De Wedergeboorte van de Dominican Bachata!

Het jaar was 2002, en het gebeurde tijdens de lunchtijd. Volgens mij waren wij toen op het Stockholm Salsa Congress in Zweden. We reisden in die tijd naar heel veel salsa dans congressen & festivals in heel Europa. En ik dronk alcohol. Heel Veel Alcohol. Dus ben ik veel details vergeten uit die tijd. Maar ik weet wel zeker dat het een Scandinavisch land was.  DJ Alex G van dansschool La Pachanga in Amsterdam was er toen ook bij. Wij waren collega salsa dansdocenten bij de grootste salsa school van Amsterdam en omstreken: La Pachanga. Hij en ik gingen samen met een groepje Amsterdamse dansdocenten en showdansers naar Stockholm om daar dansworkshops te volgen. Deze mensen kwamen voornamelijk uit Curaçao en Colombia.

Tijdens de lunch ging bijna iedereen weg. Iedereen, behalve ons klein groepje Amsterdammers op de dansvloer in de workshop zaal. Een aantal deelnemers – voornamelijk uit Zweden zelf – bleven ook bij ons hangen. Er stond op dat moment niemand achter de draaitafel. Dus Alex haalde 1 van zijn CD’s uit zijn CD mapje en plaatste die in de CD speler. Wij Amsterdammers begonnen meteen te dansen op de zoete klanken die keihard schalden in de bijna lege zaal. De andere gasten keken ons vol bewondering aan. En je kon ook aan ze zien dat ze geen flauw idee hadden van wat we eigenlijk aan het doen waren. Een van hen benaderde mij na ons dansje en vroeg: ‘Wat zijn jullie eigenlijk aan het dansen? Het ziet er ZO leuk uit!” Ik antwoordde:

“Dit is bachata. Uit de Dominicaanse Republiek.”

Dit is mijn 3de en laatste artikel over de Dominicaanse bachata. De bachata is onlangs tot Immaterieel Cultureel Erfgoed verklaard bij de UNESCO. In het eerste artikel heb ik de mogelijkheden van de Dominicaanse Republiek onderzocht om Bachata Sensual op een legale manier te verbieden. Die kun je hier lezen:  https://www.supersalsa.nl/2019/12/12/bachata-immaterieel-cultureel-erfgoed-vs-bachata-sensual/

En in deel 2 heb ik aan de hand van eerdere ervaringen onderzocht of er redenen zijn te bedenken voor het uitsterven van de traditionele Dominicaanse manier van bachata dansen: https://www.supersalsa.nl/2019/12/28/de-dood-van-de-dominican-bachata/

De Bachata Vlam

Bachata was redelijk onbekend in Europa anno 2002. Nu, 18 jaar later, heeft bachata niet alleen haar eigen dansscene ontwikkeld, maar er zijn zelfs meerdere bachata dansstijlen die de revue hebben gepasseerd: Western Traditional (met de zijwaartse basisstap waarvan Troy Anthony volgens eigen zeggen daar zelf ‘schuldig’ aan is!), Urban Bachata, Bachata Moderna, Italo Bachata of Bachatango (Tony Lara), Porno Bachata/Street Bachata (Gabriel & Bego van Factoria de Baile uit Spanje), RodChata (Bachata in Rueda de Casino format van Rodney Aquino), BachaSutra (Bachata gecombineerd met Kamasutra) en Wedstrijd Bachata om maar een aantal te noemen…

Elke nieuwe variant van de dans bachata had 4 belangrijke factoren als ‘zuurstof voor de vlam’ :

  1. De muziek. De evolutie van de bachata versnelde in de jaren ‘90 toen bachata muziek internationaal werd. Eerst door Juan Luis Guerra en daarna door Aventura. De muziek van Aventura uit hun album ‘We Broke The Rules’ uit 2002 (Obsesion!) kende ook de EERSTE verandering in de naam ‘bachata’. Men gaf hun muziek het predikaat ‘Urban Bachata’.
  2. De internationale salsa dans congressen en festivals. Deze hadden een blauwdruk en een formule bedacht die de promotoren van relatief onbekende dansstijlen zeer succesvol kunnen toepassen.  
  3. De dans achtergronden van deze danspioniers & vernieuwers. De salsa scene evolueerde snel door de toenemende deelname van mensen met een andere dans vooropleiding dan salsa. Eerst waren het de Stijl- en Latin dansers die de salsa veranderden naar hun eigen imago. Vervolgens gingen die salseros en salseras naar de ‘roots’ van salsa: Afro Cubaans dansen. En in de tussentijd kwamen steeds meer dansers met een (jazz/modern) ballet dansachtergrond de internationale salsa scene verrijken met hun superieure danstechnische vaardigheden.
  4. De populariteitswedstrijd. De dans ontwikkelde zich voornamelijk door de respons van de betalende klanten. Welke dansmoves krijgen het meeste applaus tijdens de shows en wedstrijden? Welke internationale dansdocenten produceren de meest aantrekkelijke dansmoves? Welke internationale dans docenten en choreografen hebben goede didactische vaardigheden? Welke hebben hun dansstijl op een degelijke wijze weten te standaardiseren? En welke docenten kunnen hun producten het beste aan de man brengen d.m.v. dans instructie video’s, DVD’s, YouTube, Instagram, Online Tutorials en andere social media?    

Het Vuur van Bachata Sensual

De bachata dansstijl die de grootste impact tot nu toe heeft gehad in de Westers georiënteerde Afro Latin dans scene is de Bachata Sensual. Deze is bedacht door de Spanjaarden Jorge ‘Korke’ Escalona Vazquez en Judith Cordero. Ik leid uit het volgende interview af dat Korke bachata begon te dansen net een jaar voor onze avontuur in Stockholm. In 2001. En Judith begon pas in 2008 met bachata. Beiden zijn daarvoor apart van elkaar met Salsa dansen begonnen. 

Korke begon in 2004 met bachata danslessen te geven. Bachata werd aan het begin van de jaren ‘00 alleen als onderdeel van salsa festivals geëxploiteerd.  Echter, de vraag naar ‘meer bachata’ bleef groeien. In 2008 is de eerste volledige internationale bachata festival in Sydney Australië georganiseerd. In Sydney. Australië. Niet op de Dominicaanse Republiek, maar in Sydney, Australië. Waar nu al wekenlang grote bosbranden woeden….

Maar goed. Alle bachata experimenten sneuvelden beetje bij beetje, tot er maar 4 overbleven: de Dominicaanse Bachata, Bachata Fusion/Moderna, Wedstrijd Bachata en Bachata Sensual. Wedstrijd Bachata is een combinatie van Bachata Sensual, wedstrijd Latin dansen en Salsa Cabaret. Zie hier Matteo & Federica in actie. Zij zijn de winnaars van de bachata danswedstrijd die werd gehouden tijdens de Bachata Day Congress 2019 in Milan, Italie.

De Vurige Afkeer voor Bachata Sensual

Veel mensen die liefhebbers zijn van de Dominicaanse manier van bachata dansen hebben een grote afkeer voor Bachata Sensual gekregen. Maar waarom dan? Laten we als voorbeeld 2 grote Bachata Sensual legenden nemen: Daniel & Desiree, ook uit Spanje. Dit is een demo die ze dansten tijdens het Parijs Bachata Festival 2019:

De voornaamste kritiekpunten zijn:

  • De dans ziet eruit alsof ze aan het droogn**ken zijn,
  • Er is bijna tot geen bachata dansen te zien,
  • Ze hebben geen respect voor de Dominicaanse cultuur,
  • Ze weten niets over de Dominicaanse bachata,
  • Het ziet er gewoon niet uit,
  • Ze zouden dit eigenlijk geen bachata mogen noemen,
  • Ze dansen op deze manier omdat ze Dominicaanse bachata te moeilijk vinden,
  • Ze zouden Bachata Sensual moeten verbieden.

De Lont in het Bachata Kruit Steken

De komiek en Youtuber Danny Pérez – dat onder het pseudoniem ‘Destino Positivo’ (Positieve Lotsbestemming) opereert – heeft vorig jaar deelgenomen aan de populaire danswedstrijd Dancing With The Stars in Costa Rica samen met zijn professionele danspartner Yessenia Reyes. Ze hebben op 3 november 2019 de halve finale bereikt. Maar hun bachata dans optreden van een paar dagen daarvoor bleek hen de nek om te hebben gedraaid. 

Hoe dan?

Op 27 oktober hebben ze Dominican Bachata gedanst. Niet raar aangezien Destino geboren en getogen is op de DR. Met name 1 van de juryleden genaamd Alex Costa had kritiek op hun dansstijl. Meneer Costa zei dat de danskoppel de bachata niet heeft gedanst zoals de bachata gedanst HOORT te worden: op de Europese Sensual manier. En dus niet op de Dominicaanse wijze zoals ze dat WEL hebben gedaan. Daardoor kregen ze toen bar weinig punten van de jury, waardoor hun gemiddelde ineens zakte. Verder hebben de juryleden gezegd dat het hun werk is om een oordeel te vellen op hun dans, en dat Destino deze hoort te respecteren. De dag daarna, dus op 28 oktober –  heeft ‘Meneer Positief’ een ‘rant’ video als antwoord geupload op zijn YouTube kanaal en op zijn Facebook pagina. Maar hij is wel slim genoeg geweest om helemaal niets te melden over de jury, de organisatie van DWTS of wat er de dag daarvoor is gebeurd. Het is in het Spaans, dus zal ik de kernpunten voor jou enigszins vertalen. Destino zegt:

Er zijn een aantal mensen die zowel bedrogen als in de war zijn.

De bachata is op de Dominicaanse Republiek geboren. Het wordt daar gecomponeerd. Het wordt daar gekruid. De dans werd daar uitgevonden. 100% van alle bachata zangers zijn Dominicanen. Ik geloof dat er geen 1 bachata zanger is die GEEN Dominicaan is! De muziekgenre is 100% Dominicaans! 

Een aantal Dominicanen zijn zelf schuldig aan de verspreiding van de Bachata Sensual. 

Persoonlijk vind ik Bachata Sensual heel erg mooi om te zien, maar het is in Europa door Europeanen uitgevonden omdat de Europeanen de vaardigheid en de snelheid missen om de Dominicaanse bachata te kunnen leren. 

De Dominicaanse bachata wordt met energie en met passie gedanst. Je danst zoals je wilt, want het is op deze manier dat wij het hebben uitgevonden. Het is op deze manier dat wij het beleven en ervan genieten.

Maar door de danswedstrijden in Europa hebben ze Bachata Sensual uitgevonden, en de mensen zijn voorgelogen! Ze denken dat DAT de echte bachata is! Dat je het zo hoort te dansen: met elegantie. NEE! Dat is een LEUGEN!

Als je op die manier op de Dominicaanse Republiek gaat dansen, dan zullen ze je raar aankijken. ‘Wat doen ze? Wat zijn ze aan het dansen?’ Want op de DR kent niemand die bachata dansstijl! Het wordt daar echt niet gedanst! Voor ons heeft het geen enkel betekenis! Want wij dansen de bachata niet op die manier. Wij dansen bachata met het het hart! Zoals men het VOELT! Want zo werd de bachata gevormd op de Dominicaanse Republiek!

Maar het is onze eigen schuld (Dominicanen), omdat wij hebben toegestaan dat andere nationaliteiten onze muziek op hun eigen manier commercialiseren. Daarom heb ik zoveel bewondering voor de Cubanen. De Cubanen zetten hun eigen dansstijl vast waar ze ook maar terechtkomen. Ze zetten hun Cubaanse Salsa vast. En de hele wereld moet zich aanpassen aan hun Cubaanse Salsa! 

Nee. Wij hebben toegestaan dat zelfs wij – als Dominicaan zijnde –  in het buitenland raar worden aangekeken wanneer we onze eigen bachata dansstijl dansen. ‘Nou, ze kunnen niet dansen,’ zegt men dan. Dan lijken wij Dominicanen raar wanneer we bachata dansen!

Let op, Dominicaanse Republiek! Laten wij onze eigen muziek commercialiseren, en ook hoe het gedanst wordt! Want wij zijn echt Dominicanen! En wij moeten aan de wereld laten zien HOE de bachata hoort te worden gedanst! Op ONZE manier! 

Ik heb niets tegen de mensen die geld verdienen met Bachata Sensual. Het is heel erg leuk en mooi, maar voor mij is het geen bachata.

De statistieken van deze YouTube video rant zijn indrukwekkend, maar niets vergeleken met hoe deze op Facebook heeft gepresteerd: meer dan 2,7 miljoen (!) weergaven. 35 duizend keer geliked. 4,7 duizend opmerkingen… 

EN MEER DAN 15.000 KEER GEDEELD!

De voornaamste reactie: DESTINO HEEFT GELIJK! F@CK BACHATA SENSUAL! 

Solo hay una bachata y se llama DOMINICANA

Solo hay una bachata y se llama DOMINICANA, la bachata para los dominicanos es una cultura, la “bachata sensual” en República Dominicana no existe.Mi Instagram👉🏿 https://www.instagram.com/destinopositivo

Posted by Destino on Monday, October 28, 2019

Ik zal hier niet eens ingaan op hoeveel van deze punten meneer ‘Positivo’ ongelijk heeft. Maar toch wil ik 1 dingetje adresseren. Onze eigen Bachata Passion danst zowel Dominican Bachata als Bachata Sensual. Ze hebben zelfs hun eigen ‘BP Stijl’ bachata. En er zijn steeds meer choreografen van internationale Sensual Bachata dansgroepen die ook Dominican bachata in hun choreo’s verwerken. En deze muziek dan?

https://www.youtube.com/watch?v=DU9ycyDmalg

Evolutie gedreven door aantal kliks

Mijns inzien wordt alle kritiek op Bachata Sensual voornamelijk veroorzaakt door de grote aandacht die deze zeer jonge dansstijl krijgt in het Westen als je deze vergelijkt met de Dominicaanse bachata. Je krijgt natuurlijk ook de poppetjes aan het dansen wanneer Bachata Sensual ineens de norm wordt bij juryleden die bachata danswedstrijden jureren in Latijns Amerika en in het Caribisch Gebied.

Maar… HOE kan dat nou?

Toen ik die video van Daniel en Desiree had gekeken (op 2 januari 2020) hadden er 75.532 mensen naar gekeken. Op 3 januari (s nachts) waren dat 79.491 mensen. En in de middag waren dat 82.936 views!  De video was op 25 november 2019 geupload. Als je door de YouTube playlist van Parijs Bachata Festival scrollt, dan zie je geen 1 film van Dominicaanse bachata dansen. 

Geen 1! 

Ik heb de HELE artiestenlijst doorgepluisd van PBF 2019. Er waren er 38 artiesten/acts op de lijst, met ‘more coming soon’. Van die 38 waren Anthony & Carla (ook bekend van de Fiesta Deluxe feesten van DJ Bripa hier in Nederland), Gaby & Estefy en Will MP de ENIGEN die de Dominicaanse bachata vertegenwoordigen op dit grote festival. Dat zijn er maar 3 (!) die Dominican Bachata dansen en daar ook workshops in kunnen geven. Ik zeg ‘kunnen geven’, want ik weet niet of ze dat daadwerkelijk gedaan hebben. Waarom niet? Omdat geen 1 van hen in de YouTube lijst voorkomt als je hun namen met daarachter ‘bachata workshop paris bachata festival 2019’ intikt. 

Neem nu de ‘koningin van de Dominicaanse bachata dans’ Jorjet Alcocer als voorbeeld. Haar video van haar demo na haar workshop Dominican footwork bij de Bachata French Kiss Festival 2019 heeft op 3 januari s’nachts ‘maar’ 6.130 kijkers gehad. Op 3 januari in de middag: 6.154 kijkers. En nu komt het: de video werd op 12 juni 2019 geupload. Dat is dus meer dan een half jaar geleden…

Ataca y La Alemana Te Extraño YouTube Video 

De YouTube videoclip van Ataca y La Alemana ‘Te Extrano’ die werd geupload in mei 2008 vormde naar mijn mening het keerpunt voor bachata dansen . Bachata veranderde toen van subcultuur van de internationale salsa scene naar de onafhankelijke bachata scene dat het nu is. Daarvoor hadden Troy Anthony & Jorjet Alcocer de heerschappij over de internationale bachata dans scene. Met Dominican Bachata. Zie hier een video van hen in 2007 met uitleg over hoe je Dominican bachata wel hoort te dansen, en ook wat niet wenselijk is. Op het moment dat ze deze video hadden gemaakt waren ze al 15 jaar (!) aan het dansen:

In een interview dat gedaan werd door Bachata NL in Amsterdam op 9 februari 2014 vertelt Jorge ‘Ataca’ Burgos van Island Touch Dance Company (in gezelschap van zijn zakelijke partners Tanja Kesinger en ‘El Tiguere’) hoe deze wereldhit tot stand kwam:

‘We hebben dat nooit verwacht. Het is grappig, want dat weekend hebben wij een salsa demo gedanst, want dat was eigenlijk waar wij ons op hadden gericht op dat moment. En we hebben een bachata show gemaakt omdat we een show nodig hadden om bij dat evenement binnen te komen. Dus zeiden we: “OK. Dit is onze bachata show, maar laten we ook een salsa demo doen.”En we hebben beide video’s geplaatst, denkend dat de salsa video de meerderheid van de aantal weergaven zou krijgen, maar het was eigenlijk het tegenovergestelde. De bachata video begon de meeste kijkers aan te trekken. En dat is wanneer we ons realiseerden dat dat dat de richting was die we moesten kiezen.’

Kijk zelf maar vanaf 2.36 minuten:

Ik weet het niet zeker, maar ik vermoed dat dit de salsa show is waar Ataca het over had. Hoe dan ook: deze leuke salsa dans choreo van Ataca y La Alemana werd niet zoveel bezichtigd als hun bachata choreo van hetzelfde jaar:

https://www.youtube.com/watch?v=wYxWL094h5Y 

De Dominican Bachata als een Phoenix laten herrijzen in de Westerse Afro Latin dans gemeenschap door:

1. Mentaliteitsverandering

De mensen die van Dominican bachata dansen houden kunnen kiezen om begrip en empathie te tonen voor de Bachata Sensual dansers. Om begrip te krijgen is het handig als de Dominican bachata dansers nagaan of de Bachata Sensual dansers echt niets afweten van de Dominicaanse cultuur. Of dat ze inderdaad Dominican bachata te moeilijk vinden. Kennis vergaren door empirisch onderzoek. VRAGEN stellen, dus.

Wat ook helpt is de ‘iedereen is anders, en dat is OK’ mentaliteit eigen te maken. Bijvoorbeeld:als hetero vrouw/man kun je ervan walgen wanneer je 2 vrouwen/mannen midden op straat ziet tongzoenen, maar je gunt het hen en je respecteert hen. Want ze zijn OK zoals ze zijn, en ze hebben dezelfde recht als jij om gelukkig te zijn. Leven en laten leven! Maar ik kan me goed voorstellen dat dit Westers links liberaal concept heel erg moeilijk kan zijn voor een bevolking dat een hele discussie voert over de vermeende homoseksuele geaardheid van Prince Royce…

Een goede (basis) onderwijs is een MUST. Een goed onderwijssysteem helpt meestal goed tegen zaken als stereotypering, xenofobie en een chronisch gebrek aan kritisch denkvermogen. Over onderwijs gesproken: dit is een goed artikel over de Denen die empathie als verplicht vak in het lager onderwijs heeft geïntroduceerd: https://maisonslash.be/storyteller/in-denemarken-volgen-kinderen-op-school-verplicht-het-vak-empathie

Kijken naar de balk in de eigen ogen. Sommige bachata liedjes zijn eigenlijk illegale covers van populaire Colombiaanse Vallenato en Cumbua liedjes. De Vallenato wordt ook beschermd als Immaterieel Cultureel Erfgoed bij de UNESCO… 

2. Een Jaarlijkse World Bachata Festival in Santo Domingo, Dominicaanse Republiek! 

In mijn vorige artikel heb ik het over de 1ste World Salsa Congress in San Juan Puerto Rico (1997) gehad. Puerto Rico is daardoor een soort van Mekka geworden voor alle salsa dansers wereldwijd. Mijn voorstel is om hetzelfde te doen, maar voor bachata. En dan op de Dominicaanse Republiek! Bijna alle ingrediënten zijn aanwezig om een hete bachata soep te koken:

a. De “1st Latin Dance Promoters Summit” werd gehouden in Boedapest van 4 t/m 6 september 2019. Dit was de eerste vergadering van een stuk of 10 grote Afro Latin dans festival en congres organisatoren. Hun doel: intensieve samenwerking. Hun slogan: ‘Uniting the world through dance’.

b. Ik ben van mening dat zij een leidende rol hierin kunnen hebben om de 1st World Bachata Festival succesvol te organiseren.Er zijn genoeg Dominican bachata dans experts en organisatoren buiten de Dominicaanse Republiek die ook een leidende rol hierin kunnen hebben. Ik noem bijvoorbeeld de organisatoren van de dominicaanse bachata festivals zoals Sammy ‘El Magico’, internationale dominican bachata sterren zoals Troy Anthony & Jorjet Alcocer, organisatoren van bachata festivals op de DR zelf zoals Vesa Parkkari (de ‘Ambassadeur van de Bachata’ en organisator van de eerste Dominican Republic Bachata Festival op de Dominicaanse Republiek https://www.domibachata.com/ins/Vesa/vesa.html) en Europese bachata dansdocenten & kenners van de DR zoals de Nederlandse Nucita de los Santos Vasquez van Leuveren die de ‘Dominican way of life’ op de DR zelf en hier in Europa verkoopt. En natuurlijk Adam Taub, die zowel een danser als een bachata dans historicus is. Belangrijk: de Dominicanen zelf erkennen Adam als een expert. Zie hier een YouTube video van hem met daarin 7 vrouwen die de Dominicaanse bachata dansen. Op 5 januari 2020 was het 72.321 keer bekeken, en het werd op pas op 11 december 2019 geupload. Niet slecht voor minder dan een maand tijd!

https://www.youtube.com/watch?v=ZMyENyiEFm4

c. In plaats van alleen maar een weekend zouden de mensen van punt 1 en 2 beter een hele week kunnen organiseren. Naast het dansen zelf krijgen de deelnemers dan ook lezingen over de geschiedenis van de dans, en feesten met daarbij concerten van de grootste bachata artiesten. Een belangrijk onderdeel van het pakket is de ‘Sightseeing & Dominican Experience Dance Trips’. En vooral: GRATIS toegang voor de lokale bevolking! Geldelijke bijdragen worden gedoneerd aan de bachata dansscholen terplaatse en er worden workshops voor hen georganiseerd ter bevordering van hun didactische vaardigheden (Bachata Teacher’s Seminars). Projecten voor goed onderwijs worden actief gesteund zoals Engelse lessen, administratie en het gebruik van social media als reclamemiddel. Lokale media zoals de nationale radio en TV kanalen worden actief bij het festival betrokken. De Dominicaanse bachata dansstijl wordt gecanoniseerd. Maar in plaats van de andere bachata dansstijlen te discrimineren zorgen de organisatoren ervoor dat ALLE bachata dansstijlen gevierd worden en een prominente plek krijgen. Er worden dus workshops & shows in al deze bachata stijlen gegeven. De bedoeling is dat wanneer de buitenlandse deelnemers (dansdocenten, choreografen en showdansers) teruggaan naar hun eigen landen, dat ze dan de basis van al deze stijlen beheersen. Het resultaat zal zijn dat al deze vormen bekend en gerespecteerd worden. Dat er geen beste manier is om bachata te dansen, maar dat er ‘voor ieder wat wils’ bachata ontstaat.

3. Bachata © 

Als het goed is hebben jullie gezien dat ik de bekende bachata dans video van Ataca y La Alemana van 2008 niet in mijn artikel heb verwerkt. Waarom niet? Omdat er een © staat achter de titel van de YouTube video staat met een waarschuwing in de omschrijving. Copyright dus. Ik kan de video niet gebruiken zonder eerst toestemming te vragen – en deze te krijgen (!) – van de eigenaren van de video. Hetzelfde geldt ook als ik Zumba © of Salsation ©  danslessen zou willen geven. Dat gaat niet zomaar. Dus misschien is het inderdaad een goed idee voor de regering van de Dominicaanse Republiek om de bachata als dans te patenteren. Maar om dat te bereiken moet wel een degelijke organisatie achter het merk ‘bachata’ staan: juridisch dichtgetimmerd, technisch zeer bekwaam en een expert in product exploitatie. Deze zou de Dominicaanse overheid zelf kunnen regelen met behulp van adviseurs en andere experts. Ze zouden bijvoorbeeld advies kunnen vragen aan Ataca y La Alemana van Island Touch Dance Academy ©  !  

Island Touch Dance Academy ©  als Model

Ataca vertelde ook in dat interview in 2014:

‘Er zijn zoveel dingen die we willen vanuit het perspectief van onze onderneming en van onze persoonlijke perspectieven. We willen gewoon de beste bachata bedrijf zijn die we kunnen worden! […] We willen goede dansers ontwikkelen, speciale instructeurs, goede materiaal en goede choreografieën bieden. […] JA! We willen teams over de hele wereld, we willen online lessen geven, we willen evenementen over de hele wereld organiseren. We willen werken met kinderen. Er zijn zoveel verschillende dingen die we willen doen! En dat is slechts een kleine opsomming van alles wat we eigenlijk aan het opzetten zijn voor de toekomst.’

Dat was dus in 2014. Nu, 6 jaar later, heeft Island Touch Dance Academy © al deze doelen allang bereikt. Kijk zelf maar https://islandtouchdance.com/ 

Aanstaande donderdag zal ik Amanda Torres assisteren bij haar 2de bachata danscursus ‘Ataca y La Alemana Dance Style’. Amanda heeft het online docenten programma aangeschaft en is door hen gecertificeerd. Island Touch Dance Company werkt samen met World Mastery voor deze online dansinstructie programma’s: https://www.world-mastery.com/
Nita Loeffen van Bachata Fuego geeft danslessen in Ataca y La Alemana hun bachata dans choreografie. En DJ Tinta geeft ook bachata danslessen vanuit de officiële syllabus van Ataca y La Alemana.

En vergeet niet dat ik nu alleen maar praat over wat er hier in Nederland gebeurt. Maar Island Touch is WERELDWIJD bezig!

Conclusie

De Dominicaanse manier van bachata dansen kan internationaal (weer) tot grote hoogten komen als alle partijen die in dit artikel genoemd zijn samen met anderen zouden samenwerken ‘to Make Dominican Bachata Great Again!’

En passant kunnen deze oplossingen ook als blauwdruk worden gebruikt voor de Kizomba vs Urban Kizz probleem (de 1ste World Kizomba Festival in Luanda, Angola), de Cubaanse Salsa vs de Amerikaanse stijlen (de 1ste World Cuban Salsa Festival in Havana, Cuba) en voor de Braziliaanse Zouk vs de Frans Caribische Zouk (de 1st World Zouk Festival in Basse Terre, Guadeloupe).

We zijn tot het einde gekomen van mijn trilogie en ook van deze superlange artikel. Er is veel onderzoek gedaan en ik ben blij met het resultaat. Hopelijk vond jij het leuk. Als dat zo is, dan wil ik je vragen of je anderen naar dit artikel wilt verwijzen die niet alleen maar problemen aankaarten, maar die ook geïnteresseerd zijn in praktische oplossingen.

Y que viva la bachata de todos los estilos! ( En lang leve de bachata van alle stijlen!)   

Waarom Geen Son tijdens Salsa Dans Feesten?

Salsa dansdocent Roy Tweeboom vraagt zich af hoe het komt dat er geen balans te vinden is in de verschillende genres die tegenwoordig gedraaid worden op (salsa) feesten. Hij zegt verder dat hij als dansdocent voor een groot deel verantwoordelijkheid draagt voor het ontstane situatie. Roy vind het niet leuk om te moeten toegeven dat hij de afgelopen jaren geen moeite heeft genomen om zijn cursisten te verplichten om naar verschillende soorten muziek te luisteren tijdens zijn danslessen.

Roy gebruikte de romantische son nummer ‘Toda Una Vida’ ( = ‘Een Leven Lang’) als voorbeeld van een mooi nummer dat hij op geen enkele salsafeest gehoord heeft:

Commercieel Conservatief

Wat voor muziek werd er in salsa clubs gedraaid in de jaren ‘80 en begin jaren ‘90? Om te beginnen: er waren geen salsa feesten, maar ‘caribische’  en ‘latino’ feesten. Lees nu een korte, maar zeer gevarieerde playlist die ik heb gemaakt van de muziek waarop ik 3 keer per week op danste. Dit was eind jaren ‘80 t/m begin jaren ‘90 in Club Chique op de Rozengracht in Amsterdam: merengue, soca, kompas, kaseko, paramaribop, (Haïtiaanse) zouk, Cubaanse en Antilliaanse son montuno, slowjams, rock ballads, r&b muziek, bachata, bolero, latin pop en salsa.

Maar elke keer als er salsa werd gedraaid, dan stonden er ineens alle – en ik bedoel echt álle – blanke meisjes aan de rand van de dansvloer vol bewondering te kijken naar éen (of een kleine aantal) danskoppel(s) die met veel cubaanse draaitechnieken stonden te dansen…

Als gevolg van de groeiende aantal salsa cursisten die meer salsa wilden dansen kwamen aparte salsa feesten die voornamelijk door conservatieve salsa dansdocenten werden georganiseerd. De salsa dans scene heeft al vanaf het begin van haar globalisering salsa muziek uit de glorietijden van Fania Records omarmd. Eddie Torres werd door Tito Puente geïnstrueerd over hoe je op zijn muziek diende te dansen. En Eddie was gek op de muziek van Tito en de zijnen. Cuban Pete? Hetzelfde verhaal. Dit is muziek uit de jaren ‘60 en ‘70. En zo wordt de salsa muziek die vanaf de jaren ‘80 tot en met anno 2018 wordt geproduceerd in het algemeen niet op reguliere salsa dansfeesten gedraaid, uitzonderingen daar gelaten. De uitvinding van Salsa Romantica was handig alleen als middel voor salsa dansdocenten om danslessen te geven aan hun beginnende cursisten. Lees dit artikel over het ontstaan van Salsa Romantica en deze over Engelstalige Salsa https://www.supersalsa.nl/2018/03/03/ahh-booty-booty/ voor meer details.   

Pragmatische Muzikanten

Veel salsa dansdocenten blijven nog steeds lekker ouderwets. Ze willen vooral de traditie met hun dans uiten. Persoonlijk vind ik dat een heel nobel streven. Maar ik vind ook dat we andere maatregelen moeten nemen als we willen dat de traditie de modernisering overleeft. Want wat mij opvalt is dat de meeste conservatieve salsa leraren geen andere (moderne) dansstijlen hebben geleerd. Misschien komt het door desinteresse en/of door een beperkte smakenpallet in muziek en dans? En aangezien de meeste salsa dansdocenten dit vrije beroep niet als hoofdinkomen hebben, kunnen ze zich hun dans filosofie ongehinderd voortzetten. Totdat ze ineens merken dat het een beetje een eenheidsworst begint te worden op de sociale salsa dansvloeren.

Dit gegeven is echter in schril contrast met wat de muzikanten doen. Zij hebben in het algemeen niets of weinig met traditie – of met het behoud van de integriteit van de muziek – wanneer ze hun creativiteit de vrije loop laten, of wanneer hun dagelijks brood willen blijven verdienen. De Nederlands Caribische ‘Ritmo Kombiná’ muziek betekent letterlijk ‘Gecombineerde Ritme’. Alle – en ik herhaal het nog een keer – ALLE muziek is een mix van 2 of meerdere (oude) muziekstijlen. Zo niet, dan is er of iets verandert in de samenstelling van de muziekinstrumenten die worden gebruikt, of in de verhoudingen waarin ze worden gebruikt. Bijvoorbeeld: Een tijd geleden had de clave een centrale rol bij salsa muziek die ook visueel was. Nu niet meer. Bij bachata hebben ze eerst de maracas door de guïra vervangen. Vervolgens hebben ze de boel versneld tot bachata dezelfde tempo had bereikt als de toen populaire merengue.. Daarna hebben ze de elektrische gitaar geïntroduceerd. Later hebben de Dominicanen die in de V.S. woonden bachata met R&B muziek gemixt. Reggaeton is populair bij de jeugd? Dus heb je nu salsaton, cubaton, merengueton, cumbiaton, etc. Is dat slecht? Misschien. Maar de grootste artiesten uit de afro latin muziekindustrie hebben geen moeite om te experimenteren met ‘crossovers’.

Check hier de mooie hit van Sergio George en zijn ‘Salsa Giants’ die ook bijna niet op salsafeesten wordt gedraaid. Goede salsa, de grootste artiesten die samenwerken en een mooie boodschap: ‘La cosa esta mala mala, te aseguro el que busca, encuentra!”. Vrij vertaald: “Het zijn slechte tijden, maar ik verzeker je dat wie zoekt zal vinden!

