Bachata Immaterieel Cultureel Erfgoed vs Bachata Sensual

Amanda en Sederick 27 oktober 2018

Op 11 december 2019 werd de Bachata officieel geregistreerd in de annalen van de U.N.E.S.C.O. als immaterieel cultureel erfgoed van de Dominicaanse Republiek. 

Van harte gefeliciteerd aan ALLE liefhebbers van de Dominicaanse Bachata wereldwijd! 🙂

Maar wat voor legale gevolgen heeft dit uiterst belangrijke nieuws voor de dansers en de promotors van bijvoorbeeld Bachata Sensual? 

Jarenlange Discussies

In de internationale Afro Latin dansgemeenschap woedt al jarenlang een discussie over Bachata. Over wat het is. Maar vooral over hoe men bachata NIET hoort te dansen. De wijze waarop Bachata Sensual dansers bewegen tijdens hun dans wordt vaak als voorspel en/of als droogn**kerij bestempeld door de meerderheid van de Dominicaanse Bachata liefhebbers. 1 van mijn argumenten was altijd dat de klagers geen ene poot hebben om op te staan, aangezien de regering van de Dominicaanse Republiek het niet eens voor elkaar krijgt om de Bachata als immaterieel cultureel erfgoed te laten verklaren door de U.N.E.S.C.O. Laat staan dat ze Bachata Sensual kunnen onderdrukken, of deze zelfs kunnen verbieden.

Maar nu is dat hen WEL gelukt (dus)…

Kan er nu WEL een verbod komen op Bachata Sensual? En kunnen degenen die deze naam gebruiken officieel worden bestraft?

Kan de regering van de Dominicaanse Republiek een rechtszaak beginnen tegen alle andere vormen van Bachata? Hebben de Dominicanen nu een legaal arsenaal om hun cultureel erfgoed te beschermen? Het antwoord is..

Ingewikkeld.

De dans ‘bachata’ is als volgt officieel vastgelegd in de annalen van de U.N.E.S.C.O.:

“De bachata als dansstijl is even passievol als de muziek waarop het wordt gedanst. De dans is gebaseerd op een ritme van acht maten. Het wordt in koppels gedanst, gebruikmakend van sensuele heupbewegingen. De bachata als dans wordt vanaf de jeugd op een spontane wijze aangeleerd waar dan ook, maar het land (de Dominicaanse Republiek) telt daarnaast meer dan honderd academies, studies en scholen die zijn toegewijd aan het doorgeven van de dans aan de volgende generaties.” 

Als je deze definitie nagaat, dan zou je kunnen concluderen dat dansstijlen die zich de naam ‘bachata’ hebben toegeëigend – en die niet aan deze algemene karakteristieken voldoen – eigenlijk verboden zouden moeten worden. Maar klopt dit wel?

Na eerst urenlang VEEL leesvoer te hebben doorgeplozen ben ik voor de juiste antwoord uiteindelijk bij de dossier over immaterieel erfgoed van de U.N.E.S.C.O. aangekomen. Er staat:

“Net als bij werelderfgoed hoort ook bij immaterieel erfgoed een internationale Unesco lijst: de Internationale Representatieve Lijst van Immaterieel Erfgoed van de Mensheid. Doelstelling van deze lijst is het tonen van de enorme diversiteit aan immaterieel erfgoed in de wereld. Daarbij hoeft een immaterieel erfgoed niet precies hetzelfde te blijven maar mag met de tijd nieuwe vormen aannemen. “ 

https://www.unesco.nl/nl/dossier/immaterieel-erfgoed

Die laatste zin is volgens mij cruciaal in dezen. De bachata is namelijk qua muziekstijl niet hetzelfde gebleven. Eerst zijn er veranderingen aangebracht aan de bachata muziek op de Dominicaanse Republiek zelf, en vanaf de jaren ‘90 is dit ook gebeurd in de Verenigde Staten. En hetzelfde proces heeft de dans ook ondergaan. Dus zou een rechtszaak tegen Korke en Judith – de uitvinders van Bachata Sensual – weinig uithalen op deze gronden.

Op deze gronden…

Vies!

Maar hoe zit het dan met wat veel Dominicaanse bachata liefhebbers vinden van het ‘aanstootgevend karakter’ van Bachata Sensual t.o.v. de traditionele manier om bachata te dansen? Want, ‘sensuele heupbewegingen’ weet je nog? Eerst moet de grens worden vastgesteld van wat ‘sensueel’ is, en wat ‘seksistisch’ of ‘aanstootgevend’. Dit gegeven vind ik trouwens heel ironisch voor een dans die aan haar begin ook werd gedanst in barren die ook als bordelen fungeerden…

Maar stel dat de Dominicanen empirisch kunnen vaststellen dat de manier waarop Bachata Sensual wordt gedanst in hun ogen denigrerend is voor hun immaterieel cultureel erfgoed, wat voor legale stappen kunnen ze dan ondernemen?

WIPO

Er staat een interessant artikel op UNESDOC dat misschien een antwoord kan geven op deze vraag. Het stuk is geschreven door een advocaat die Meester in de Rechten is, en die ook gespecialiseerd is op het gebied van wetgeving op intellectueel eigendom: Wend Wendland. Wend heeft de leiding over ‘the Traditional and Cultural Expressions Section, Traditional Knowledge Division, of the World Intellectual Property Organization (WIPO)” in Geneve, Zwitserland. 

Je kunt zelf het artikel lezen van pagina 97 t/m 106: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000135863

De WIPO werkt nauw samen met de U.N.E.S.C.O. met als doel de legale bescherming van het immaterieel werelderfgoed. Voor wat betreft mijn vraag is het volgende segment interessant. Deze staat op bladzijde 100. De WIPO houdt zich onder anderen bezig met: 

“[…] preventie van beledigende, denigrerende en/of culturele en geestelijk aanstootgevende gebruiken.” 

Conclusie

Na dit alles te hebben geanalyseerd is mijn  conclusie dat het voor de Dominicaanse bachata liefhebbers moeilijk wordt om Bachata Sensual op een legale manier uit te roeien. Maar het kan wel!

Mijn vraag is: WILLEN wij dit ook?

Het antwoord op deze vraag zal ik in mijn volgende artikel schrijven. Straks ga ik naar Happy Salsa in Den Helder om de laatste ‘Ataca y La Alemana Bachata Challenge’ dansles samen met Amanda te geven.

Wat vind je hiervan?

Laat me het weten!  

P.S. 

“Nurturing non-material cultural heritage is indispensable for preserving continuity and development of a society, the maintenance of dialogue between the present and the past and for drawing conclusions with a view of the future.” – Ph.Dr. Samanta Kowalska

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *