De Wedergeboorte van de Dominican Bachata!

Het jaar was 2002, en het gebeurde tijdens de lunchtijd. Volgens mij waren wij toen op het Stockholm Salsa Congress in Zweden. We reisden in die tijd naar heel veel salsa dans congressen & festivals in heel Europa. En ik dronk alcohol. Heel Veel Alcohol. Dus ben ik veel details vergeten uit die tijd. Maar ik weet wel zeker dat het een Scandinavisch land was.  DJ Alex G van dansschool La Pachanga in Amsterdam was er toen ook bij. Wij waren collega salsa dansdocenten bij de grootste salsa school van Amsterdam en omstreken: La Pachanga. Hij en ik gingen samen met een groepje Amsterdamse dansdocenten en showdansers naar Stockholm om daar dansworkshops te volgen. Deze mensen kwamen voornamelijk uit Curaçao en Colombia.

Tijdens de lunch ging bijna iedereen weg. Iedereen, behalve ons klein groepje Amsterdammers op de dansvloer in de workshop zaal. Een aantal deelnemers – voornamelijk uit Zweden zelf – bleven ook bij ons hangen. Er stond op dat moment niemand achter de draaitafel. Dus Alex haalde 1 van zijn CD’s uit zijn CD mapje en plaatste die in de CD speler. Wij Amsterdammers begonnen meteen te dansen op de zoete klanken die keihard schalden in de bijna lege zaal. De andere gasten keken ons vol bewondering aan. En je kon ook aan ze zien dat ze geen flauw idee hadden van wat we eigenlijk aan het doen waren. Een van hen benaderde mij na ons dansje en vroeg: ‘Wat zijn jullie eigenlijk aan het dansen? Het ziet er ZO leuk uit!” Ik antwoordde:

“Dit is bachata. Uit de Dominicaanse Republiek.”

Dit is mijn 3de en laatste artikel over de Dominicaanse bachata. De bachata is onlangs tot Immaterieel Cultureel Erfgoed verklaard bij de UNESCO. In het eerste artikel heb ik de mogelijkheden van de Dominicaanse Republiek onderzocht om Bachata Sensual op een legale manier te verbieden. Die kun je hier lezen:  https://www.supersalsa.nl/2019/12/12/bachata-immaterieel-cultureel-erfgoed-vs-bachata-sensual/

En in deel 2 heb ik aan de hand van eerdere ervaringen onderzocht of er redenen zijn te bedenken voor het uitsterven van de traditionele Dominicaanse manier van bachata dansen: https://www.supersalsa.nl/2019/12/28/de-dood-van-de-dominican-bachata/

De Bachata Vlam

Bachata was redelijk onbekend in Europa anno 2002. Nu, 18 jaar later, heeft bachata niet alleen haar eigen dansscene ontwikkeld, maar er zijn zelfs meerdere bachata dansstijlen die de revue hebben gepasseerd: Western Traditional (met de zijwaartse basisstap waarvan Troy Anthony volgens eigen zeggen daar zelf ‘schuldig’ aan is!), Urban Bachata, Bachata Moderna, Italo Bachata of Bachatango (Tony Lara), Porno Bachata/Street Bachata (Gabriel & Bego van Factoria de Baile uit Spanje), RodChata (Bachata in Rueda de Casino format van Rodney Aquino), BachaSutra (Bachata gecombineerd met Kamasutra) en Wedstrijd Bachata om maar een aantal te noemen…

Elke nieuwe variant van de dans bachata had 4 belangrijke factoren als ‘zuurstof voor de vlam’ :

  1. De muziek. De evolutie van de bachata versnelde in de jaren ‘90 toen bachata muziek internationaal werd. Eerst door Juan Luis Guerra en daarna door Aventura. De muziek van Aventura uit hun album ‘We Broke The Rules’ uit 2002 (Obsesion!) kende ook de EERSTE verandering in de naam ‘bachata’. Men gaf hun muziek het predikaat ‘Urban Bachata’.
  2. De internationale salsa dans congressen en festivals. Deze hadden een blauwdruk en een formule bedacht die de promotoren van relatief onbekende dansstijlen zeer succesvol kunnen toepassen.  
  3. De dans achtergronden van deze danspioniers & vernieuwers. De salsa scene evolueerde snel door de toenemende deelname van mensen met een andere dans vooropleiding dan salsa. Eerst waren het de Stijl- en Latin dansers die de salsa veranderden naar hun eigen imago. Vervolgens gingen die salseros en salseras naar de ‘roots’ van salsa: Afro Cubaans dansen. En in de tussentijd kwamen steeds meer dansers met een (jazz/modern) ballet dansachtergrond de internationale salsa scene verrijken met hun superieure danstechnische vaardigheden.
  4. De populariteitswedstrijd. De dans ontwikkelde zich voornamelijk door de respons van de betalende klanten. Welke dansmoves krijgen het meeste applaus tijdens de shows en wedstrijden? Welke internationale dansdocenten produceren de meest aantrekkelijke dansmoves? Welke internationale dans docenten en choreografen hebben goede didactische vaardigheden? Welke hebben hun dansstijl op een degelijke wijze weten te standaardiseren? En welke docenten kunnen hun producten het beste aan de man brengen d.m.v. dans instructie video’s, DVD’s, YouTube, Instagram, Online Tutorials en andere social media?    

Het Vuur van Bachata Sensual

De bachata dansstijl die de grootste impact tot nu toe heeft gehad in de Westers georiënteerde Afro Latin dans scene is de Bachata Sensual. Deze is bedacht door de Spanjaarden Jorge ‘Korke’ Escalona Vazquez en Judith Cordero. Ik leid uit het volgende interview af dat Korke bachata begon te dansen net een jaar voor onze avontuur in Stockholm. In 2001. En Judith begon pas in 2008 met bachata. Beiden zijn daarvoor apart van elkaar met Salsa dansen begonnen. 

Korke begon in 2004 met bachata danslessen te geven. Bachata werd aan het begin van de jaren ‘00 alleen als onderdeel van salsa festivals geëxploiteerd.  Echter, de vraag naar ‘meer bachata’ bleef groeien. In 2008 is de eerste volledige internationale bachata festival in Sydney Australië georganiseerd. In Sydney. Australië. Niet op de Dominicaanse Republiek, maar in Sydney, Australië. Waar nu al wekenlang grote bosbranden woeden….

Maar goed. Alle bachata experimenten sneuvelden beetje bij beetje, tot er maar 4 overbleven: de Dominicaanse Bachata, Bachata Fusion/Moderna, Wedstrijd Bachata en Bachata Sensual. Wedstrijd Bachata is een combinatie van Bachata Sensual, wedstrijd Latin dansen en Salsa Cabaret. Zie hier Matteo & Federica in actie. Zij zijn de winnaars van de bachata danswedstrijd die werd gehouden tijdens de Bachata Day Congress 2019 in Milan, Italie.

De Vurige Afkeer voor Bachata Sensual

Veel mensen die liefhebbers zijn van de Dominicaanse manier van bachata dansen hebben een grote afkeer voor Bachata Sensual gekregen. Maar waarom dan? Laten we als voorbeeld 2 grote Bachata Sensual legenden nemen: Daniel & Desiree, ook uit Spanje. Dit is een demo die ze dansten tijdens het Parijs Bachata Festival 2019:

De voornaamste kritiekpunten zijn:

  • De dans ziet eruit alsof ze aan het droogn**ken zijn,
  • Er is bijna tot geen bachata dansen te zien,
  • Ze hebben geen respect voor de Dominicaanse cultuur,
  • Ze weten niets over de Dominicaanse bachata,
  • Het ziet er gewoon niet uit,
  • Ze zouden dit eigenlijk geen bachata mogen noemen,
  • Ze dansen op deze manier omdat ze Dominicaanse bachata te moeilijk vinden,
  • Ze zouden Bachata Sensual moeten verbieden.

De Lont in het Bachata Kruit Steken

De komiek en Youtuber Danny Pérez – dat onder het pseudoniem ‘Destino Positivo’ (Positieve Lotsbestemming) opereert – heeft vorig jaar deelgenomen aan de populaire danswedstrijd Dancing With The Stars in Costa Rica samen met zijn professionele danspartner Yessenia Reyes. Ze hebben op 3 november 2019 de halve finale bereikt. Maar hun bachata dans optreden van een paar dagen daarvoor bleek hen de nek om te hebben gedraaid. 

Hoe dan?

Op 27 oktober hebben ze Dominican Bachata gedanst. Niet raar aangezien Destino geboren en getogen is op de DR. Met name 1 van de juryleden genaamd Alex Costa had kritiek op hun dansstijl. Meneer Costa zei dat de danskoppel de bachata niet heeft gedanst zoals de bachata gedanst HOORT te worden: op de Europese Sensual manier. En dus niet op de Dominicaanse wijze zoals ze dat WEL hebben gedaan. Daardoor kregen ze toen bar weinig punten van de jury, waardoor hun gemiddelde ineens zakte. Verder hebben de juryleden gezegd dat het hun werk is om een oordeel te vellen op hun dans, en dat Destino deze hoort te respecteren. De dag daarna, dus op 28 oktober –  heeft ‘Meneer Positief’ een ‘rant’ video als antwoord geupload op zijn YouTube kanaal en op zijn Facebook pagina. Maar hij is wel slim genoeg geweest om helemaal niets te melden over de jury, de organisatie van DWTS of wat er de dag daarvoor is gebeurd. Het is in het Spaans, dus zal ik de kernpunten voor jou enigszins vertalen. Destino zegt:

Er zijn een aantal mensen die zowel bedrogen als in de war zijn.

De bachata is op de Dominicaanse Republiek geboren. Het wordt daar gecomponeerd. Het wordt daar gekruid. De dans werd daar uitgevonden. 100% van alle bachata zangers zijn Dominicanen. Ik geloof dat er geen 1 bachata zanger is die GEEN Dominicaan is! De muziekgenre is 100% Dominicaans! 

Een aantal Dominicanen zijn zelf schuldig aan de verspreiding van de Bachata Sensual. 

Persoonlijk vind ik Bachata Sensual heel erg mooi om te zien, maar het is in Europa door Europeanen uitgevonden omdat de Europeanen de vaardigheid en de snelheid missen om de Dominicaanse bachata te kunnen leren. 

De Dominicaanse bachata wordt met energie en met passie gedanst. Je danst zoals je wilt, want het is op deze manier dat wij het hebben uitgevonden. Het is op deze manier dat wij het beleven en ervan genieten.

Maar door de danswedstrijden in Europa hebben ze Bachata Sensual uitgevonden, en de mensen zijn voorgelogen! Ze denken dat DAT de echte bachata is! Dat je het zo hoort te dansen: met elegantie. NEE! Dat is een LEUGEN!

Als je op die manier op de Dominicaanse Republiek gaat dansen, dan zullen ze je raar aankijken. ‘Wat doen ze? Wat zijn ze aan het dansen?’ Want op de DR kent niemand die bachata dansstijl! Het wordt daar echt niet gedanst! Voor ons heeft het geen enkel betekenis! Want wij dansen de bachata niet op die manier. Wij dansen bachata met het het hart! Zoals men het VOELT! Want zo werd de bachata gevormd op de Dominicaanse Republiek!

Maar het is onze eigen schuld (Dominicanen), omdat wij hebben toegestaan dat andere nationaliteiten onze muziek op hun eigen manier commercialiseren. Daarom heb ik zoveel bewondering voor de Cubanen. De Cubanen zetten hun eigen dansstijl vast waar ze ook maar terechtkomen. Ze zetten hun Cubaanse Salsa vast. En de hele wereld moet zich aanpassen aan hun Cubaanse Salsa! 

Nee. Wij hebben toegestaan dat zelfs wij – als Dominicaan zijnde –  in het buitenland raar worden aangekeken wanneer we onze eigen bachata dansstijl dansen. ‘Nou, ze kunnen niet dansen,’ zegt men dan. Dan lijken wij Dominicanen raar wanneer we bachata dansen!

Let op, Dominicaanse Republiek! Laten wij onze eigen muziek commercialiseren, en ook hoe het gedanst wordt! Want wij zijn echt Dominicanen! En wij moeten aan de wereld laten zien HOE de bachata hoort te worden gedanst! Op ONZE manier! 

Ik heb niets tegen de mensen die geld verdienen met Bachata Sensual. Het is heel erg leuk en mooi, maar voor mij is het geen bachata.

De statistieken van deze YouTube video rant zijn indrukwekkend, maar niets vergeleken met hoe deze op Facebook heeft gepresteerd: meer dan 2,7 miljoen (!) weergaven. 35 duizend keer geliked. 4,7 duizend opmerkingen… 

EN MEER DAN 15.000 KEER GEDEELD!

De voornaamste reactie: DESTINO HEEFT GELIJK! F@CK BACHATA SENSUAL! 

Solo hay una bachata y se llama DOMINICANA

Solo hay una bachata y se llama DOMINICANA, la bachata para los dominicanos es una cultura, la “bachata sensual” en República Dominicana no existe.Mi Instagram👉🏿 https://www.instagram.com/destinopositivo

Posted by Destino on Monday, October 28, 2019

Ik zal hier niet eens ingaan op hoeveel van deze punten meneer ‘Positivo’ ongelijk heeft. Maar toch wil ik 1 dingetje adresseren. Onze eigen Bachata Passion danst zowel Dominican Bachata als Bachata Sensual. Ze hebben zelfs hun eigen ‘BP Stijl’ bachata. En er zijn steeds meer choreografen van internationale Sensual Bachata dansgroepen die ook Dominican bachata in hun choreo’s verwerken. En deze muziek dan?

https://www.youtube.com/watch?v=DU9ycyDmalg

Evolutie gedreven door aantal kliks

Mijns inzien wordt alle kritiek op Bachata Sensual voornamelijk veroorzaakt door de grote aandacht die deze zeer jonge dansstijl krijgt in het Westen als je deze vergelijkt met de Dominicaanse bachata. Je krijgt natuurlijk ook de poppetjes aan het dansen wanneer Bachata Sensual ineens de norm wordt bij juryleden die bachata danswedstrijden jureren in Latijns Amerika en in het Caribisch Gebied.

Maar… HOE kan dat nou?

Toen ik die video van Daniel en Desiree had gekeken (op 2 januari 2020) hadden er 75.532 mensen naar gekeken. Op 3 januari (s nachts) waren dat 79.491 mensen. En in de middag waren dat 82.936 views!  De video was op 25 november 2019 geupload. Als je door de YouTube playlist van Parijs Bachata Festival scrollt, dan zie je geen 1 film van Dominicaanse bachata dansen. 

Geen 1! 

Ik heb de HELE artiestenlijst doorgepluisd van PBF 2019. Er waren er 38 artiesten/acts op de lijst, met ‘more coming soon’. Van die 38 waren Anthony & Carla (ook bekend van de Fiesta Deluxe feesten van DJ Bripa hier in Nederland), Gaby & Estefy en Will MP de ENIGEN die de Dominicaanse bachata vertegenwoordigen op dit grote festival. Dat zijn er maar 3 (!) die Dominican Bachata dansen en daar ook workshops in kunnen geven. Ik zeg ‘kunnen geven’, want ik weet niet of ze dat daadwerkelijk gedaan hebben. Waarom niet? Omdat geen 1 van hen in de YouTube lijst voorkomt als je hun namen met daarachter ‘bachata workshop paris bachata festival 2019’ intikt. 

Neem nu de ‘koningin van de Dominicaanse bachata dans’ Jorjet Alcocer als voorbeeld. Haar video van haar demo na haar workshop Dominican footwork bij de Bachata French Kiss Festival 2019 heeft op 3 januari s’nachts ‘maar’ 6.130 kijkers gehad. Op 3 januari in de middag: 6.154 kijkers. En nu komt het: de video werd op 12 juni 2019 geupload. Dat is dus meer dan een half jaar geleden…

Ataca y La Alemana Te Extraño YouTube Video 

De YouTube videoclip van Ataca y La Alemana ‘Te Extrano’ die werd geupload in mei 2008 vormde naar mijn mening het keerpunt voor bachata dansen . Bachata veranderde toen van subcultuur van de internationale salsa scene naar de onafhankelijke bachata scene dat het nu is. Daarvoor hadden Troy Anthony & Jorjet Alcocer de heerschappij over de internationale bachata dans scene. Met Dominican Bachata. Zie hier een video van hen in 2007 met uitleg over hoe je Dominican bachata wel hoort te dansen, en ook wat niet wenselijk is. Op het moment dat ze deze video hadden gemaakt waren ze al 15 jaar (!) aan het dansen:

In een interview dat gedaan werd door Bachata NL in Amsterdam op 9 februari 2014 vertelt Jorge ‘Ataca’ Burgos van Island Touch Dance Company (in gezelschap van zijn zakelijke partners Tanja Kesinger en ‘El Tiguere’) hoe deze wereldhit tot stand kwam:

‘We hebben dat nooit verwacht. Het is grappig, want dat weekend hebben wij een salsa demo gedanst, want dat was eigenlijk waar wij ons op hadden gericht op dat moment. En we hebben een bachata show gemaakt omdat we een show nodig hadden om bij dat evenement binnen te komen. Dus zeiden we: “OK. Dit is onze bachata show, maar laten we ook een salsa demo doen.”En we hebben beide video’s geplaatst, denkend dat de salsa video de meerderheid van de aantal weergaven zou krijgen, maar het was eigenlijk het tegenovergestelde. De bachata video begon de meeste kijkers aan te trekken. En dat is wanneer we ons realiseerden dat dat dat de richting was die we moesten kiezen.’

Kijk zelf maar vanaf 2.36 minuten:

Ik weet het niet zeker, maar ik vermoed dat dit de salsa show is waar Ataca het over had. Hoe dan ook: deze leuke salsa dans choreo van Ataca y La Alemana werd niet zoveel bezichtigd als hun bachata choreo van hetzelfde jaar:

https://www.youtube.com/watch?v=wYxWL094h5Y 

De Dominican Bachata als een Phoenix laten herrijzen in de Westerse Afro Latin dans gemeenschap door:

1. Mentaliteitsverandering

De mensen die van Dominican bachata dansen houden kunnen kiezen om begrip en empathie te tonen voor de Bachata Sensual dansers. Om begrip te krijgen is het handig als de Dominican bachata dansers nagaan of de Bachata Sensual dansers echt niets afweten van de Dominicaanse cultuur. Of dat ze inderdaad Dominican bachata te moeilijk vinden. Kennis vergaren door empirisch onderzoek. VRAGEN stellen, dus.

Wat ook helpt is de ‘iedereen is anders, en dat is OK’ mentaliteit eigen te maken. Bijvoorbeeld:als hetero vrouw/man kun je ervan walgen wanneer je 2 vrouwen/mannen midden op straat ziet tongzoenen, maar je gunt het hen en je respecteert hen. Want ze zijn OK zoals ze zijn, en ze hebben dezelfde recht als jij om gelukkig te zijn. Leven en laten leven! Maar ik kan me goed voorstellen dat dit Westers links liberaal concept heel erg moeilijk kan zijn voor een bevolking dat een hele discussie voert over de vermeende homoseksuele geaardheid van Prince Royce…

Een goede (basis) onderwijs is een MUST. Een goed onderwijssysteem helpt meestal goed tegen zaken als stereotypering, xenofobie en een chronisch gebrek aan kritisch denkvermogen. Over onderwijs gesproken: dit is een goed artikel over de Denen die empathie als verplicht vak in het lager onderwijs heeft geïntroduceerd: https://maisonslash.be/storyteller/in-denemarken-volgen-kinderen-op-school-verplicht-het-vak-empathie

Kijken naar de balk in de eigen ogen. Sommige bachata liedjes zijn eigenlijk illegale covers van populaire Colombiaanse Vallenato en Cumbua liedjes. De Vallenato wordt ook beschermd als Immaterieel Cultureel Erfgoed bij de UNESCO… 

2. Een Jaarlijkse World Bachata Festival in Santo Domingo, Dominicaanse Republiek! 

In mijn vorige artikel heb ik het over de 1ste World Salsa Congress in San Juan Puerto Rico (1997) gehad. Puerto Rico is daardoor een soort van Mekka geworden voor alle salsa dansers wereldwijd. Mijn voorstel is om hetzelfde te doen, maar voor bachata. En dan op de Dominicaanse Republiek! Bijna alle ingrediënten zijn aanwezig om een hete bachata soep te koken:

a. De “1st Latin Dance Promoters Summit” werd gehouden in Boedapest van 4 t/m 6 september 2019. Dit was de eerste vergadering van een stuk of 10 grote Afro Latin dans festival en congres organisatoren. Hun doel: intensieve samenwerking. Hun slogan: ‘Uniting the world through dance’.

b. Ik ben van mening dat zij een leidende rol hierin kunnen hebben om de 1st World Bachata Festival succesvol te organiseren.Er zijn genoeg Dominican bachata dans experts en organisatoren buiten de Dominicaanse Republiek die ook een leidende rol hierin kunnen hebben. Ik noem bijvoorbeeld de organisatoren van de dominicaanse bachata festivals zoals Sammy ‘El Magico’, internationale dominican bachata sterren zoals Troy Anthony & Jorjet Alcocer, organisatoren van bachata festivals op de DR zelf zoals Vesa Parkkari (de ‘Ambassadeur van de Bachata’ en organisator van de eerste Dominican Republic Bachata Festival op de Dominicaanse Republiek https://www.domibachata.com/ins/Vesa/vesa.html) en Europese bachata dansdocenten & kenners van de DR zoals de Nederlandse Nucita de los Santos Vasquez van Leuveren die de ‘Dominican way of life’ op de DR zelf en hier in Europa verkoopt. En natuurlijk Adam Taub, die zowel een danser als een bachata dans historicus is. Belangrijk: de Dominicanen zelf erkennen Adam als een expert. Zie hier een YouTube video van hem met daarin 7 vrouwen die de Dominicaanse bachata dansen. Op 5 januari 2020 was het 72.321 keer bekeken, en het werd op pas op 11 december 2019 geupload. Niet slecht voor minder dan een maand tijd!

https://www.youtube.com/watch?v=ZMyENyiEFm4

c. In plaats van alleen maar een weekend zouden de mensen van punt 1 en 2 beter een hele week kunnen organiseren. Naast het dansen zelf krijgen de deelnemers dan ook lezingen over de geschiedenis van de dans, en feesten met daarbij concerten van de grootste bachata artiesten. Een belangrijk onderdeel van het pakket is de ‘Sightseeing & Dominican Experience Dance Trips’. En vooral: GRATIS toegang voor de lokale bevolking! Geldelijke bijdragen worden gedoneerd aan de bachata dansscholen terplaatse en er worden workshops voor hen georganiseerd ter bevordering van hun didactische vaardigheden (Bachata Teacher’s Seminars). Projecten voor goed onderwijs worden actief gesteund zoals Engelse lessen, administratie en het gebruik van social media als reclamemiddel. Lokale media zoals de nationale radio en TV kanalen worden actief bij het festival betrokken. De Dominicaanse bachata dansstijl wordt gecanoniseerd. Maar in plaats van de andere bachata dansstijlen te discrimineren zorgen de organisatoren ervoor dat ALLE bachata dansstijlen gevierd worden en een prominente plek krijgen. Er worden dus workshops & shows in al deze bachata stijlen gegeven. De bedoeling is dat wanneer de buitenlandse deelnemers (dansdocenten, choreografen en showdansers) teruggaan naar hun eigen landen, dat ze dan de basis van al deze stijlen beheersen. Het resultaat zal zijn dat al deze vormen bekend en gerespecteerd worden. Dat er geen beste manier is om bachata te dansen, maar dat er ‘voor ieder wat wils’ bachata ontstaat.

3. Bachata © 

Als het goed is hebben jullie gezien dat ik de bekende bachata dans video van Ataca y La Alemana van 2008 niet in mijn artikel heb verwerkt. Waarom niet? Omdat er een © staat achter de titel van de YouTube video staat met een waarschuwing in de omschrijving. Copyright dus. Ik kan de video niet gebruiken zonder eerst toestemming te vragen – en deze te krijgen (!) – van de eigenaren van de video. Hetzelfde geldt ook als ik Zumba © of Salsation ©  danslessen zou willen geven. Dat gaat niet zomaar. Dus misschien is het inderdaad een goed idee voor de regering van de Dominicaanse Republiek om de bachata als dans te patenteren. Maar om dat te bereiken moet wel een degelijke organisatie achter het merk ‘bachata’ staan: juridisch dichtgetimmerd, technisch zeer bekwaam en een expert in product exploitatie. Deze zou de Dominicaanse overheid zelf kunnen regelen met behulp van adviseurs en andere experts. Ze zouden bijvoorbeeld advies kunnen vragen aan Ataca y La Alemana van Island Touch Dance Academy ©  !  