De Son aantrekkelijker maken voor jong publiek? Kan dat?

Volgens mij wel! Hier volgen een aantal ideeën:

  1. We kunnen beginnen met salsa muziek te draaien tijdens de salsa danslessen en op salsafeesten die NU worden uitgebracht en die NU gedraaid worden op de latin radiozenders. Bijvoorbeeld FunX Latin of Latin FM. Dat is ook een reden waarom de bachata en de kizomba dance scene wereldwijd zo snel populair zijn geworden.    
  2. Ik vind dat de dansdocenten van nu zich moeten spiegelen in wat de (jongere) potentiële klanten bezighoudt. Dansen ze veel reggaeton en streetdance? Luisteren ze veel naar Top 40 muziek? Draai dan salsaton, salsa r&b en (salsa) remixen van liedjes die nu populair zijn op de reguliere radiozenders en op YouTube. Zie als voorbeeld deze demo op R&B muziek van een workshop die Randolph samen met Cinnamon hebben gegeven tijdens de Bonaire International Dance Festival van vorig jaar:  https://www.youtube.com/watch?v=SQ74_wKbEgs   
  3. Begin met de normale salsa dans curriculum, en introduceer de ‘roots’ beetje bij beetje tijdens de cursus. Bijvoorbeeld: Tijdens de laatste les van de danscursus LA Style salsa on1 bij Latin Club Fiesta, Sizzling Salsa en Happy Salsa geven we een ‘toetje’: na de pauze krijgen de cursisten een korte introductie workshop in de basis danstechnieken van een andere dansstijl. Bijvoorbeeld: mambo on2, cha-cha-cha, bachata moderna, kizomba, cubaanse casino, rueda de casino of reggaeton. We kunnen hetzelfde doen v.w.b. de cubaanse son montuno, de danzon, de bomba, de plena, de afro cubaanse orishas, en nog veel meer (antilliaans) caribisch & Zuid Amerikaanse dansstijlen.
  4. Salsa dansdocenten zouden al deze dansstijlen eerst zelf moeten beheersen. Of ze huren dansdocenten uit de andere disciplines in om workshops te geven.
  5. Vervolgens moeten ze ook niet bang zijn om dansstijlen met elkaar te mengen, aangezien – zoals eerder gezegd – de muzikanten daar geen enkele moeite mee hebben.

Dus: Begin de cursisten salsa te leren op salsaton en op latin remixes van populaire liedjes. Combineer de dansstijlen zoals de muziek aangeeft. Dus salsa gecombineerd met reggaeton of streetdance dansmoves  Neem ze vervolgens dansend bij de hand mee door de rijke geschiedenis van de afro (cubaanse) dansstijlen. Geef een moderne draai eraan. Gisteren zijn mijn vrouw en ik naar het museum ‘ ‘Ons’ Lieve Heer op Solder’ geweest in Amsterdam. Daar heb ik veel geleerd over de geschiedenis van het beleven en het belijden van de verschillende religieuze stromingen in Amsterdam en in Nederland vanaf de 16de eeuw. Maar daarnaast heeft de 130 jaar oude museum ook een heel modern onderdeel over tolerantie in onze moderne maatschappij. Daar kan de jeugd met verschillende religieuze overtuigingen direct in discussie met elkaar gaan. Hoofdthema: tolerantie (of het gebrek daaraan) van verschillende culturen en religies in Nederland anno 2018. Dat is een voorbeeld van het omgekeerde van wat ik zou willen zien bij salsa dansen.

Een van mijn grote voorbeelden is Mo Sahib: van Madeliefje naar Salsa Lounge tot Latin Village. Daarbij is er een  evolutie geweest van alleen salsa tot een combinatie van salsa, latin, rumba, latin house en eclectische dans. Latin Village is nu de grootste latin dance festival van Europa!

https://www.latinworld.nl/organisaties/latin-village-en-salsa-lounge-a-venue-events-amsterdam-1016.php

Hier is een leuk artikel over Mo zijn carrière en de keuzes die hij gemaakt heeft om te komen waar hij nu is 🙂

https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/-ik-weet-dat-het-moeilijk-kan-zijn-om-ergens-binnen-te-komen-maar-ja-dan-moet-je-zelf-een-tent-beginnen-~bb911fdc/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=facebook

Mijn droom is dat wij – salsa dansers – lekker kunnen dansen op alle muziekstijlen die tijdens Latin Village worden gedraaid! You CAN have your salsa cake, and eat it too.

En nu dat je mijn hele artikel hebt gelezen: kijk weer naar die eerste film, maar denk nu dat het echt gebeurt. Als je dat een leuk idee vindt, stuur me een PB of mail me op info@supersalsa.nl. Misschien kunnen we een groep vormen die de dromen van eclectische afro latin dansers werkelijkheid gaat maken!

Wat vind je hiervan? Kan het allemaal wel? Waarom wel of niet?