salsa Rechts Voor en Merengue Showdansen van Euro Latinos D.C.: https://www.youtube.com/watch?v=ioeZ9ZmN56I

Waarom zijn deze dansstijlen (nagenoeg) uitgestorven?

  1. Omdat de meesten van ons (ik ook!) helemaal werden bevangen door de nieuw geïntroduceerde (Westers georiënteerde) dansstijlen,
  2. omdat wij de dans niet hebben doorgegeven aan de volgende generaties, en
  3. omdat deze originele dansstijlen maar een klein onderdeel vormden van de regenboog aan dansstijlen die er al bestonden zoals folkloristische dansen en andere Caribisch en Latijns Amerikaanse dansvormen.

Maar de Dominicaanse Bachata is al jarenlang immens populair op de Dominicaanse Republiek en daarbuiten. Haar populariteit blijft alleen maar groeien. Dus waarom moet de wereld de Dominicaanse bachata beschermen?

VERENIGEN MET VERNIELING ALS BIJPRODUCT

In 1997 werd de 1ste Wereld Salsa Congress gehouden in San Juan, Puerto Rico.

Toen zijn er veel salsa dansers van over de hele wereld voor het eerst samengekomen om van elkaar te leren en van elkaar te genieten. 1 van de belangrijkste dingen die de organisatie heeft gedaan is de Puerto Ricaanse stijl van Salsa dansen – en met name de variant daarvan die Eddie Torres heeft vastgelegd (New York Style Mambo on2) – te canoniseren. Dit wordt duidelijk gezegd in de volgende video vanaf 0.52 minuten.  

1st Puerto Rico World Salsa Congress 1997

Deze nieuwe semi standaard werd toen klakkeloos overgenomen door alle aanwezigen. De nieuwe ‘salsa dansen in lijnen’ werd vervolgens in de landen van herkomst verspreid door deze salsa pioniers. Anderen zoals de grote promotor Albert Torres hebben deze succesvolle formule van dagenlange dans congressen en festivals met 1 a 2 salsa stijlen als thema gekopieerd en op de meeste continenten, landen en steden toegepast. Dit is het begin geweest van de internationale Afro Latin dans industrie. Daarbij sneuvelden een aantal van de originele dansstijlen tijdens het proces van globalisering van de Afro Latin dans.

Heb je ooit van Israeli Style Salsa gehoord? Edie The Salsa Freak heeft mij ooit van het bestaan daarvan verteld tijdens 1 van haar dansworkshops aan begin van de jaren ‘00. Maar ik heb het zelf nooit gezien. Ze legde uit dat ze on1 dansten, maar dat de volgers nooit naar achteren stapten op de 1. Altijd naar voren, dus naar hun partners toe. Ik kan de dans nergens online vinden…

Aangezien de andere Bachata dansstijlen wereldwijd sneller groeien dan de originele Dominicaanse Bachata is het niet gek dat de Dominicanen denken dat hun dansstijl steeds meer verdrongen wordt door wat zij zien als een ‘abominatie’. En aan de andere kant heeft de Dominicaanse Republiek ook veel te vrezen van de niet afnemende populariteit van Reggaeton onder de jongeren. Vooral de vrouwonvriendelijke teksten en de zeer expliciete manier van dansen trekt de jongeren steeds meer aan. Daardoor verliezen ze steeds meer interesse in de traditionele bachata. Dezelfde ontwikkeling zie je ook bijvoorbeeld op Cuba, waar de Son steeds meer een dans wordt voor de ouderen en voor de toeristenindustrie op het eiland. Internationale artiesten en DJ’s blijven experimenteren met Bachata. De bachata remixes van Pop en R&B muziek krijgen een steeds grotere marktaandeel. Er zijn nu zelfs Bachata Remix parties! Zie hier een lijst van DJ Tronky zijn beste bachata remix muziek:

https://www.youtube.com/watch?v=t0Ti70q7RUw&list=PLiRjI-m5pJYeSRNBpcWidMK42Fu_LU-ej   

Conclusie: Er zijn meer dan genoeg redenen dus om de Dominicaanse manier van bachata dansen te (willen) beschermen!

DANK

Als voorbereiding op dit artikel hebben een aantal van mijn vrienden op Facebook en ik een leuke discussie gehad. Ik wil ze bij deze bedanken voor hun onschatbare bijdragen: Nadia, Yaya, Remy, Mariska, Mechteld, Roy, Romy, Nucita, Valentino, Pascal, Patrick, Froukje, Robert, Robin, Angelique, Gerald en Gilbert: https://www.facebook.com/sederick.short/posts/10157600050933211?comment_id=10157617262418211&notif_id=1577475104314500&notif_t=feedback_reaction_generic

Janet Jackson Made For Now Zouk and Salsa Dance!

A couple of days ago, the following clip appeared on my YouTube feed. Two of my favourite music artists of all time – Janet Jackson and Daddy Yankee –  performed together live at The Tonight Show with Jimmy Fallon. Their newest hit: ‘Made For Now’!

My first reaction after seeing this clip was: ‘No way this is happening! This is just TOO AWESOME to be true!’ But it IS true! As an eclectic afro latin dance instructor and entertainer from Dutch Caribbean descent, I myself was – and still am – in awe with the jaw dropping performance. My second thought: ‘Wakanda Forever! Not only the intro of the African percussionists, but the whole stage performance in that clip has a Black Panther movie feel to it. If you want to ‘get’ where I’m coming from, just read the (political) thoughts I had after seeing this now iconic Marvel superhero movie.

https://www.supersalsa.nl/2018/02/15/black-panther-movie-slavery-and-salsa/

I started dancing as a teenager in the 80’s on the island of Curacao, which is a Dutch colony nearby the island of Aruba. At that time, Janet Jackson’s music and dancing were not only very inspirational to us all, but especially the lyrics of her songs gave us the drive and the will to dance and live by Jackson’s standards. The following article in Dutch describes my first experience with dance competitions on the island, featuring Janet Jackson!

https://www.supersalsa.nl/2018/03/29/mijn-eerste-wedstrijd-danservaring/

The Official Clip and Sensual Zouk Dance

Having the song on repeat, I noticed some very familiar sounds. There was just something about the song that made me go like: ‘I recognise elements from some other songs and musical genres, but I can’t put my finger on them… yet’. It took me 3 days to figure it all out. First, the feel of the song reminds me a lot of Lionel Richie’s hit ‘All Night Long’. That goes for the 3 word soft sung chorus. The guitar play is from Senegalese music, well known from Paul Simon’s repertoire. The latin superstar from the Dominican Republic Juan Luis Guerra y su 440’s merengue song ‘A Pedir Su Mano’, which – coincidentally – starts and ends with African chanting, brought merengue from rural to classical and back to it’s African origins. And – like ‘Made for Now’ –  it also promotes racial and cultural diversity.

The poly-rhythm of ‘Made For Now’ has a distinctive Haitian/French Antillean zouk music at it’s very core. That’s why the best partnering dance which is perfect to include in this clip is the Brazilian zouk dance. It’s direct predecessor – the Brazilian lambada, is a combination of the ancient carimbo and the more modern forro dance, which was introduced in the 80’s as a new dance craze for the yearly carnival festivities in Bahia (Brazil). Lambada music was made internationally known when a group of clever businessmen from France went to Brazil, bought the rights of hundreds of songs and started the band Kaoma, which had a mega-hit with the song ‘Dansandu Lambada’ (1993).

The French-Antillean zouk music, which Brazilian dancers and instructors had chosen to replace the dying lambada with, started to gain worldwide popularity when artists such as Kevin Lyttle started to mix the sensual and slow zouk with R&B music, thus creating what we now call ‘Zouk Love’ music. Dance wise, the Brazilian born Claudio Gomes started to teach lambada dancing in Amsterdam (The Netherlands) in the early 90’s. After the lambada dance craze subsided, Claudio then proceeded to create a hybrid dance form by mixing the popular salsa dancing with lambada dance moves. I call this unique salsa dance style ‘zouk salsa’. Watch the following salsa dance instructional video of Claudio Gomes which was produced in the mid 90’s. From the 26.18 mark onward, he and his dance partner also demo the Brazilian zouk dance.

The Brazilians then chose the sweet French Caribbean zouk music to continue their dancing because they had lost their right to dance to their own music. It was forbidden for DJ’s to play it at the clubs. Nowadays, the partnering dance we call Brazilian zouk is one of the most versatile, adaptive and eclectic partnering dance styles there is. Zouk dancers dance on all kinds of music. From kizomba music, electronic beats, to reggaetón: if the dancers can dance to it, they will! Subsequently, there exists many sub genres of the zouk dance with contemporary zouk being one of the most popular dance styles in 2018.

Brazilian zouk is danced in Brazil (of course), The Netherlands, Australia, The U.K., Spain, U.S.A., Israel, Belgium, Zwitserland, Japan, Thailand, Germany, Poland, France, Portugal, and in Denmark. Claudio left to his beloved Brazil. Luckily for the Dutch, other great zouk teachers emerged such as Gert Faber and Remy Vermunt. One of Holland’s most prominent international zouk dance teachers is Pasty from Curacao. Check him out in this clip of a contemporary zouk dance together with Hilde from Norway! 🙂

The sensual Brazilian zouk dance is truly the hallmark of eclectic partnering dancing!

Daddy Yankee and Janet Jackson connected by Eclecticism and Reggaetón

Raymond Ayala, aka Daddy Yankee, “El Cangri” or “The Big Boss” has sold millions and received a staggering 105 (!) awards. The pioneering latin music artist created eclectic sounds which became extremely popular. Who doesn’t remember his reggaetón mega hit ‘Gasolina’ ? This song is credited with making reggaetón a worldwide phenomenon.

And Daddy Yankee’s 2018 hit ‘Dura’ is still dominating the (latin) music charts at this very moment. How eclectic is Daddy Yankee, you ask? Now, let’s see. For his album ‘Mundial’ (2010) he blended bachata, soca, vallenato, cumbia, dancehall, merengue with reggaetón, electronic music and hip hop! And Daddy Yankee never stopped searching for new musical horizons.  So, I think it’s not a question of ‘if’, but rather ‘when’ these two megastars would join forces. And the answer is..

NOW

Janet Jackson said in a recent interview that she grew up listening to many musical genres, including latin music. The grammy award winning artist told the example of her listening to reaggaetón music together with her bodyguard, which she has had for 22 years. Now, these two icons came together to deliver one of the most catchy songs of 2018.

You haven’t bought ‘Made For Now’ yet? Well, that’s the first thing you’ll have to do after reading this article. Put it on repeat. Ask every afro latin dance teacher you know to play this song at their salsa, kizomba or zouk dance classes. Ask every DJ to play ‘Made For Now’ at the parties. And keep it’s message of positivity & love deep within your heart.

I know I’ll be playing ‘Made For Now’ A LOT (!) at my salsa dance workshops. Will YOU?

If so, let me know how it went! 🙂

Peace and love.

 

 

Bruce Lee and Merengue Dance

What does Bruce Lee have to do with the boring merengue dance? Why has merengue caused a salsa recession in the 80’s? What kind of influence did merengue have on the evolution of bachata and salsa? And  what is this ‘merengue show dance’?

Let’s delve into the virtual rabbit hole and follow the merengue breadcrumbs, shall we?

Kung Fu Merengue Dancing

At the beginning of the 80’s, a merengue band called Los Kenton did something very unique at the time. The Kenton brothers mixed merengue dancing with Shaolin Kung Fu (martial arts) to create a new way to dance merengue on stage. Singing whilst dancing short merengue dance choreographies became a new dance rage called the ‘Kentomania’. As the Kentomania spread along the whole of Latin America, many bands felt compelled to follow their act.

There was another element which precipitated this success: the popularisation of the video recorder. Because of that, people could practice the dance steps they saw the bands display on television and practice them at home. This way they could dance together with their favourite artists when performing live. These small choreographs were consequently copied, put on sequences and then performed by teenagers in merengue show teams. And that’s how I started my Afro Latin dance career dancing in 1983/1984: With merengue show dancing on the beautiful island of Curacao!

Merengue caused the Salsa Recession!

Bands such as the pioneering Johnny Ventura, Fernandito Villalona, Wilfrido Vargaz, the New York Band and Juan Luis Guerra y su 440 were dominating the international Latin music charts. From Santo Domingo to New York city: merengue set the pace. This ‘merengue overflow’ had a bad side effect for Fania Records and other smaller salsa music labels: their sales dropped dramatically! Bachata musicians started to speed up their ‘musica del amargue’ and put merengue on their bachata albums in order for them to sell more records. At the end of the 80’s and at the beginning of the 90’s, salsa music got a new boost because from artists such as Marc Anthony, Issac Delgado and Eddie Santiago who took the main theme of the popular ‘telenovelas’ ( = televised soap opera’s) & popular ballads and remixed them into salsa versions. Thus, Salsa Romantica was born.

Example: Ilan Chester’s original version of ‘Palabras del Alma’ ( = Words from the Soul).

And now Marc Anthony’s salsa version:

So, what happened to Merengue Show dancing?

The music was first converted to Merengue Hip Hop by bands such as Proyecto Uno and Sandy y Papo. The popular reggaeton swallowed up merengue, and merengue continues to be a trans-formative force in (Dominican) bachata music. Elvis Crespo made house versions of popular merengue songs. Merengue has also been integrated in other mainstream Latin house music.

As for the dance: The merengue show dance died because of the following facts:

  1. The dance was never intended to be danced in show teams. This has mainly to do with the repetitive nature of the small choreographies.
  2. The merengue partnering has never been fully developed in the way salsa partnering has.
  3. The original salsa dance teachers were folkloric dancers. Modern merengue dancing was not a part of their folklore.
  4. Many of us – merengue show dancers – only use(d) merengue as a means to teach the budding salsero students basic partnering dance techniques and body movements.
  5. Merengue dancing has never been a part of the international (salsa) dance congresses or festivals. It’s only used sometimes as a warming up by international bachata dance artists such as Jorjet Alcocer.

Today, many merengue dance steps (or variations thereof) can be seen in Dominican bachata, in Zumba and in animation dance routines.

El Nergito Del Batey

I’m very glad I had the honour to start my dance career with merengue dancing. I also danced merengue in the first Dutch semi professional Afro Latin dance team Euro Latinos. 20 years ago (on October 30, 1997) I started teaching salsa. All of that was only possible because of merengue 🙂

On June 1st 2018, the ‘King of Merengue’ José Tamárez Mateo – better known as Joseito Mateo – passed away. I wrote this article to honour him and the music with which he gave a lot of joy to millions of ‘merengue afficionados’ just like yours truly.

Fun fact: Bruce Lee was also the 1958 Cha Cha Cha Dance Champion of Hong Kong. Maybe the Kenton brothers got their inspiration from this fact about their hero?

Que Viva El Merengue!

There’s No Stopping Us!