Island Touch Dance Academy ©  als Model

Ataca vertelde ook in dat interview in 2014:

‘Er zijn zoveel dingen die we willen vanuit het perspectief van onze onderneming en van onze persoonlijke perspectieven. We willen gewoon de beste bachata bedrijf zijn die we kunnen worden! […] We willen goede dansers ontwikkelen, speciale instructeurs, goede materiaal en goede choreografieën bieden. […] JA! We willen teams over de hele wereld, we willen online lessen geven, we willen evenementen over de hele wereld organiseren. We willen werken met kinderen. Er zijn zoveel verschillende dingen die we willen doen! En dat is slechts een kleine opsomming van alles wat we eigenlijk aan het opzetten zijn voor de toekomst.’

Dat was dus in 2014. Nu, 6 jaar later, heeft Island Touch Dance Academy © al deze doelen allang bereikt. Kijk zelf maar https://islandtouchdance.com/ 

Aanstaande donderdag zal ik Amanda Torres assisteren bij haar 2de bachata danscursus ‘Ataca y La Alemana Dance Style’. Amanda heeft het online docenten programma aangeschaft en is door hen gecertificeerd. Island Touch Dance Company werkt samen met World Mastery voor deze online dansinstructie programma’s: https://www.world-mastery.com/
Nita Loeffen van Bachata Fuego geeft danslessen in Ataca y La Alemana hun bachata dans choreografie. En DJ Tinta geeft ook bachata danslessen vanuit de officiële syllabus van Ataca y La Alemana.

En vergeet niet dat ik nu alleen maar praat over wat er hier in Nederland gebeurt. Maar Island Touch is WERELDWIJD bezig!

Conclusie

De Dominicaanse manier van bachata dansen kan internationaal (weer) tot grote hoogten komen als alle partijen die in dit artikel genoemd zijn samen met anderen zouden samenwerken ‘to Make Dominican Bachata Great Again!’

En passant kunnen deze oplossingen ook als blauwdruk worden gebruikt voor de Kizomba vs Urban Kizz probleem (de 1ste World Kizomba Festival in Luanda, Angola), de Cubaanse Salsa vs de Amerikaanse stijlen (de 1ste World Cuban Salsa Festival in Havana, Cuba) en voor de Braziliaanse Zouk vs de Frans Caribische Zouk (de 1st World Zouk Festival in Basse Terre, Guadeloupe).

We zijn tot het einde gekomen van mijn trilogie en ook van deze superlange artikel. Er is veel onderzoek gedaan en ik ben blij met het resultaat. Hopelijk vond jij het leuk. Als dat zo is, dan wil ik je vragen of je anderen naar dit artikel wilt verwijzen die niet alleen maar problemen aankaarten, maar die ook geïnteresseerd zijn in praktische oplossingen.

Y que viva la bachata de todos los estilos! ( En lang leve de bachata van alle stijlen!)   

Salsa Dansen op Housemuziek!

Het gebeurde rond middernacht. Miranda en ik liepen richting backstage van het grote podium. Ze keek me verbaasd aan toen de beveiliger het hek ‘zomaar’ voor ons opendeed. We hadden geen woord tegen hem gezegd. Daar gingen we het doen: in een nauwe ruimte schuin voor de DJ, tussen zijn booth en de speakers in. En ik op mijn Bonaire klompen. Voor ons stond een menigte van honderden mensen allemaal uit hun dak te gaan.

Het ging eindelijk gebeuren. En mijn droom kwam vervolgens uit tijdens het Butterfly Beach Party 2018 in Heerenveen

Rewind

Volgens mij is het nu alweer 2 weken geleden dat een filmpje op Facebook langsging met in de hoofdrol een jongeman die een beetje gek stond te dansen op de housemuziek dat gedraaid werd tijdens een openlucht dance feest. Hij had een T-shirt aan met daarop ‘Geen Drugs’ (o.i.d.) geprint. Mijn vriend die dit filmpje gedeeld had is van mening dat de muziek ‘duivels’ was en dat je alleen met drugs in je lijf op housemuziek kunt dansen. Een aantal van ons hebben goede argumenten tegen dat vooroordeel gebruikt, maar het heeft allemaal helaas niet geholpen 🙁

Zie hier de desbetreffende video en oordeel zelf…

Een Dans Droom

Als een eclectische muziek en dansliefhebber heb ik al jarenlang de droom gehad om de gevestigde notie te doorbreken dat je alleen maar op 1 (zeer) specifieke manier dient te dansen op de (bijhorende) muziek. Dus alleen salsa dansen op salsa muziek, Dominicaanse bachata dansen op Dominicaanse bachata muziek, traditionele kizomba op kizomba muziek, etc. Ik vind zo’n manier van denken niet alleen kortzichtig, maar het weerhoudt ontzettend veel (jonge) mensen ervan om te genieten van het samen dansen.

Over dat laatste kom ik later op terug.

Maar gelukkig voor mij – en voor andere dans eclectici – zijn er meerdere afro latin dans professionals die min of meer dezelfde ideeën hebben.. en ook daarnaar handelen!

Enkele Nederlandse Voorbeelden

De Braziliaanse zouk dansdocenten Gert Faber en Eva Stolk hebben in december 2017 aan het eind van hun workshop in Snowworld een dansdemonstratie gegeven van Zouk dansen op verschillende muziekstijlen.

Paul Baarn en Eveline Cuore Montagne hebben een film gemaakt waarbij ze niet hoeven te kiezen tussen salsa en kizomba dansen

Vorig jaar – tijdens het Bonaire International Dance Festival 2017 – hebben wij een leuke kizomba workshop gekregen van Taiti en Cristel (TC Dance) samen met hun dochtertje Isa… op reggae muziek. Zij noemen het ‘reggaezomba’! 🙂

Tijdens datzelfde festival hadden Randolph Brion en Cinnamon van den Aakster (NK Salsa Danskampioen 2016) een demo van hun salsa workshop op R&B muziek gegeven. Trouwens, van harte gefeliciteerd aan Randolph en Sabine voor hun aanstaande ouderschap 🙂

Eric Lalta en Liduina Aruma Handi Lovert van het Holland Salsa Bachata Beach Festival van afgelopen mei hebben ons onder anderen verrast met het optreden van het kernlid van Bachata Passion – Meike Portegies – samen met de ex wereld salsa danskampioen Orville Small. Hij heeft krump gedanst op klassiek muziek die zij live speelde op de piano!

Zelf geef ik al jaren salsa danslessen niet meer alleen op salsa muziek. Mijn cursisten verbaast het niet meer als ze voetenwerk staan te dansen op ‘That’s the way it is’ van Celine Dion, of hun salsa samendans patronen op de reggaeton zomerhit ‘Dura’ oefenen. Ik wil je de volgende grappige versie van reggaeton dansen op Dura niet onthouden 🙂

De meerderheid van mijn salsa cursisten vindt het allemaal prima zolang ik maar geen Nederlandstalig salsa muziek opzet😭

Cultuurbarbaar?

En nu kom ik even terug op mijn punt van ‘de jongere generatie de kans ontnemen om te genieten van het samen dansen’. Want wat is ‘dansen’ eigenlijk? Mijn eigen definitie van dansen is:

Het uiten van de gevoelens die je krijgt (tijdens het luisteren van muziek) door (rhythmisch) met je lichaam te bewegen. Om te kunnen samen dansen is het handig als beide dansers dezelfde samen danstechnieken en basisritme aanhouden. Dat laatste wordt meestal (maar niet altijd) door de muziek aangegeven.’

That’s it! Er staat NIETS in mijn definitie over dat je op een specifieke manier MOET dansen op een bepaalde muziekstijl!

Als we deze definitie aanhouden, dan komt het (samen)dansen op 1 ding neer: of een bepaalde dansstijl lekker ‘voelt’ op een specifiek nummer, of niet. Hierdoor kun je in principe diverse afro latin samen dansstijlen aan jongeren leren op elk muziek die zij lekker vinden. Want de meeste muziek die hen bekoren wordt op 4/4 maat gespeeld. En de meeste afro latin dansstijlen zijn ontwikkeld om op 4/4 maat muziek te worden gedanst. Dit ‘nieuw’ concept zal hun animo voor het samen dansen alleen maar vergroten. En meer jongeren die samen dansen betekent ook automatisch minder jongeren die last hebben van obesitas, smartphone verslaving en/of depressie. Een ‘win-win’ situatie dus! 🙂  

Maar hoe staat het dan met de sociaal culturele/anthropologische achtergronden en oorsprong van de verschillende dansstijlen? Laten we die gewoon achterwege? Geen salsa dansen meer op salsa muziek? Nee. Daar pleit ik absoluut niet voor. Het is juist andersom. Gedurende de tijd dat de (jonge) dans cursisten de verschillende afro latin dansstijlen op hun favoriete muziek leren, kun je als dansdocent hen ook de ‘echte’ achtergronden van de diverse dansstijlen introduceren en daar ook (aparte) danslessen in geven. Want dat hoort ook bij hun muzikale opvoeding en muzikaliteit. Kijk als voorbeeld naar Bachata Passion die zowel Sensual Bachata als Dominican Bachata aan hun cursisten leren 🙂

You CAN have your cake and eat it too!

Dus tegen mijn goede vriend die zich ergerde aan het feit dat een kizomba danspaar kizomba stond te dansen op een ritmo kombina liedje tijdens de afterparty van Salsero Mboka in het Abe Lenstra stadium wil ik dit zeggen: ze kennen hoogstwaarschijnlijk geen ritmo kombina, laat staan hoe ze daarop ‘horen’ te dansen. En als antwoord op je frustratie zeg ik het volgende: het is niet alleen onze taak als afro latin dansdocenten om de ritmo kombina dans aan onze cursisten te leren (als we die kennen), maar ook om te accepteren dat men op een andere manier op ritmo kombina kan en mag (!) dansen. In plaats van ons te ergeren aan hun ‘onkunde’ kunnen we beter onze visitekaartjes aan de desbetreffende danskoppel geven en hen uitnodigen om deel te nemen aan onze volgende ritmo kombina dansworkshop 😉     

Hoe mijn droom uitkwam

Toen ik met de discussie over drugs gebruiken om op house muziek te dansen meedeed moest ik denken aan mijn jarenlange droom  om met een groep rueda dansers tijdens een Sensation White party onze witte kleren uit te trekken en als een soort van ‘guerilla flashmob’ allemaal in het rood gekleed cubaanse rueda de casino op housemuziek samen te dansen. Dat blijft op mijn bucketlist staan. Maar toen kreeg ik een ander idee: wat als ik tijdens de Butterfly Beach Party minimaal 1 salsa danseres zo gek kon krijgen om samen met mij salsa op house muziek te dansen op het grote podium? Bij aankomst had ik mijn idee met Eric – die zich namens het festival over de artiesten ontfermde – gedeeld. Hij was meteen enthousiast en zou het regelen. Ik had de crew van Shelina Salsa gevraagd of ze interesse hadden. Ze wilden wel, maar konden helaas niet. Want op het moment dat het ging gebeuren zouden Shelina en haar team al bijna terug zijn in Eindhoven.

Maar er was 1 persoon die wel kon EN die ook wilde..

Miranda Swierstra!

Haar fantastische dansoptreden eerder op die zaterdag was een Hip Hop Streetdance tribute die ze deed aan de hand van de ervaringen die ze heeft opgedaan tijdens haar reis van 7 maanden door Australië en Nieuw Zeeland. Deze jonge globetrotter en salsa dans cursist van Salsero Mboka heeft ook de laatste salsa demo samen met Mboka en Anne-Will gedanst. Daar heb ik ook ontzettend van genoten! Tussen de bedrijven door heb ik 1 salsa nummer samen met haar gedanst. En dat was voor mij meer dan genoeg: zij was degeen die – als ze wilde – mijn droom kon waarmaken. Na een korte uitleg zei ze doodleuk: ‘Ja, dat wil ik wel!’. Op het moment dat we de trap richting podium beklommen was het iets over middernacht. Zelf stond ik al vanaf 14.15 uur te dansen en te springen op mijn Bonaire klompen. Ondanks dat hebben we toch op dat podium gestaan en we hebben samen echt geknald. Eerst gewoon streetdance gedanst. Maar toen kwam er een house versie van een soca nummer. Ik ben met soca muziek opgegroeid. Dus was het ideaal om juist daarop salsa te gaan salsadansen.

Dat was echt chill! Kijk zelf maar!

Dit had Miranda hierover te zeggen: “Thanks for the opportunity. Ik vond salsa dansen op de main stage het beste idee van de hele avond! En het heeft mij weer geïnspireerd om mijzelf verder te gaan ontwikkelen mrt dansen, any dance style on any music style. Want ik weet wel zeker dat een dansstijl niet gekoppeld is aan een bepaalde muziekstijl. En hoe jij danst, met zoveel passie, voor mij een grote inspiratiebron. So thanks for the night en wie weet tot ziens! 🙂 Liefs Miranda”

Aldus de jonge Miranda 🙂

Hierbij wil ik Miranda ook bedanken dat ze mij heeft geholpen om mijn droom waar te maken. #bucketlist style. En ook Hanneke de Boer, Salsero Mboka en de organisatie van de Butterfly Beach Party 2018 hebben mijn eeuwige dank!

En? Wat vind jij hiervan? Ben je het hiermee eens? Waarom wel/niet? Laat je horen in de comment sectie. Misschien kunnen we dan samen een nieuwe beweging beginnen a la ‘Limitless Movement’ van de Nederlandse afro latin danslegende Mitchell Provence 🙂

Je bent GEEN Salsa Showdanser!

Dit is het vervolgartikel op ‘Ik ben Geen Salsa Dansdocent!’. In dat artikel heb ik een gedeelte van hetgeen de internationale salsa superster Fernando Sosa in dit filmpje uitlegt voor jou vertaald, en de gevolgen daarvan voor ons – salsa dansdocenten – uitgelegd. Maar dat was niet alles wat deze heren te melden hadden…

Fernando Sosa: “Voor de (show) dansers geldt hetzelfde. Ze gaan het podium op – en we zitten in het laatste decennium – waarin men het podium opgaat na 3 dagen (oefenen – Sederick – )! Het is de schuld van ‘Het Systeem’. We gaan niet zeggen ‘de promotors’, maar ‘Het Systeem’. Maat dat ‘Systeem’ kan je niet laten denken dat je een professionele danser bent!”

Fernando wordt aangevuld door zijn gesprekspartner die ik in Deel 1 nog als een ‘onbekende’ heb omschreven. Deze man is niemand minder dan één van de meest invloedrijke salsa dansdocenten en showdansers ter wereld: Adolfo Indacochea!

Leuk he? Adolfo Indacochea heeft onder andere de nieuwe techniek bedacht voor de Double Right (Spot) Turn voor volgers tijdens salsa partnering. Randolph Brion heeft deze techniek – die de dubbele draai op de plaats makkelijker maakt voor de volgers – van Adolfo geleerd. Randolph heeft die nieuwe techniek vervolgens aan ons geleerd tijdens de docententrainingen van Latin Club FiestaWij leren de Double Right Turn ‘nieuwe stijl’ al meer dan 2 jaar aan onze cursisten vanaf Improvers dans niveau.

Zo gaat dat, dus. Maar we hebben het nu over showdansers…

Adolfo: “Je danst net vóór Tropical Gem en net ná Adolfo, en je denkt nu dat je op professioneel dans niveau danst!”

Fernando neemt de virtuele stok weer over. “En ik denk dat ik professioneel ben. Hoe dan? Waar? Professioneel op welk gebied? Er moet s’morgens vroeg worden opgestaan en (de) dans ademen. Er moet elke dag worden gezweten en men moet elke dag oefenen. Men dient te slapen en dans te ademen. En DAN pas kun je jezelf een ‘professional’ noemen.”

Adolfo krijgt steeds meer zin in: “Het is belangrijk om te weten dat het woord ‘professioneel’ betekent dat je kunt leven van je vak.”

Fernando: “En belangrijkste: Dat je ALLEEN je beroep beoefent!”

Adolfo: “Precies! Want anders is het een hobby!”

Fernando: “Ja! Anders is het een hobby! Maar vooral: laat het niet naar je hoofd stijgen terwijl je het niveau niet hebt. En dat alleen maar omdat je op een podium stond te dansen tussen professionals die meer dan 20 jaar het beroep uitoefenen!”

Nou, dat zijn gedurfde uitspraken, vind je niet? Maar laten we bij het begin beginnen. Mensen die door Het Systeem onterecht tussen ‘echte’ professionals staan te dansen.

Wat is Het Systeem? En hoe werkt het dan?

Festivalorganisator: ‘Dus jullie hebben een leuke show! Geven jullie ook dansles?’

Showdanser: ‘Uhmmm…’

Festivalorganisator: ‘Want ik kan jullie niet alleen maar voor 1 show boeken. Jullie moeten ook workshops geven! Dus, geven jullie workshops? Ja, of nee?’

Showdanser: ‘Ja hoor! Wij geven ZEKER ook dansworkshops!’ De danspartner van de showdanser kijkt verschrikt naar hem. Hij sluit de deal en stopt zijn smartphone in zijn broekzak.

Danspartner (kijkt nog steeds verschrikt naar hem): ‘Maar HOE gaan wij dat doen dan? We hebben nooit danslessen gegeven!’

Showdanser: ‘Geen probleem hoor! We leren die mensen gewoon een deel van onze choreo. Moeilijk zat voor hun. Het komt goed!” Ze pakken elkaar bij de handen vast, springen blij in het rond en schreeuwen tegelijk: “We gaan naar [vul hier de naam in van je favoriete buitenlandse salsa festival]!!!’

DAT systeem, dus…   

Professional?   