Renny van Lamoen. Dat is de naam van de beste breakdancer van Curacao rond de eerste helft van de jaren 80. De roomblanke en slanke tienerjongen met blonde krullen werd door ons Korá genoemd. Hij had die bijnaam niet alleen door de kleur die hij kreeg van de brandende zon, maar vooral door de kleur die Renny zijn rug werd nadat hij zich keer op keer keihard op zijn rug liet vallen en eindeloos daarop draaide. Dat deed hij in zijn blote bast en op een platgeslagen kartonnen doos. Dit alles gebeurde midden op straat in de buurten Parera, Monte Verde, Cher-Asile, Marie Pompoen en Salinja. Andere uitdagers zoals Chíki en Bóchi stonden om hem heen te kijken. Wij  stonden vaak op rolschaatsen tussen de uitdagers in te joelen. De boombox stond keihard aan. En als we geen muziek hadden stond er een jongen keigoed te ‘human beatboxen’. De volwassen buurtbewoners waren ‘not amused’ met onze herrie. De automobilisten evenmin. Elke keer moest de strat even ontruimd worden voor verkeer. Die rolschaatsen waren daardoor niet alleen een modetrend, maar ook een handige vluchtmiddel voor wanneer de politie aankwam…

In het vervolgartikel hierop zal ik dieper ingaan op de zin en onzin van danswedstrijden aan de hand van mijn eigen ervaringen. Daarbij laat ik me inspireren door de reacties van Liduina Haruma Anandi Lovert, Lodewijk Zijlma (Ludo), Joost Offermans, Gabriel Mambi en Roy Tweeboom. Hierbij wil ik ze ontzettend bedanken voor hun waardevolle (constructieve) bijdragen. Chapeau! Maar eerst zal ik doorgaan met deze leuke intermezzo artikel…

Wie besloot toen dat Renny de wedstrijd had gewonnen? Dat bepaalden wij zelf natuurlijk. Degene die de meeste applaus kreeg en waarvoor het hardst geschreeuw werd was de winnaar. Klaar. Waren wij zulke dans experts dan? Nou, niet echt. We waren tieners uit arme volkswijken die allemaal konden breakdancen. Tegenwoordig heet dat ‘ervaringsdeskundigen’. Was het een populariteitswedstrijd? Nou, niet bepaald. De blanke Nederlanders werden in die tijd flink gediscrimineerd door de autochtone bevolking. Het hielp Renny niet echt dat de meeste Nederlanders zich voornamelijk in hun eigen enclaves zoals Emmastad en Julianadorp verschuilden. Dus een blanke jongen die de zwarten in hun eigen buurt EN op hun eigen terrein uitdaagde kon niet op veel sympathie rekenen. Welke hoofdprijs kreeg van Lamoen als winnaar? NIETS! Behalve dan het diepe respect van een ieder die zag hoe Korá tot bloedens aan toe en met gevaar voor lichamelijke integriteit alle uitdagers van de straten weg danste.

Inspiratie

De intrede van VHS en Betamax videorecorders aan het eind van de jaren ‘70 startte een heuse dansrevolutie op het eiland. Tot dan waren het folkloristische dansshow en zanggroepen zoals Sweet Sugar en Zjozjoli (Vanessa Mambi) die een nationale podium kregen in het TV programma van ‘Tante Irma genaamd ‘Tele Fiesta’. Met de komst van videorecorder kregen de jongeren ineens toegang tot andere dansstijlen die wereldwijd furore maakten zoals breakdance en merengue showdansen. Dansfilms zoals Breakin’ uit 1984 inspireerden ons niet alleen door de geweldige dans moves uit de Electric Boogaloo en Pop & Lockin die erin zaten verwerkt, maar na het zien van deze films kregen we ook ontzettend veel zin om tegen elkaar te gaan dansen. En belangrijker mog: veel ruzies werden ineens door dance battles beslecht i.p.v. rake klappen uit te delen bij meningsverschillen. In Breakin’ – en een jaar later nog meer te zien in de film Fast Forward – werd een nieuw danselement toegevoegd aan breakdance: Jazz Ballet.  Ik heb het woord ‘Streetdance’ voor het eerst uit de mond van Ozon horen komen tijdens de laalste  dans scene van Breakin’ (zie de film aan het einde van dit artikel). En deze films hebben  jongens zoals Luis Felipie geïnspireerd om hun weg naar de top te vinden via de beste dansstijl die de wereld ooit heeft geproduceerd 🙂

Zie hier een scene uit Fast Forward (1985).

Regulering en Exploitatie

Maar in de tussentijd werden die ‘straat danskampioenschappen’ echt een probleem op Curaçao. Ik weet niet precies HOE het gebeurde, maar er ontstonden ineens breakdance battles op het Brionplein in Otrobanda (Willemstad). Deze werden gehouden op de vrijdagmiddagen direct na schooltijd. Tussen 13.30 en 14.00 uur liep het plein helemaal vol met tieners die nog steeds in hun schooluniformen rondliepen. Die battles waren GRUWELIJK swa! Daardoor werd er steeds meer en veel intensiever getraind. De dansmoves moesten steeds spectaculairder. Maar er waren geen officiële trainingsruimten waar de jeugd gratis kon oefenen. Dus sprongen we over schoolhekken heen om daar stiekem te gaan oefenen. Op een gegeven moment kregen de directies van scholen dit fenomeen door en besloten om de competities zelf enigszins te gaan reguleren. Dit was het begin van de breakdance en streetdance battles op scholen. Lees hier over mijn eerste wedstrijd danservaring.

De wedstrijden werden steeds meer op feesten en tijdens festivals georganiseerd. Er kwam jurering bij. De deelnemers kregen weinig tot geen geld, terwijl organisaties wel entreegeld vroegen. Uiteindelijk is de breakdance team uit Curaçao ‘Campeones Panamericanos’ geworden.

De Dood van Breakdance

Als ik het me goed herinner was ik 16 jaar oud (in 1985) toen mijn oma mij het verschrikkelijke nieuws verteld had over een dodelijke ongeval met een jonge breakdancer. Zijn nek was gebroken tijdens het spinnen op zijn hoofd. Zij had mij daardoor verboden om ooit nog te gaan breakdancen. Maar ze hoefde zich geen zorgen te maken: ik was toen al jarenlang verslaafd verslaafd aan merengue showdansen. Sinds dit vreselijke ongeval is de breakdance scene op Curaçao ook een langzame dood gestorven.

Wat is er gebeurd met de breakdancers van toen?

Veel van hen belandden in de gevangenis door hun deelname aan de toenemende drugscriminaliteit, of ze werden zelf drugsverslaafden. In mei 1997 kwam ik Chíki tegen op een eerste heilige communie feest in Groningen. Ik was in mijn Marechaussee pak naartoe gegaan. Hij ging helemaal tekeer tegen mij. Hij schreeuwde dat onze juf van de 6de klas lagere school (tegenwoordig groep 8) het niet bij het rechte eind had om de klas onder te verdelen in 1 rij met ‘degenen die een toekomst hebben’ (de rij waar ik in zat), 2 middelste rijen met ‘twijfelgevallen’ en 2 rijen met de ‘kanslozen’ (waar hij bij zat). “Kijk MIJ nou eens,” zei hij op een bombastische toon. “Ik heb ontzettend veel geld en ik rij in de duurste auto’s. En jij? Jij bent maar een mislukte ambtenaartje!” Ik bleef helemaal rustig terwijl hij in mijn gezicht stond te schreeuwen. Mijn training om het geweldsspiraal te de-escaleren werkte goed. Verder kon ik alleen maar denken: “De juf heeft achteraf gezien toch een goed inzicht gehad,” en “Ik hoop dat hij nu geen concreet strafbaar feit nu gaat opbiechten, want als algemeen opsporingsambtenaar heb ik een meldingsplicht voor wat betreft het ontdekken van criminele activiteiten. Ik wil dit feest niet verder verpesten. Ook niet voor hem…”

En Renny van Lamoen? Ik hoorde een paar jaar geleden dat hij priester is geworden en dat hij in Almere werkte. Doe hem alsjeblieft de groeten van me als je hem ziet 🙂

En? Hoe vind je mijn verhaal over het begin van danswedstrijden op Curaçao? Weet jij meer? Of heb je wat aan toe te voegen? Laat het ons weten!

There’s No Stopping Us!

Einde intermezzo 🙂