En dat brengt me bij het tweede punt. Dat je een professional MOET zijn om op internationale podia te performen. WIE zegt dat? Zij? Ze gedragen zich net als ik die vroeger zei dat ik professioneel afro latin dansdocent ben en dat alle mensen die salsa dansdocent als bijverdienste hebben eigenlijk daarmee zouden moeten stoppen…

Maar nu denk ik daar gelukkig anders over…

Even terug naar de meningen van deze twee salsa giganten. Ik dacht dat salsa juist voor IEDEREEN was?! Het nieuwe ‘Dans des Volks’. Voor mij mag een IEDER op dat podium staan! Juist de diversiteit in dansniveaus, dansstijlen en ambities maakt dat de afro latin dansgemeenschap zo uniek en ook zo sociaal blijft. Bijvoorbeeld: Toen ik laatst bij Roy Tweeboom zijn feest van het 10-jarig bestaan van Plaza Danza naar de shows zat te kijken heb ik een breed spectrum van dansen mogen bewonderen. Van ‘eenvoudig met klasse’, ‘super sexy’, en ‘authentiek met humor’ tot ‘spetterend internationaal showdansen’. En ik heb echt van ze ALLEMAAL genoten!

Dance Challenges

Topdansers zoals Fernando Sosa en Adolfo Indacochea zijn voorbeelden van mensen die dansdocenten en choreografen zoals ik continu afkraken. Waarom? Omdat wij afro latin dans cursisten trainen om in een (relatief) korte tijd een danschoreografie te leren en ze daarmee voor een (groot) publiek te laten optreden. Zelf heb ik vanaf 1998 inmiddels tientallen – zo niet honderden – cursisten mogen trainen in de zogenoemde ‘Choreografie danslessen’. Een voorbeeld daarvan zie je in deze video die gemaakt werd in 2011. Bachata Fusion choreo gemaakt door Nucita, Gilbert en ik, en ik heb ze getraind. Pontificaal in beeld zie je Dianne van Veen die docent is geworden bij de voormalige bachata danskampioenen Bachata Passion, en Jose Gerardo Fajaro Carrero die nu dansdocent is bij Swing Latino  en daarnaast ook nog eens shows danst bij Guateque Dance Company.

En over Guateque gesproken…

Aaron Westerveld  danst ook bij Guateque. En hij heeft ook zijn eerste salsalessen en demoteam ervaring mij  gehad. Zo ook Amanda Torres. Amanda en ik dansten streetdance samen in showteams op Curacao in de jaren ’80. Nu is zij mede eigenaar van Happy Salsa. Dit is de ‘MJ Salsa Demo uit 2006, die we hier in 2015 samen met Uzzie  voor Serious Request hebben gedanst. Amanda heeft ook kinderen salsa getraind en laten optreden. En Salsipuedes had jaren geleden ook een ZEER goede (!) salsa kids showteam! En de cursisten van Sizzling Salsa hebben ook genoten van hun optredens met de ‘Neder Salsa’ choreo die ik voor hen bedacht had 🙂

 En zo zijn er veel salsa dansstudenten die vroeger choreo trainingen bij ons hebben gevolgd en die nu zelf succesvolle dansdocenten en showdansers zijn geworden . 

Tegenwoordig heten die choreo trainingen ‘Dance Challenges.’ Salsaventura  organiseert (of organiseerde) challenges met o.a. eStilo Dance  (die goed in de prijzen is gevallen tijdens de NK Salsa van 2017), VIP van Vanessa Mambi en Bachata Passion die op 18 mei meedoet aan de Dutch Bachata Championship. En Zunaira had onlangs een salsa ladies challenge, waarbij de dames (inclusief Chanty Jacobs die bij de salsa danslessen van Latin Club Fiesta assisteert) ook voor het  groot publiek bij de Fiesta Deluxe feest hebben gedanst. En HOE! Dit  zijn maar een aantal top afro latin dans organisaties die challenges aanbieden, of die challenges in het verleden hebben aangeboden. Check them out! 

Wat is het ultieme doel van deze gespecialiseerde danslessen? Niet om op te treden! Dat is een bijzaak. Sommige challenges hebben geen optredens als doel. Anderen worden gebruikt als visitekaartje van een dansschool. Maar de primaire reden om challenges te organiseren is om cursisten de gelegenheid te bieden om de danstechnieken die ze meekrijgen helemaal zuiver te leren dansen, en deze vervolgens urenlang door te blijven oefenen. Dans kilometers maken dus. Lees mijn artikel met daarin nog meer dans tips!

Voor de organisaties die semi professionele showteams trainen is het ook een goede manier om de allerbeste talenten uit hun dance challenge groepen te halen en hen in hun showteams te plaatsen. Zo wordt het algehele dans niveau van hun showteams steeds hoger. Het houdt de dansers in de ‘A teams’ ook scherp, want ze zijn vervangbaar. Daardoor kan er met meer discipline getraind worden.

Nee. Ik ben het dus duidelijk niet eens met deze heren. Dat zij zelf voor kiezen om lang en keihard te werken om hun doelen te bereiken is nobel. Ik ben al jarenlang een grote fan van ze. Maar dat geeft hen volgens mij niet het recht om andere mensen die niet dezelfde keuzes als zij maken van het gezamenlijke SOCIALE danspodium te weren.

Dit doet me denken aan het liedje van Armand ‘Ben Ik Te Min!’

Kwaliteit

Maar waar ik het WEL met deze heren mee eens ben is het afgeleide hiervan. Namelijk dat je als semi professionele (of amateur) danser niet kan EISEN dat jij hetzelfde betaald krijgt als een professional. Want kwaliteit heeft WEL een prijs! En mensen die het hardst werken mogen naar mijns inzien meer beloond worden dan degenen die ervoor kiezen om met relatief weinig werk op het podium te staan, puur om hun eigen ego’s te strelen.

Voor de rest ben ik het ook met Gabriël Mambi eens wat betreft zijn uitspraak in dit artikel : Als je wat ouder bent moet je misschien plaats maken voor de volgende generatie. En die jonge generatie kan geen kans krijgen als ‘de oudjes’ van hen blijven eisen dat ze pas na jarenlang bloed, zweet en tranen het danspodium met ze mogen delen.

In het laatste deel van deze serie zal ik ingaan op de kern van hun hele betoog.

Stay tuned! 

Vraag: Heb jij ZELF choreografie dabslessen gevolgd of gegeven? Heb je daarmee opgetreden? En wat zijn je beste ervaringen daarmee? Laat het ons weten!